Biblioteka prawnika

Operacja: zbieranie dowodów

Lektura wymagająca. Ale docenią ją specjaliści. Zwłaszcza prokuratorzy, sędziowie czy przedstawiciele służb. Dwóch praktyków - czynny krakowski prokurator i policjant w stanie spoczynku - zagłębiają się w meandry czynności operacyjnych. Krok po kroku poznajemy wraz z nimi metody pracy służb stosowane obecnie w kryminalistyce. Dowiadujemy się, na jakich zasadach zbierany jest materiał i, co ważniejsze, jak powinien być on gromadzony, aby na koniec przeszedł moment próby podczas procesu. Autorzy podkreślają jedno - znaczenie mają pierwsze podstawowe czynności. Błąd na tym etapie może skutkować podważeniem potem dowodów w śledztwie lub przed sądem.

Przykładów nie trzeba daleko szukać. Tak było w głośnej sprawie powoływania się na wpływy w Sądzie Najwyższym. Prokuratorzy w 2012 r. umorzyli śledztwo, uznając, że część materiału agenci CBA zgromadzili wbrew przepisom o czynnościach operacyjnych. Biuro dowodziło, że wszystko odbyło się zgodnie z procedurami. W końcu głos zabrał szef prokuratury, twierdząc, że umorzenie było przedwczesne i sprawę należy dalej prowadzić. To pokazuje, że obecne przepisy nie należą do idealnych, wiele w nich niedomówień i pola do dość swobodnej interpretacji.

Analiza obowiązujących regulacji prowadzi autorów do kilku postulatów pod adresem ustawodawcy. Najważniejszy jest jednak jeden. Dziś prawo prowadzenia czynności operacyjno-rozpoznawczych ma wiele służb (m.in. policja, CBA, Straż Graniczna, ABW, Wywiad Skarbowy, Służba Celna), ale wciąż nie ma ustawy, która kompleksowo regulowałaby całą tę sferę. I nie chodzi tylko o to, że taka ustawa ułatwiałaby życie funkcjonariuszom, którzy dziś muszą przebijać się przez niejasne i rozproszone przepisy. Przede wszystkim byłaby najlepszą gwarancją dla ochrony praw i wolności obywateli, w które ingerują przecież czynności operacyjne. W 2008 r. wprawdzie powstał projekt jednej ustawy o czynnościach operacyjnych, ale padł. Może trzeba wrócić do tego tematu.

@RY1@i02/2014/016/i02.2014.016.070000200.802.jpg@RY2@

Jacek Kudła, Piotr Kosmaty, "Ryzyko w czynnościach operacyjno-rozpoznawczych Policji. Aspekty kryminalistyczne i prawnodowodowe", Warszawa 2013, wyd. Difin

Ewa Ivanova