Urzędnik odpowiada za działanie na szkodę gminy

Pracownicy jednostek samorządu terytorialnego jako funkcjonariusze publiczni mają obowiązek rzetelnego wykonywania swoich obowiązków służbowych, tak aby nie narazić na szkodę interesów państwa i określonych osób.

Samorządowiec może zostać pociągnięty do odpowiedzialności karnej za działanie na szkodę interesu publicznego lub prywatnego, jeżeli zostanie mu udowodnione, że obejmował swoim zamiarem zarówno przekroczenie uprawnień lub niedopełnienie obowiązków, jak też działanie na szkodę. Przekroczenie uprawnień może przejawiać się w dwóch formach. Po pierwsze, będzie to działanie w ramach uprawnień, lecz niezgodne z prawnymi warunkami czynności funkcjonariusza publicznego. Po drugie, zaś może przybrać postać działania nieleżącego w ramach uprawnień funkcjonariusza publicznego, lecz pozostającego w związku z pełnioną przez niego funkcją publiczną i stanowiące wykorzystanie wynikających z niej uprawnień. Niedopełnienie obowiązku może natomiast polegać na zaniechaniu wykonania obowiązku bądź nienależytym jego wykonaniu.

Dla zaistnienia tego przestępstwa nie jest konieczne wystąpienie szkody. W postępowaniu karnym nie trzeba więc udowadniać, że w wyniku niedopełnienia obowiązków przez pracownika gminy, powiatu czy województwa państwo lub określona osoba poniosły szkodę np. w wysokości 100 tys. zł. Wystarczy jedynie, iż zaniedbanie urzędnika realnie groziło niebezpieczeństwem powstania tej szkody.

Jeżeli w toku postępowania okaże się, że funkcjonariusz publiczny przekroczył swoje uprawnienia lub niedopełnił obowiązków nieumyślnie, to poniesie on mniejszą odpowiedzialność. Zamiast trzech lat pozbawienia wolności sąd będzie mógł go skazać na karę grzywny, karę ograniczenia wolności lub pozbawienia wolności do lat dwóch. Aby nałożyć na urzędnika taką karę, trzeba mu jednak udowodnić, że jego działanie lub zaniechanie wyrządziło istotną szkodę.

Kwalifikowaną formą przestępstwa niedopełnienia obowiązków jest tzw. przestępstwo nadużycia władzy w celu osiągnięcia korzyści majątkowej lub osobistej. Zgodnie z art. 231 par. 2 kodeksu karnego funkcjonariusz publiczny, który przekraczając swoje uprawnienia lub nie dopełniając obowiązków, działa na szkodę interesu publicznego lub prywatnego i robi to w celu osiągnięcia korzyści majątkowej lub osobistej, podlega karze pozbawienia wolności od roku do lat dziesięciu.

Przestępstwo nadużycia władzy polega więc na tym, że wykorzystując zajmowane przez siebie stanowisko, np. w gminie, określona osoba świadomie decyduje się na to, że nie wykona należących do niej zadań, jak np. wysłanie faktury. Jego zachowanie wywoła szkodę po stronie np. gminy, jednak jemu samemu przyniesie korzyść. Korzyści tej nie musi odnieść sam działający bezprawnie urzędnik, lecz inny podmiot, np. podmiot, na rzecz którego wydawana jest korzystna decyzja administracyjna o zezwoleniu na budowę w miejscu do tego nieprzeznaczonym.

Pracownik gminy, powiatu czy województwa może także działać na szkodę interesu publicznego lub prywatnego poprzez przyjęcie korzyści majątkowej, w zamian za którą nie wykona on swoich obowiązków lub przekroczy swoje uprawnienia. W takiej sytuacji swoim zachowaniem popełni dwa przestępstwa - z art. 231 kodeksu karnego i z artykułu 228 kodeksu karnego. Nie oznacza to jednak, że będzie on ponosił odpowiedzialność karną za oba te przestępstwa. W przypadku zbiegu obu tych przepisów zostanie on ukarany jedynie za przestępstwo sprzedajności z art. 228 kodeksu karnego. Za jego popełnienie grozi mu kara aż do ośmiu lat pozbawienia wolności.

● przekupstwo (łapownictwo),

● wykorzystywanie środków budżetowych i majątku publicznego do celów prywatnych lub osobistych korzyści,

● płatna protekcja,

● handel wpływami, np. poparcie w wyborach lub finansowanie partii politycznej w zamian za zdobycie wpływów,

● nieprawidłowości dotyczące zamówień publicznych, kontraktów, koncesji czy decyzji sądów,

● uchylanie się przed obowiązkiem celnym, podatkowym itp.,

● świadome, niezgodne z prawem dysponowanie środkami z budżetu państwa i majątkiem, który jest dobrem publicznym,

● faworyzowanie,

● nepotyzm, kumoterstwo.

@RY1@i02/2010/125/i02.2010.125.092.006a.001.jpg@RY2@

Liczba popełnianych przestępstw nadużycia władzy

Arkadiusz Jaraszek

arkadiusz.jaraszek@infor.pl

Art. 231 ustawy z 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (Dz.U. nr 88, poz. 553 z późn. zm.).