Krótsza droga do wyroku

W lipcu 2015 r. wchodzi w życie nowelizacja kodeksu postępowania karnego, która wprowadza nowy kontradyktoryjny model procesu karnego: sąd będzie jedynie bezstronnym arbitrem i nie będzie już uzupełniał postępowania dowodowego. A to oznacza, że na barki prokuratorów spadnie dodatkowe obciążenie.

- Jestem zdania, że bez wygospodarowania dodatkowych oszczędności w zadaniach prokuratury domaganie się od niej sprostania wszystkim wymogom nowego kodeksu postępowania karnego może być oczekiwaniem na wyrost - zauważa Michał Królikowski, wiceminister sprawiedliwości.

Dlatego też resort sprawiedliwości proponuje już dziś zmianę w przepisach k.p.k., które jeszcze nie weszły w życie. Ma ona spowodować, że tryby konsensualne - zakładające "dogadanie się" oskarżyciela z podejrzanym - staną się bardziej atrakcyjne.

Mniej czynności

Chodzi konkretnie o zmianę art. 335 k.p.k. Przepis ten pozwala prokuratorowi skierować do sądu wniosek o skazanie oskarżonego bez przeprowadzania rozprawy (patrz: ramka). Obecnie jednak śledczy decydując się na takie rozwiązanie i tak musi przygotować akt oskarżenia, na wypadek gdyby sąd nie zgodził się na konkluzję konsensualną i skierował sprawę na rozprawę. Wniosek był więc elementem aktu oskarżenia. To ma się zmienić.

- Uproszczenie ma polegać na tym, że w sytuacji, gdy oskarżony przyznaje się i składa wyjaśnienia, a w ich świetle wina i okoliczności czynu nie budzą wątpliwości, prokurator może zaniechać dalszego postępowania dowodowego i skierować do sądu, zamiast aktu oskarżenia, wniosek o skazanie bez rozprawy na uzgodnioną z oskarżonym - przy akceptacji pokrzywdzonego - karę - tłumaczy wiceminister Królikowski.

Do wniosku prokurator będzie dołączał akta sprawy w całości. Ograniczone więc zostaną czynności, jakie będzie musiał wykonać, przygotowując taki wniosek.

- Konieczne będą jedynie czynności sprawdzające i dowody nieodtwarzalne, które umożliwią - w przypadku zwrotu wniosku przez sąd - podjęcie postępowania karnego w celu przygotowania aktu oskarżenia - wyjaśnia wiceminister sprawiedliwości.

Pozorna oszczędność

Propozycje generalnie podobają się w środowisku prokuratorskim, choć jego przedstawiciele zaznaczają, że nie rozwiążą problemów, jakie najprawdopodobniej zrodzą się po wejściu w życie nowego k.p.k.

- Propozycja idzie w dobrym kierunku. Nie podzielam jednak optymizmu rządu i Komisji Kodyfikacyjnej, że tryby konsensualne zrekompensują wydłużenie procesu spowodowane nadaniem mu kontradyktoryjnego charakteru - mówi Jacek Skała, przewodniczący Związku Zawodowego Prokuratorów i Pracowników Prokuratury RP.

Jego zdaniem to rozwiązanie przyśpieszy co prawda pracę śledczych, ale nie aż tak, jak tego oczekuje projektodawca.

- Dotychczas w prostych sprawach, w których prowadzone były dochodzenia, a taki wniosek złożono, akty oskarżenia sporządzała policja. Prokurator jedynie je zatwierdzał i dołączał wniosek w trybie art. 335. Obecnie sporządzi tylko wniosek. Na dobrą sprawę ubędzie zatem jedynie obowiązek opatrzenia policyjnego aktu oskarżenia prokuratorską pieczęcią - przewiduje prokurator Skała.

Ponadto prokuratorzy obawiają się, że sądy - w ramach spychologii - będą zwracały takie wnioski.

- Sędzia, który zwróci wniosek, w prosty sposób pozbędzie się sprawy, którą później, już wraz z aktem oskarżenia, będzie rozpoznawał jego kolega z wydziału - uważa Jacek Skała.

Sędziowie jednak zaznaczają, że z ich punktu widzenia ta zmiana nie będzie miała znaczenia.

- Obecnie do sądu trafia co prawda wraz z wnioskiem akt oskarżenia, ale sędzia do niego nie sięga, jeżeli w świetle wyjaśnień złożonych przez oskarżonego i innych dowodów okoliczności popełnienia przestępstwa i wina oskarżonego nie budzą wątpliwości - kwituje Rafał Puchalski, sędzia Sądu Rejonowego w Jarosławiu.

@RY1@i02/2014/080/i02.2014.080.183000700.802.jpg@RY2@

Tryb konsensualny

Małgorzata Kryszkiewicz

malgorzata.kryszkiewicz@infor.pl

Projekt po konferencji uzgodnieniowej