W jakiej wysokości i kiedy można dostać mandat poza drogą publiczną

Zgodnie z obowiązującymi przepisami place przed dworcami kolejowymi i autobusowymi czy drogi dojazdowe do budynków na terenie osiedli mieszkaniowych najczęściej nie należą do dróg publicznych (czyli krajowych, wojewódzkich, powiatowych i gminnych). Są więc z mocy prawa drogami wewnętrznymi i nie obowiązują tam wszystkie przepisy ruchu drogowego.

Drogi wewnętrzne mogą być dzisiaj oznaczone znakami drogowymi przez ich zarządcę, a w jego braku - przez właściciela terenu. Może on wprowadzić na drodze regulamin czy umieścić na niej tablice o treści: na terenie stosuje się przepisy ruchu drogowego.

W praktyce takie próby uporządkowania zasad ruchu na drogach wewnętrznych były iluzoryczne. Rzadko też niestosowanie się do przepisów ruchu drogowego stanowi podstawę odpowiedzialności mandatowej kierowców.

We wprowadzeniu zasad ruchu drogowego na drogach wewnętrznych pomaga oznakowanie ich jako strefa zamieszkania (dzieje się tak najczęściej na osiedlowych blokach). Jest to obszar obejmujący drogi publiczne lub inne drogi, na którym obowiązują szczególne zasady ruchu drogowego, a wjazdy i wyjazdy oznaczone są odpowiednimi znakami drogowymi.

Poza drogami publicznymi i strefami zamieszkania kierowcy nie mają jednak obowiązku stosowania się do większości przepisów ruchu drogowego. Nie mogą być karani za nieposiadanie przy sobie dokumentów uprawniających do poruszania się pojazdem, używania pasów bezpieczeństwa, parkowania w wyznaczonych miejscach czy zachowania ograniczeń prędkości. Wybiórczo na podstawie kodeksu wykroczeń mogą być oni karani za niszczenie lub uszkodzenie roślinności lub gdy zaparkują samochód w takim miejscu, gdzie będą stwarzali zagrożenie bezpieczeństwa dla innych osób, np. na drodze przeciwpożarowej. Pełne zastosowanie mają też na drogach wewnętrznych przepisy regulujące relacje pomiędzy uczestnikami ruchu, np. dotyczące pierwszeństwa przejazdu, prędkości bezpiecznej lub zakazujące wchodzenia bezpośrednio przed nadjeżdżający pojazd.

Wchodząca w życie 4 września 2010 r. nowelizacja ustawy - Prawo o ruchu drogowym wprowadza możliwość tworzenia na obszarach dróg niepublicznych specjalnych stref ruchu. Ustawa uznaje za strefę ruchu każdy obszar obejmujący co najmniej jedną drogę wewnętrzną, na który wjazdy i wyjazdy oznaczone są odpowiednimi znakami drogowymi. Wzór znaku oraz jego szczegółowe warunki techniczne zostaną określone w nowelizacjach stosownych rozporządzeń. Ustanowienie strefy ruchu będzie równoznaczne z tym, że łamiący jego przepisy kierowcy będą karani, tak jakby dopuszczali się wykroczeń, poruszając się po drogach publicznych.

W celu zapewnienia właściwego oznakowania na leżących poza drogami publicznymi strefach ruchu oraz strefach zamieszkania podmioty zarządzające drogami wewnętrznymi leżącymi w strefie zobowiązane będą do dostosowania oznakowania tych dróg do wymagań wynikających z przepisów prawa powszechnie obowiązującego w terminie 24 miesięcy od dnia wejścia w życie nowelizacji ustawy. Chodzi przede wszystkim o to, aby ustawiane tam znaki drogowe nie były ze sobą wzajemnie sprzeczne.

Naruszenie tych obowiązków zostało zagrożone karą grzywny. Tej samej karze będzie polegał ten, kto zlecił wadliwe oznakowanie drogi. Będzie to nowy typ wykroczenia ujęty w art. 85a kodeksu wykroczeń.

