Inspekcja drogowa jak Wielki Brat

Za część wykroczeń z ustawy o transporcie drogowym (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 1414 ze zm.) odpowiada nie tylko kierowca, ale także osoba zarządzająca transportem w przedsiębiorstwie. Może to być zarówno właściciel firmy transportowej, jak i pracownik posiadający odpowiednie kompetencje, potwierdzone certyfikatem kompetencji zawodowych. Przedsiębiorcy skarżą się jednak, że w trakcie procedury mandatowej wymaga się od nich podawania całej litanii niepotrzebnych danych.

Standardowy druk, jaki dostaje zarządzający transportem od Inspekcji Transportu Drogowego, zawiera nie tylko pola, w których trzeba podać nazwisko, adres, PESEL, miejsce urodzenia, obywatelstwo czy płeć, ale także rubryki, w których należy wpisać informacje majątkowe dotyczące stanu zdrowia czy karalności.

Zapłać mandat i się wyspowiadaj

- Kiedy dostałem wezwanie do zapłacenia mandatu, okazało się, że Inspekcja wymaga podania informacji na temat wykształcenia, miesięcznego dochodu brutto, stanu cywilnego, liczby dzieci i ich wieku, innych źródeł dochodu, stanu zdrowia... - wylicza jeden z przedsiębiorców, wezwanych do zapłacenia mandatu przez małopolski inspektorat.

- Zadzwoniłem do inspekcji z pytaniem, po co mam podawać takie dane, skoro zgadzam się na przyjęcie mandatu. Po długich negocjacjach usłyszałem, że skoro się tak upieram, to nie muszę wpisywać informacji o stanie zdrowia - relacjonuje czytelnik.

Alvin Gajadhur, rzecznik Głównego Inspektoratu Transportu Drogowego, zapytany, po co inspekcji tak precyzyjny profil przedsiębiorcy, odpowiada, że takie dane są potrzebne do sporządzenia wniosku o ukaranie do sądu.

- Gdy w toku czynności wyjaśniających w postępowaniach w sprawach o wykroczenia obwiniony nie przyjmie mandatu karnego za stwierdzone naruszenie, wówczas organ zobowiązany jest do sporządzenia wniosku o ukaranie do sądu. A ten jest sporządzany zgodnie z art. 57 kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia (k.p.s.w.) - podaje Alvin Gajadhur.

Rzeczywiście przepis ten stanowi, że wniosek o ukaranie oprócz danych niezbędnych do ustalenia tożsamości obwinionego powinien również zawierać informacje na temat "miejsca zatrudnienia obwinionego oraz, w miarę możności, danych o jego warunkach materialnych, rodzinnych i osobistych", a także m.in. dotyczących uprzedniego skazania obwinionego za podobne przestępstwo lub wykroczenie, "jeżeli oskarżyciel powołuje się na tę okoliczność".

- Sąd rozpatrując wniosek, bierze pod uwagę również sytuację osobistą, materialną i rodzinną obwinionego, co może skutkować zmniejszeniem wysokości wymierzonej kary - dodaje rzecznik, który zaznacza przy tym , że przecież takie same procedury stosuje policja.

I rzeczywiście, policja wypełniając wniosek o ukaranie, może zapytać obwinionego o to, gdzie jest zatrudniony, ile zarabia, jakie ma mieszkanie, samochód, ile ma osób na utrzymaniu, czy leczy się psychiatrycznie lub odwykowo, albo czy był karany. Z tym tylko, że ta służba prosi o takie dane w przypadku, kiedy obwiniony nie godzi się na przyjęcie mandatu, lub gdy funkcjonariusz chce dostosować wysokość grzywny do sytuacji obwinionego. Poza tym ten nie ma wówczas obowiązku odpowiadania na wszystkie pytania.

- W przypadku, gdy przepis jasno wskazuje wysokość grzywny, jaką można nałożyć w postępowaniu mandatowym, a obwiniony zgadza się na jego przyjęcie, wówczas zbieranie danych o sytuacji materialnej jest bezcelowe -tłumaczy Marek Kąkolewski z Komendy Głównej Policji.

Formularze będą zmienione

Tymczasem w formularzu, jakiego używa ITD, dużymi literami wpisano zastrzeżenie, że część C (z danymi majątkowymi, o stanie zdrowia etc.) należy wypełnić nawet, gdy obwiniony zgadza się na przyjęcie mandatu w określonej wysokości. Inspekcja żąda więc takich informacji w każdym przypadku. Nigdzie też nie jest wyjaśnione, czy odpowiedź na pytania o dane wrażliwe jest obligatoryjna i czym skutkuje jej brak.

- Podawanie danych na temat sytuacji materialnej czy zdrowotnej powinno być opcjonalne. Organ powinien wyraźnie wskazać, że ta część formularza dotyczy tylko i wyłącznie osób, które nie przyznają się do popełnienia wykroczenia, w konsekwencji czego zachodzi potrzeba skierowania wniosku o ukaranie do sądu - przekonuje dr Grzegorz Sibiga, kierownik Zakładu Prawa Administracyjnego w Instytucie Nauk Prawnych PAN.

W tej sytuacji Alvin Gajadhur zapowiedział, że GITD w trybie pilnym poleci tym wojewódzkim oddziałom, które używają takich formularzy, wprowadzenie do nich stosownych zmian.

Podawanie danych na temat sytuacji materialnej czy zdrowotnej powinno być opcjonalne

@RY1@i02/2014/240/i02.2014.240.18300040a.803.jpg@RY2@

Ciekawość mundurowych

Piotr Szymaniak

 piotr.szymaniak@infor.pl