Więcej czasu na odzyskanie rzeczy z przepadku

Za czyn zabroniony podlegający odpowiedzialności karnej skarbowej sąd może orzec nie tylko kary grzywny, ograniczenia wolności czy pozbawienia wolności, ale również środek karny. Do takich środków należy przepadek przedmiotów, m.in. pochodzących bezpośrednio z przestępstwa lub służących do jego popełnienia, np. narzędzi lub innych rzeczy ruchomych. Sąd może orzec przepadek przedmiotów także wówczas, gdy nie są one własnością sprawcy. Wyjątek dotyczy m.in. sytuacji, gdy sprawca uzyskał je w drodze czynu zabronionego, jak przestępstwo lub wykroczenie skarbowe. Przepisy kodeksu karnego skarbowego (k.k.s.) przyznają osobie trzeciej - tzw. interwenientowi - uprawnienie do dochodzenia swoich roszczeń w stosunku do przedmiotów podlegających przepadkowi. I tak, zgodnie z art. 119 par. 1 k.k.s. interwenient roszczący sobie prawo do przedmiotów podlegających przepadkowi może dochodzić swych roszczeń w postępowaniu w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe. Taka interwencja może być zgłoszona do chwili rozpoczęcia przewodu sądowego w pierwszej instancji.

Jednocześnie w ustawie uregulowane zostały zasady odpowiedzialności Skarbu Państwa w przypadku, gdy osoba uprawniona do zgłoszenia interwencji nie zdołała jej zgłosić we właściwym czasie.

W razie prawomocnego orzeczenia przepadku przedmiotów, co do których podmiot uprawniony nie zgłosił interwencji we właściwym czasie z przyczyn od siebie niezależnych, odpowiedzialność Skarbu Państwa ocenia się według przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu (regulacje te znajdują się w kodeksie cywilnym).

Dziś przepisy k.k.s. stanowią, że roszczenie takie wygasa, jeżeli powództwa nie wytoczono w terminie trzech miesięcy, licząc od dnia, w którym powód dowiedział się o prawomocnym orzeczeniu przepadku przedmiotów, ale nie później niż przed upływem dwóch lat od daty uprawomocnienia się tego orzeczenia.

Jednak z dniem 25 maja 2010 r. przepis, który przewiduje dwuletni termin (liczony od daty uprawomocnienia się orzeczenia o przepadku przedmiotów) do wytoczenia powództwa o roszczenie przewidziane w art. 119 par. 2 k.k.s., został uznany przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z ustawą zasadniczą - wyrok TK z 11 maja 2010 r. Dlatego konieczna jest zmiana przepisów. Senacki projekt nowelizacji w tym zakresie trafił już do Sejmu. Zgodnie z nim roszczenie z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia wygaśnie, jeżeli powództwo nie zostanie wytoczone w terminie trzech miesięcy, licząc od dnia, w którym powód dowiedział się o prawomocnym orzeczeniu przepadku przedmiotów, nie później jednak niż przed upływem 10 lat od dnia uprawomocnienia się tego orzeczenia.

Obecny dwuletni termin przedawnienia jest na tyle krótki, że zdarza się, iż osoba uprawniona do przedmiotu podlegającego przepadkowi dowiaduje się o przysługującym jej roszczeniu z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia już po upływie terminu do jego zgłoszenia (tj. już po wygaśnięciu roszczenia).

W wyniku dokonanych zmian w k.k.s., zamiast terminu dwóch lat, po upływie którego roszczenie wygasa, liczonego od daty prawomocnego orzeczenia przepadku przedmiotów, zastosowanie będzie miał termin dziesięcioletni. Wyjaśnijmy, że jest to zatem ogólny termin przedawniania się roszczeń cywilnoprawnych regulowany w art. 118 kodeksu cywilnego.

Zmiany w k.k.s. wejdą w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia nowelizacji.

● przedmiot pochodzący bezpośrednio z przestępstwa skarbowego;

● narzędzie lub inny przedmiot stanowiący mienie ruchome, które służyło lub było przeznaczone do popełnienia przestępstwa skarbowego;

● opakowanie oraz przedmiot połączony z przedmiotem przestępstwa skarbowego w taki sposób, że nie można dokonać ich rozłączenia bez uszkodzenia któregokolwiek z tych przedmiotów;

● przedmiot, którego wytwarzanie, posiadanie, obrót, przechowywanie, przewóz, przenoszenie lub przesyłanie jest zabronione.

Magdalena Majkowska

magdalena.majkowska@infor.pl

Art. 119 par. 3 ustawy z 10 września 1999 r. - Kodeks karny skarbowy (t.j. Dz.U. z 2007 r. nr 111, poz. 765 z późn. zm.).