Kto może reprezentować spółkę kapitałową

W spółkach kapitałowych organem reprezentującym spółkę jest zarząd. Prawo członka zarządu do prowadzenia spraw spółki i jej reprezentowania dotyczy wszystkich czynności sądowych i pozasądowych spółki. Sposób reprezentacji zazwyczaj określony jest w umowie (statucie) spółki. Jeżeli z treści tych dokumentów nie wynika, w jakim składzie zarząd może reprezentować spółkę - stosuje się przepisy kodeksu spółek handlowych (tj. art. 205 par. 1 k.s.h. oraz art. 373 par. 1 k.s.h.). Na ich podstawie - jeżeli umowa (statut) spółki nie zawiera żadnych postanowień w tym przedmiocie, do składania oświadczeń w imieniu spółki wymagane jest współdziałanie dwóch członków zarządu albo jednego członka zarządu łącznie z prokurentem.

Spółkę kapitałową może reprezentować także prokurent. Kwestie związane z prokurą określają przepisy kodeksu cywilnego (poza sposobem powołania i odwołania prokury). Prokura jest pełnomocnictwem udzielonym przez przedsiębiorcę podlegającemu obowiązkowi wpisu do rejestru przedsiębiorców, które obejmuje umocowanie do czynności sądowych i pozasądowych, jakie związane są z prowadzeniem przedsiębiorstwa. Prokura powinna być pod rygorem nieważności udzielona na piśmie, a jej udzielenie i wygaśnięcie przedsiębiorca powinien zgłosić do rejestru przedsiębiorców. Powołanie prokurenta wymaga zgody wszystkich członków zarządu (zazwyczaj jest to forma uchwały zarządu), zaś odwołać prokurę może każdy członek zarządu. Prokurentem może być osoba fizyczna mająca pełną zdolność do czynności prawnych. Poza tym przepisy nie przewidują co do osoby prokurenta żadnych innych ograniczeń. Prokura może być udzielona kilku osobom łącznie lub oddzielnie. Przepisy k.s.h. dotyczące reprezentacji przez zarząd nie wyłączają ustanowienia prokury jednoosobowej lub łącznej i nie ograniczają praw prokurentów.

Spółkę kapitałową może także reprezentować pełnomocnik. Kwestie związane z pełnomocnictwem również reguluje kodeks cywilny. Rozróżnia on następujące rodzaje pełnomocnictw: pełnomocnictwo ogólne, rodzajowe i szczególne. Pełnomocnictwo ogólne obejmuje umocowanie do czynności zwykłego zarządu. Czynności przekraczające zwykły zarząd wymagają pełnomocnictwa rodzajowego lub szczególnego, tj. do poszczególnej czynności. Zarząd może udzielić pełnomocnictwa ogólnego, rodzajowego lub szczególnego w zasadzie każdej, wybranej osobie. Brak tu również jakichkolwiek ograniczeń, co więcej bez znaczenia nawet dla ważności czynności prawnej dokonanej przez pełnomocnika jest fakt, że pełnomocnik jest ograniczony w zdolności do czynności prawnych. Jeśli chodzi o formę, w jakiej zarząd może udzielić pełnomocnictwa, to jest ona przewidziana w art. 99 par. 1 k.c. Forma pełnomocnictwa zależna jest od formy czynności prawnej, do której pełnomocnik zostaje ustanowiony. Jeżeli do ważności czynności prawnej potrzebna jest szczególna forma (np. akt notarialny czy forma pisemna z podpisami notarialnie poświadczonymi), to pełnomocnictwo udzielone przez zarząd do dokonania tej czynności powinno być udzielone w tej samej formie. Natomiast pełnomocnictwo ogólne zawsze pod rygorem nieważności powinno być udzielone na piśmie.

Niezwykle istotne jest to, że poza zarządem pełnomocnika w spółce może ustanowić także prokurent. Zgodnie z treścią art.109 (6) k.c. prokurent może ustanowić pełnomocnika do poszczególnej czynności lub pewnego rodzaju czynności. Zarząd winien udzielić wybranej osobie pełnomocnictwa zgodnie z zasadami reprezentacji. Jeżeli spółkę reprezentuje dwóch członków zarządu, pełnomocnictwo winno być udzielone przez obu członków zarządu. Warto dodać, że do niedawna sporna była kwestia, czy członek zarządu, uprawniony umową (statutem) spółki do jej reprezentowania łącznie z drugim członkiem zarządu, może być ustanowiony pełnomocnikiem do poszczególnych czynności. Możliwość taka została dopuszczona przez Sąd Najwyższy w uchwale z 23 sierpnia 2006 r. (sygn. akt III CZP 68/06, OSNC 2007, nr 6, poz. 82). SN orzekł, że dopuszczalne jest w takiej sytuacji udzielenie pełnomocnictwa szczegółowego (do poszczególnych czynności). Stanowisko to zostało niedawno potwierdzone wyrokiem SN z 4 lutego 2010 r. (sygn. akt IV CSK 416/09, Lex nr 577698), który wskazał ponadto, że do skutecznego udzielenia takiego pełnomocnictwa konieczna jest właściwa reprezentacja spółki. Oznacza to, że udzielenie pełnomocnictwa powinno być dokonane przez osoby piastujące funkcje członków zarządu w sposób i w takiej konfiguracji, jak tego wymaga dla jej reprezentacji umowa (statut) spółki lub przepisy k.s.h.

@RY1@i02/2010/247/i02.2010.247.210.003b.001.jpg@RY2@

Sylwia Zarzycka, radca prawny, komplementariusz Casus Zarzycka & Wspólnicy Kancelaria Prawna spółka komandytowa, pełnomocnik zarządu

Sylwia Zarzycka

radca prawny, komplementariusz Casus Zarzycka & Wspólnicy Kancelaria Prawna spółka komandytowa, pełnomocnik zarządu

Ustawa z 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (Dz.U. nr 94. poz. 1037 z późn. zm.).

Ustawa z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. nr 16, poz. 93 z późn. zm.).