Strażak ukarze za postój auta na hydrancie

Ekspert radzi

Uniemożliwianie lub ograniczanie dostępu zarówno do urządzeń przeciwpożarowych, gaśnic, urządzeń uruchamiających instalacje gaśnicze, jak i do źródeł wody do celów przeciwpożarowych podlega karze aresztu, grzywny albo nagany. Powyższe czyny zostały spenalizowane jako wykroczenia z art. 82 par. 1 pkt 10 i pkt 11 kodeksu wykroczeń (dalej k.w.). Z kolei zgodnie z art. 82a par. 3 k.w., kto uniemożliwia lub utrudnia przeprowadzenie czynności kontrolno-rozpoznawczych z zakresu ochrony przeciwpożarowej przez uprawnionego strażaka Państwowej Straży Pożarnej (PSP), podlega karze aresztu, ograniczenia wolności albo grzywny.

Czy strażak może ukarać w tym zakresie? Jeżeli uprawnienie dla funkcjonariuszy określonego organu do nakładania grzywien wynika z innej ustawy, a ta nie określa wykroczeń, do których stosuje się postępowanie mandatowe, zakres wykroczeń określa w drodze rozporządzenia właściwy minister w porozumieniu z ministrem sprawiedliwości. Tak wynika z art. 95 par. 4 kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia. Obecnie w tym zakresie obowiązuje rozporządzenie ministra spraw wewnętrznych i administracji z 31 marca 2011 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie wykroczeń, za które funkcjonariusze pożarnictwa pełniący służbę w Państwowej Straży Pożarnej są uprawnieni do nakładania grzywien w drodze mandatu karnego, oraz warunków i sposobu wydawania upoważnień (Dz.U. z 2011 r. nr 87, poz. 491). Ustawodawca wskazał w nim wprost, że funkcjonariusze pożarnictwa pełniący służbę w PSP, uprawnieni do wykonywania czynności kontrolno-rozpoznawczych z zakresu ochrony przeciwpożarowej, są uprawnieni do nakładania grzywien w drodze mandatu karnego za wykroczenia z art. 82 par. 1-5 oraz art. 82a par. 3 k.w. Powyższe uprawnienie zostało przyznane ww. funkcjonariuszom od 11 maja 2011 r. Wysokość mandatu może wynieść od 20 do 500 zł. Uprawnienia mandatowe funkcjonariuszy straży pożarnej są więc niezależne od uprawnień innych organów, w tym np. policji czy straży miejskiej.

Korelacja wskazanych wyżej przepisów jednoznacznie pozwala na ukaranie kierowcy, który zostawił pojazd, blokując np. dostęp do hydrantu, i to nie podlega dyskusji. Kwestią wtórną jest natomiast właściwe odczytanie przepisu ww. rozporządzenia w zakresie, w jakim nastąpiło upoważnienie dla funkcjonariuszy straży pożarnej. Warto bowiem zauważyć, że ze wspomnianego aktu prawnego nie wynika, iż ukarać mandatem może każdy funkcjonariusz, lecz jedynie taki, który jest uprawniony do wykonywania czynności kontrolno-rozpoznawczych z zakresu ochrony przeciwpożarowej. Tak więc nie każdy funkcjonariusz nałoży mandat.

Z kolei zakres pojęcia czynności kontrolno-rozpoznawczych został określony w art. 23 ust. 3 ustawy. o Państwowej Straży Pożarnej. Składają się na nie m.in. czynności w zakresie kontroli przestrzegania przepisów przeciwpożarowych, rozpoznawania możliwości i warunków prowadzenia działań ratowniczych przez jednostki ochrony przeciwpożarowej czy rozpoznawania innych miejscowych zagrożeń. Zgodnie zaś z ust. 4 tej ustawy prawo do przeprowadzania czynności kontrolno-rozpoznawczych mają strażacy upoważnieni przez właściwego komendanta PSP. Tylko oni mają prawo do nakładania grzywny w drodze mandatu karnego. Z kolei szczegółowe wymogi w zakresie treści stosownego upoważnienia zostały określone w art. 23 ust. 8 ustawy o PSP. Pamiętać więc należy, że uprawniony funkcjonariusz powinien mieć imienne upoważnienie do przeprowadzenia kontroli oraz wystawiania mandatów.

Poza tym ww. przepisy nie uzależniają możliwości ukarania mandatem od tego, czy naruszenie prawa stwierdzono podczas wykonywania akcji strażackiej, czy może podczas rutynowych oględzin urządzeń gaśniczych. Ustawodawca nie wprowadził takiego rozróżnienia, wobec czego należy przyjąć, że funkcjonariusz może ukarać zawsze wtedy, gdy stwierdzi naruszenie przepisów art. 82 par. 1 pkt 10 i pkt 11 k.w.

W praktyce mogą zdarzyć się też przypadki wyjątkowe, zwłaszcza podczas akcji gaśniczych. W takiej sytuacji kierujący akcją może pozostawić wezwanie dla osoby, która dopuściła się wyżej wymienionych wykroczeń. Powinna ona stawić się we właściwej jednostce w celu złożenia wyjaśnień. Może też zostać ukarana mandatem.

@RY1@i02/2014/234/i02.2014.234.08800040a.802.jpg@RY2@

Marcin Nagórek radca prawny

Marcin Nagórek

radca prawny

Podstawa prawna

Art. 82 par. 1 pkt 10 i 11, art. 82a par. 3 ustawy z 20 maja 1971 r. - Kodeks wykroczeń (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 482 ze zm.). Art. 95 par. 4 ustawy z 24 sierpnia 2001 r. - Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 395 ze zm.). Art. 23 ust. 3 ustawy z 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 1340 ze zm.).