Jak zdefiniować problem nękania w pracy

Zjawisko stalkingu jest charakteryzowane przez występowanie pewnych typowych cech, takich jak: powtarzalność określonych zachowań pracodawcy wobec pokrzywdzonego pracownika, wywoływanie lęku lub poczucia zagrożenia u ofiary. Także przez pewien kontekst działania "stalkera", który jest zasadniczym motywem jego zachowania - zazdrość, nieodwzajemnione uczucie, złość lub zdrada. W relacji pracodawca - podwładny, także w urzędach, zachowanie sprawcy może przybierać różne formy. Może być to ciągła negacja pracownika, próba inwigilacji jego osoby poza czasem pracy, telefony po godzinach zakłócające spokój życia rodzinnego, wreszcie takie formy działania, które niosą za sobą ośmieszanie bądź oczernianie w gronie innych pracowników.

Dokonując oceny relacji zachowań określanych mianem stalkingu w odniesieniu do wzorców innych krajów europejskich, jak również mając na uwadze polskie prawo karne, należy uznać, że uszczerbku może doznać bezpośrednio godność człowieka, rozumiana jako przestrzeń podmiotowego jego traktowania wynikająca z przyrodzonych i niezbywalnych jego właściwości.

Zgodnie z art. 190a. kodeksu karnego (dalej k.k.) kto uporczywie nękając inną osobę lub osoby jej najbliższe, budzi u niej uzasadnione okolicznościami poczucie zagrożenia lub istotnie narusza jej prywatność, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3. Takiej samej karze podlega, ten, kto podszywając się pod inną osobę, wykorzystuje jej wizerunek lub inne jej dane osobowe w celu wyrządzenia jej szkody majątkowej lub osobistej. Jeżeli następstwem tego rodzaju działań jest targnięcie się pokrzywdzonego na własne życie, sprawcy grozi kara pozbawienia wolności od roku do 10 lat.

Użycie słowa "uporczywe nękanie" dostatecznie, jak się wydaje, oddaje sens zachowań określanych mianem stalkingu, w szczególności zachowań powtarzalnych, dręczących ofiarę, które same w sobie są oddziaływaniem na wolność jednostki, a w rezultacie jej ograniczeniem, skutkującym wywołaniem poczucia zagrożenia lub naruszeniem prywatności. Według "Słownika języka polskiego" - "uporczywy" to "powtarzający się - nieustanny, trwający ciągle, nieprzerywany". "Uporczywy" to także "trudny do usunięcia, utrzymujący się długo lub ciągle powtarzający się, nieustanny, uciążliwy".

Natomiast pojęcie "nękanie" można zdefiniować jako "ustawicznie dręczenie, niepokojenie kogoś, dokuczanie komuś, niedawanie spokoju psychicznego". Warto podkreślić, że użycie tego określenia kładzie nacisk na odbiór przez ofiary zachowań sprawców, nie zaś na intencje sprawcy, które przy tej konstrukcji przepisu są w istocie bez znaczenia. Wydawać by się też mogło, że użycie słowa "nękanie" bez dodatkowego określenia w postaci uporczywości mogłoby być wystarczające dla zobrazowania czynności wobec pracownika urzędu. Jednak zamiarem ustawodawcy było wyraźne wskazanie, że chodzi o zachowania nie tylko powtarzalne, różnorakie czy wielokrotne, ale także nacechowane absolutnie złą wolą. Zwłaszcza że wśród synonimów dla pojęcia "uporczywy" można wymienić chociażby takie określenia jak: nawracający, natarczywy, nieustępliwy, prześladujący, chroniczny, natrętny.

Najczęściej ofiarami stalkingu w urzędach są pracownicy. Jednakże stalking może również dotyczyć osoby przełożonego czy pracodawcy. Nie jest rzeczą prostą dowieść stalkingu. Jednak od czasu, kiedy problem ten został zdefiniowany i wprowadzony do kodeksu karnego pod groźbą kary pozbawienia wolności, można zaobserwować pewną rozwagę w działaniach potencjalnych sprawców, co skutkuje zmniejszaniem się dotychczasowej skali tego zjawiska w urzędach.

@RY1@i02/2012/099/i02.2012.099.08800070a.802.jpg@RY2@

Przemysław Gogojewicz, radca prawny

Przemysław Gogojewicz

radca prawny

Podstawa prawna

Art. 190a ustawy z 25 lutego 2011 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny (Dz.U. nr 72, poz. 381).