Przesłanki odpowiedzialności karnej w rozporządzeniu

Sąd Najwyższy uznał, że można pociągnąć do odpowiedzialności karnej sprawcę przestępstwa, nawet jeśli przesłanki tej odpowiedzialności zostały dookreślone w akcie niższej rangi niż ustawa. Tak więc umieszczenie w rozporządzeniu wymagań jakościowych dla paliw ciekłych jest zgodne z zasadami prawa karnego.

Na wokandę Sądu Najwyższego trafiło pytanie prawne Sądu Okręgowego w Szczecinie, który rozpatrywał apelację w sprawie dwóch członków zarządu oskarżonych o obrót paliwem ciekłym niespełniającym wymagań jakościowych. W ustawie o systemie monitorowania i kontroli jakości paliw (Dz.U. z 2006 r. nr 169, poz. 1200) nie określono bowiem dokładnych wymagań jakościowych dla paliw ciekłych, których przekroczenie jest karalne. Ustawodawca wskazał jedynie, że paliwo nie może mieć negatywnego wpływu na środowisko, zdrowie ludzi czy pracę silników. Dopiero rozporządzenie ministra gospodarki zawiera odpowiednie przepisy, na podstawie których można ocenić, czy normy jakościowe dla paliwa zostały przekroczone, a tym samym, czy można postawić zarzut przestępstwa. Tak więc sąd okręgowy powziął wątpliwość, czy na podstawie przesłanek zamieszczonych w akcie podustawowym można orzekać o odpowiedzialności osób, które dopuściły się obrotu paliwem niespełniającym wymagań jakościowych. Zdaniem pytającego sądu takie uregulowanie może budzić wątpliwości natury konstytucyjnej. Przepis art. 42 ust. 1 konstytucji stanowi bowiem, że odpowiedzialności karnej podlega tylko ten, kto dopuścił się czynu zabronionego pod groźbą kary przez ustawę obowiązującą w czasie jego popełnienia. Tymczasem czyn, o który członkowie zarządu zostali oskarżeni, nie został określony w ustawie, tylko w rozporządzeniu.

SN odmówił odpowiedzi na postawione pytanie. Sędzia sprawozdawca podkreślił, że nawet jeśli nie zostałoby wydane rozporządzenie dookreślające wymagania, jakie musi spełniać paliwo, to na podstawie samej ustawy i zawartych w niej wymagań jakościowych można by było pociągnąć do odpowiedzialności karnej sprawców, którzy popełnili przestępstwo obrotu paliwem niezgodnym ze standardami technicznymi. Oczywiście rzecz byłaby trudniejsza do udowodnienia i wymagałaby opinii biegłych, którzy musieliby ocenić, czy paliwo nie zagraża np. ludzkiemu zdrowiu. SN podkreślił także, że kwestia ta była już rozpatrywana zarówno przez SN, jak i przez Trybunał Konstytucyjny. I z wcześniejszych orzeczeń wynika jasno, że doprecyzowanie przesłanek odpowiedzialności karnej w akcie podustawowym, np. rozporządzeniu, jest nie tylko dopuszczalne, lecz w pewnych wypadkach nawet konieczne.

- Niektóre przesłanki odpowiedzialności, takie jak np. warunki techniczne, zmieniają się tak szybko, że istnieje potrzeba regulowania ich w aktach prawnych, które nie wymagają tak długiego procesu uchwalania jak ustawa - podkreślił sędzia sprawozdawca Michał Laskowski.