Które działania gminy można uznać za praktyki monopolistyczne

Zgodnie z art. 4. ust 1 i 2 ustawy o gospodarce komunalnej, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej, organy stanowiące jednostek samorządu terytorialnego postanawiają o wysokości albo o sposobie ustalenia cen i opłat za usługi komunalne o charakterze użyteczności publicznej oraz za korzystanie z obiektów i urządzeń użyteczności publicznej. Cmentarz komunalny jest niewątpliwie obiektem użyteczności publicznej (wyrok WSA w Szczecinie, II SA/Sz 752/08, Lex nr 540999). Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 8 ustawy o samorządzie gminnym podejmowanie uchwał w sprawie podatków i opłat w granicach określonych w odrębnych ustawach należy do wyłącznej właściwości rady gminy (miasta). W związku z powyższym uchwały w sprawie ustalenia wysokości opłat za usługi cmentarne i pogrzebowe świadczone na cmentarzach komunalnych podejmowane są przez właściwe rady gminy. Ustalone wysokości opłat za usługi cmentarne nie powinny być określone dowolnie. Zgodnie z poglądem przyjętym w orzecznictwie opłaty te powinny uwzględniać planowane roczne koszty utrzymania cmentarza i ich rzeczywistą roczną kalkulację, będą bowiem stanowiły pewną rewindykację tych kosztów (uchwała SN z 26 września 1995 r., III AZP 22/95, OSNP 1996/6/80). Ich wysokość może być zatem różna w różnych gminach.

Utrzymanie cmentarza przez właściwy organ (gminę lub związek wyznaniowy) i pobieranie w tym celu opłat cmentarnych nie są tym samym co świadczenie usług cmentarnych. Świadczenie usług związanych z pogrzebem należy do wyspecjalizowanych firm pogrzebowych. Zarząd cmentarza nie może tutaj narzucać jednej firmy na zasadzie wyłączności. W pierwszym rzędzie nie może on ustanawiać wyłączności organizowania ceremoniału pogrzebowego. Komunalny podmiot gospodarczy zarządzający cmentarzami stanowiącymi mienie gminy, wyznaczając podmiot gospodarczy uprawniony do świadczenia - na zasadach wyłączności - usług pogrzebowych, w tym obejmujących tzw. asystę pogrzebową w oparciu o dowolne i nierównoprawne dla innych podmiotów, świadczących usługi pogrzebowe kryteria, narusza art. 5 pkt 1 ustawy o przeciwdziałaniu praktykom monopolistycznym i ochronie interesów konsumentów (wyrok Sądu Antymonopolowego z 14 kwietnia 1991 r., XVII Amr 53/93, Wokanda 1994/10/66). Praktyką monopolistyczną jest również ograniczenie przez administratora cmentarza przedsiębiorcy pogrzebowemu możliwości podzlecenia części usług (robót) innym przedsiębiorcom. Za praktyki monopolistyczne w orzecznictwie uznaje się także nadużywanie pozycji dominującej na rynku poprzez przeciwdziałanie ukształtowaniu się warunków niezbędnych do powstania bądź rozwoju konkurencji. Przykładem tego może być zakazanie przedsiębiorcy pogrzebowemu samodzielnego wykonywania usług pogrzebowych i wymuszania na nim pośrednictwa podległego gminie zakładu budżetowego. Takie zachowanie gminy utrwala jej pozycję dominującą na rynku usług pogrzebowych i tym samym przeciwdziała rozwojowi konkurencji na tym rynku. Zabronione jest także ustanawianie przez zarząd cmentarza dwóch różnych taryf wobec firm świadczących usługi pogrzebowe, jednej wobec własnego usługodawcy i innej, wyższej, wobec obcego (wyrok Sądu Antymonopolowego z 20 maja 1998 r., XVII Ama 6/98, Wokanda 1999/6/57).

@RY1@i02/2010/214/i02.2010.214.207.007b.001.jpg@RY2@

Piotr Madej prawnik, Chałas i Wspólnicy Kancelaria Prawna, oddział we Wrocławiu

not. LJ