Straż Graniczna ukarze za porzucone na parkingu śmieci

Nie ma wątpliwości, że Straż Graniczna zajmuje się co do zasady zadaniami z zakresu zwalczania nielegalnej migracji, przestępczości transgranicznej, kontroli legalności pobytu i zatrudnienia cudzoziemców czy ochrony szlaków komunikacyjnych. Jednak funkcjonariusze Straży Granicznej mają też uprawnienia do nakładania mandatów za zaśmiecanie terenów publicznych.

Wykroczenie, o którym mowa w pytaniu, zostało spenalizowane w art. 145 kodeksu wykroczeń (dalej: k.w.). Zgodnie z tym przepisem, kto zanieczyszcza lub zaśmieca miejsca dostępne dla publiczności, a w szczególności drogę, ulicę, plac, ogród, trawnik lub zieleniec, podlega karze grzywny do 500 zł albo karze nagany. Jeżeli popełniono takie wykroczenie, to z reguły sprawą (czyli nakładaniem mandatów, kierowaniem wniosków o ukaranie do sądów) zajmują się inne służby, a przede wszystkim straż miejska.

Jednak umocowanie dla Straży Granicznej do złożenia wniosku o ukaranie do właściwego miejscowo sądu stanowią art. 99 oraz art. 95 par. 4 kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia (dalej: k.p.s.w.) w związku z par. 2 pkt 1 rozporządzenia ministra spraw wewnętrznych i administracji z 18 kwietnia 2014 r. w sprawie wykroczeń, za które funkcjonariusze Straży Granicznej są uprawnieni do nakładania grzywien w drodze mandatu karnego (Dz.U. z 2014 r. poz. 539).

Ze wskazanego art. 99 k.p.s.w. wynika, że w razie odmowy przyjęcia mandatu lub nieuiszczenia w wyznaczonym terminie grzywny organ, którego funkcjonariusz nałożył grzywnę, występuje do sądu z wnioskiem o ukaranie. We wniosku tym należy zaznaczyć, że obwiniony odmówił przyjęcia mandatu albo nie uiścił grzywny nałożonej mandatem zaocznym, a w miarę możności podać także przyczyny odmowy. Zgodnie zaś z art. 95 par. 4 k.p.s.w., gdy uprawnienie dla funkcjonariuszy danego organu do nakładania grzywien wynika z innej ustawy, a ta nie określa wykroczeń, do których stosuje się postępowanie mandatowe, to zakres wykroczeń, za które można nałożyć grzywnę w drodze mandatu karnego, określa rozporządzeniem właściwy minister w porozumieniu z ministrem sprawiedliwości. Z taką sytuacją mamy do czynienia w omawianym przypadku. Artykuł 1 ust. 2 pkt 4 ustawy o Straży Granicznej nie określa zamkniętego katalogu wykroczeń, co do których organ ten posiada uprawnienia do nałożenia mandatu karnego. Jednak zgodnie z delegacją z art. 95 par. 4 k.p.s.w. wydane zostało rozporządzenie w sprawie wykroczeń, za które funkcjonariusze Straży Granicznej są uprawnieni do nakładania grzywien w drodze mandatu karnego. Z par. 2 pkt 1 tego rozporządzenia wynika właśnie, że takie uprawnienie obejmuje również wykroczenie określone art. 145 k.w. Tak więc zgodnie z art. 99 k.p.s.w., w razie odmowy przyjęcia mandatu karnego, jak zdarzało się to w sprawie opisanej w pytaniu, organ, którego funkcjonariusz nałożył grzywnę, występuje do sądu z wnioskiem o ukaranie. To znaczy, że Straż Graniczna jest uprawniona do złożenia wniosku o ukaranie sprawcy wykroczenia z art. 145 k.w.

Warto przypomnieć, że znaczne rozszerzenie uprawnień Straży Granicznej do karania za wykroczenia niezwiązane stricte z zakresem działania tej formacji nastąpiło w listopadzie 2011 r. Wówczas weszły w życie przepisy poprzedzające rozporządzenie z 18 kwietnia 2014 r. Możliwości Straży Granicznej nie kończą się zresztą na karaniu za zaśmiecanie. Może ona ukarać mandatem np. za picie alkoholu w miejscu publicznym czy prowadzenie agresywnego psa bez smyczy i kagańca. Wynika wprost z par. 2 pkt 1 wspomnianego rozporządzenia.

@RY1@i02/2014/215/i02.2014.215.08800040b.802.jpg@RY2@

Marcin Nagórek radca prawny

Marcin Nagórek

 radca prawny

Podstawa prawna

Art. 145 ustawy z 20 maja 1971 r. - Kodeks wykroczeń (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 395 ze zm.). Art. 1 ust. 2 pkt 4 ustawy z 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 1402). Art. 95 par. 4 i art. 99 ustawy z 24 sierpnia 2001 r. - Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 395 ze zm.).