Jak podkreślają autorzy nowelizacji, wymóg ten został spowodowany dotychczasowymi doświadczeniami, z których wynika, że zarządcy dróg wewnętrznych ustawiają tam znaki drogowe niezgodnie z przepisami (np. malując na jezdni linię warunkowego zatrzymania złożoną z trójkątów P-13 bez jednoczesnego ustawienia znaku pionowego A-7 "ustąp pierwszeństwa"). Tego typu działania powodują zagrożenie bezpieczeństwa uczestników ruchu. Dodatkowo nadzór nad zarządzeniem ruchem w strefach powierzono wojewodom, którzy w razie uchybień będą mogli nakazać zmianę jego organizacji. Koszt oznakowania drogi wewnętrznej będzie ponosił podmiot zarządzający drogą.

W dalszym ciągu przepisy nowelizowanej ustawy będą miały ograniczone zastosowanie na tych drogach wewnętrznych, które będą położone poza specjalnie oznakowanymi strefami ruchu bądź zamieszkania.

Omawiana nowelizacja przewiduje jeszcze jedną istotną zmianę w kodeksie wykroczeń, która polega na modyfikacji jego art. 97. Dotychczas w art. 84 - 96 k.w. zostało nazwanych po imieniu kilkadziesiąt wykroczeń drogowych (m.in. nieudzielenie pomocy ofiarom wypadków, jazda bez dokumentów lub włączonych świateł), za które grożą najczęściej grzywny lub nagany. Z racji tego, że niemożliwe było precyzyjne określenie wszystkich karygodnych zachowań kierowców, w kodeksie funkcjonuje art. 97, który wprowadza możliwość nałożenia mandatu także za naruszenie innych przepisów dotyczących bezpieczeństwa lub porządku w ruchu. W praktyce funkcjonariusze policji mieli często problem z zakwalifikowaniem do tej kategorii przepisów łamania części ciążących na kierowcach obowiązków. Mimo że wynikały one ewidentnie z ustawy - Prawo o ruchu drogowym właściciele pojazdów pozostawali najczęściej bezkarni.

Zgodnie z nowymi zapisami karze grzywny do 3 tys. zł albo karze nagany będzie podlegał właściciel lub posiadacz pojazdu, który wykracza przeciwko wszystkim pozostałym (niż wymienione w kodeksie wykroczeń) przepisom ustawy - Prawo o ruchu drogowym lub przepisom wydanym na jej podstawie. Takiej samej odpowiedzialności będzie podlegał również każdy inny uczestnik ruchu lub osoba znajdująca się na drodze publicznej, w strefie zamieszkania lub strefie ruchu.

● spowodowanie zagrożenia bezpieczeństwa w ruchu drogowym w wyniku niezachowania należytej ostrożności (art. 86 par. 1 k.w.)

● prowadzenie pojazdu w stanie po spożyciu alkoholu (art. 87 par. 2 k.w.)

● prowadzenie pojazdu lub pozostawienie go bez wymaganych przepisami świateł (art. 88 k.w.)

● tamowanie lub utrudnianie ruchu (art. 90 k.w.)

● kierowanie pojazdem bez wymaganych uprawnień lub ważnego przeglądu technicznego (art. 94 par. 1 i 2 k.w.)

● nieposiadanie przy sobie wymaganych dokumentów (art. 95 k.w.)

● dopuszczenie, aby swoim pojazdem kierowała osoba pod wpływem alkoholu, bez prawa jazdy i inne (art. 96 par. 1 k.w.)

Katarzyna Sawicka

dgp@infor.pl

Ustawa z 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2010 r. nr 152, poz. 1018).

Ustawa z 20 maja 1971 r. - Kodeks wykroczeń (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 46, poz. 275 z późn. zm.).