Jakich procedur musi dopełnić przedsiębiorca przy zakładaniu strony internetowej

Niezależnie od tego, czy strona internetowa będzie jedynie wizytówką przedsiębiorcy, czy też rozbudowanym serwisem przeznaczonym do prowadzenia działalności gospodarczej za pośrednictwem internetu, w każdym przypadku pojawia się kilka zasadniczych elementów prawnych - w tym kwestia adresu internetowego. Przedsiębiorca zakładający stronę internetową musi zapewnić sobie w pierwszej kolejności możliwość korzystania z niego. Za tym sformułowaniem kryje się bardziej złożona definicja. Adres internetowy to ciąg wyrazów bądź zespołów liter przedzielonych kropkami, którego wpisanie w polu adresowym przeglądarki internetowej powoduje połączenie z określoną stroną internetową, a dokładnie z serwerem, na którym ta strona jest zapisana. Adres składa się z domen internetowych. Przy tym w każdym adresie znajduje się domena pierwszego stopnia - litery po ostatniej kropce, np. krajowa domena ".pl" albo domena rodzajowa ".org", ".com". Niekiedy pojawią się inne domeny ogólne kolejnego stopnia (np. ".com" w ".com.pl") oraz zawsze znajdzie się indywidualna nazwa odróżniająca dany adres internetowy od innych, nazwa domeny, np. "naszanazwa" w adresie "www.naszanazwa.pl".

Odbywa się to poprzez zawarcie umowy z rejestratorem, tj. podmiotem zarządzającym i administrującym domeną ogólną, pierwszego stopnia i ewentualnie dalszych domen ogólnych kolejnego stopnia. Pamiętać należy, że przedmiotem takiej umowy nie jest nabycie domeny jako takiej czy też nieograniczonych w czasie praw do korzystania z domeny, ale świadczenie przez rejestratora usług w przedmiocie rejestracji i utrzymania wybranej przez przedsiębiorcę indywidualnej nazwy w administrowanej przez rejestratora domenie (ewentualnie domenach). Oznacza to, że korzystanie przez przedsiębiorcę z utworzonego adresu internetowego odbywa się na podstawie takiej właśnie umowy, na szczegółowych warunkach w niej przewidzianych i przez okres, na jaki została ona zawarta.

Rejestratorem w przypadku krajowej domeny ".pl", także w powiązaniu z określonymi domenami funkcjonalnymi, np. "com.pl", lub regionalnymi, np. "warszawa.pl", jest jednostka badawczo-rozwojowa pod nazwą Naukowa i Akademicka Sieć Komputerowa (NASK) z siedzibą w Warszawie. Świadczenie usług przez NASK odbywa się na warunkach określonych w "Regulaminie nazw domeny.pl" z 18 grudnia 2006 r., dostępnym na stronie internetowej NASK. Zgodnie z tym dokumentem umowa z NASK zawierana jest na czas nieokreślony, a przeniesienie przez przedsiębiorcę całości przysługujących mu praw i obciążających go obowiązków wynikających z umowy jest możliwe w trybie zmiany abonenta.

Znakiem towarowym może być każde oznaczenie, przedstawione w sposób graficzny, jeżeli pozwala na odróżnienie towarów lub usług jednego przedsiębiorstwa od towarów lub usług innego przedsiębiorstwa. Oznaczenie to może przybrać formę słowną i być w swej treści zbieżne z nazwą domeny. Prawo ochronne udzielane jest na takie oznaczenie odróżniające (czyli na słowny znak towarowy), a w zgłoszeniu należy wskazać towary lub usługi, dla których jest przeznaczony.

Domena nie została wymieniona jako dobro osobiste w przepisach regulujących tę kwestię, niemniej zawarta tam lista ma charakter jedynie przykładowy. Przyjmuje się, że dobro osobiste to przede wszystkim wartość niemajątkowa, silnie powiązana z daną osobą fizyczną bądź prawną. W praktyce bywa, że nazwa domeny jest zbieżna z nazwiskiem przedsiębiorcy lub, w przypadku osób prawnych, z ich nazwą, a te zalicza się do katalogu dóbr osobistych.

Szczególnie ważne dla przedsiębiorcy są postanowienia umowy dotyczące sposobów jej rozwiązania. Ponadto należy zwrócić uwagę, czy umowa reguluje dopuszczalność i zasady przeniesienia przez przedsiębiorcę praw i obowiązków z niej wynikających na osobę trzecią. Będzie to miało znaczenie w przyszłości dla ewentualnej transakcji zbycia strony internetowej jako całości.

W każdym przypadku należy określić charakter takich elementów. Jeżeli stanowią one przejaw działalności twórczej o indywidualnym charakterze - co w praktyce zdarza się najczęściej - należy kwalifikować je jako utwory w rozumieniu ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Utworami będą również kompozycje różnych elementów stanowiące całość i mające wskazane powyżej cechy.

Przedsiębiorca nabędzie autorskie prawa majątkowe do utworu, jeżeli jest osobą fizyczną i sam stworzył ten utwór. Nabycie praw nastąpi również w sytuacji, gdy utwór stworzył pracownik tego przedsiębiorcy w wyniku wykonywania obowiązków ze stosunku pracy, z zastrzeżeniem, że nabycie następuje z chwilą przyjęcia utworu oraz w granicach wynikających z celu umowy o pracę i zgodnego zamiaru stron. Kwestia nabycia utworu pracowniczego może zostać jednak odmiennie uregulowana w umowie o pracę, ponadto pewne odstępstwa przewidują przepisy prawa autorskiego.

W przypadku zlecenia stworzenia strony innej firmie lub osobie najczęściej występującym sposobem nabycia autorskich praw majątkowych jest zawarcie w tym przedmiocie odpowiedniej umowy. Taka umowa będzie obejmowała tylko te pola eksploatacji (tj. sposoby korzystania z utworu), które zostaną w niej wyraźnie wymienione. Powinna ona zostać zawarta z zachowaniem formy pisemnej, w przeciwnym bowiem razie będzie nieważna. Nabywca autorskich praw majątkowych może przenieść je na inne osoby, chyba że w umowie ze zbywcą strony postanowiły inaczej.

Korzystając z wytworów cudzej twórczości, trzeba pamiętać o ochronie przysługujących twórcy niezbywalnych autorskich praw osobistych. Twórca ma prawo m.in. do oznaczenia utworu swoim nazwiskiem lub pseudonimem albo do udostępniania go anonimowo oraz do nienaruszalności treści i formy utworu. Treść tego ostatniego prawa jest jednak w pewnych sytuacjach modyfikowana przez dalsze przepisy ustawy. W przypadku wykorzystywania muzyki oraz filmów uregulowania wymaga także kwestia praw pokrewnych, tj. praw do artystycznych wykonań oraz praw do fonogramów i wideogramów

Na jej podstawie przedsiębiorca uzyska jedynie uprawnienie do korzystania z utworu. W odróżnieniu od umowy o przeniesienie autorskich praw majątkowych umowa licencyjna dla swojej ważności nie wymaga zachowania formy pisemnej. Wyjątkiem jest jedynie umowa licencyjna wyłączna, tj. taka, w której zastrzeżono wyłączność korzystania z utworu w określony sposób. Nabywane uprawnienie zawsze będzie ograniczone w czasie, przy czym umowa licencyjna może zostać zawarta zarówno na czas określony, jak i nieokreślony.

Baza danych objęta jest ochroną określoną w ustawie o ochronie baz danych tylko w ściśle określonych sytuacjach. Jest tak wtedy, gdy baza danych jest zbiorem danych lub jakichkolwiek innych materiałów i elementów zgromadzonych według określonej systematyki lub metody oraz indywidualnie dostępnych w jakikolwiek sposób, w tym środkami elektronicznymi, a ponadto wymagającym istotnego co do jakości lub ilości nakładu inwestycyjnego w celu sporządzenia, weryfikacji lub prezentacji jego zawartości. W takiej sytuacji pobieranie i wtórne korzystanie z istotnej części bądź całości zawartości bazy wymaga zgody jej producenta. Ponadto jeżeli baza danych spełnia cechy utworu, korzysta ona dodatkowo z ochrony przewidzianej przez prawo autorskie.

@RY1@i02/2011/177/i02.2011.177.210.003a.001.jpg@RY2@

Fot. Materiały prasowe

Anna Adamek, prawnik w Kancelarii Włodzimierz Głowacki i Wspólnicy sp.k.

ROZMAWIAŁ ADAM MAKOSZ

Ustawa z 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (t.j. Dz.U. z 2006 r. nr 90, poz. 631 z późn. zm.).

Ustawa z 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej (t.j. Dz.U. z 2003 r. nr 119, poz. 1117 z późn. zm.).

Ustawa z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. z 1964 r. nr 16, poz. 93 z późn. zm.).

Ustawa z 27 lipca 2001 r. o ochronie baz danych (Dz.U. z 2001 r. nr 128, poz. 1402 z późn. zm.).