Przygotuj się, nim odwołasz prokurenta

Zagadnienie skuteczności samodzielnego złożenia oświadczenia o odwołaniu prokury w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością o zarządzie wieloosobowym z reprezentacją łączną jest w praktyce - niejednokrotnie - kwestią wysoce sporną. Okoliczność ta traktowana być może przy tym jako znamienna, bo w piśmiennictwie powołana materia nie budzi, w zasadzie, większych wątpliwości.

Prezentując zagadnienie, przypomnieć trzeba więc, że stosownie do literalnego brzmienia art. 208 par. 7 ustawy z 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (Dz.U. z 2000 r. nr 94, poz. 1037 z późn. zm.; dalej: k.s.h.) odwołać prokurę może każdy członek zarządu. To właśnie z powołanego przepisu - jako w swym brzmieniu stosunkowo jednoznacznego - w praktyce wyprowadzany jest wniosek, że nawet w tych przypadkach, w których w danej spółce z o.o. obowiązuje zasada reprezentacji wieloosobowej, czynność w postaci odwołania prokury dokonana być może skutecznie wyłącznie przez jednego z członków organu reprezentacji. Na pierwszy rzut oka konstatacji tej trudno odmówić racji. Wszelako nieco bliższa analiza zagadnienia prowadzić winna do zgoła odmiennego wniosku.

Rozwiązania problemu poszukiwać można już w początkowym postanowieniu art. 208 k.s.h., wskazującym, że jeżeli zarząd jest wieloosobowy, a umowa spółki nie stanowi inaczej, do wzajemnych stosunków członków zarządu stosuje się przepisy par. 2-8. Postanowienie par. 7 art. 208 k.s.h. reguluje więc materię wzajemnych stosunków między członkami zarządu, do której to sfery nie zalicza się, rzecz jasna, sprawa relacji spółki z osobami trzecimi, a więc np. z prokurentem.

Nadto do analogicznego wniosku prowadzić winna wykładnia systemowa wewnętrzna: art. 208 par. 7 k.s.h. zamieszczony jest przecież w jednostce redakcyjnej tekstu prawnego normującej kwestię prowadzenia spraw spółki (a więc kwestii o charakterze wewnętrznym), nie zaś jej reprezentacji. Co prawda, ze względu na wzajemną relację czasową powołanych aktów prawnych, na strukturę k.s.h. nie miały bezpośredniego wpływu postanowienia załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" (Dz.U. z 2002 r. nr 100, poz. 908). Wszelako wydaje się, że również do oceny omawianego zagadnienia postanowienia powołanego rozporządzenia mogą być posiłkowo stosowane, jako że uwzględniają w wielu przypadkach postulaty wynikające z ogólnie akceptowanych w teorii prawa zasad wykładni. Jak zaś stanowi par. 55 ust. 1 tego aktu, każdą samodzielną myśl ujmuje się w odrębny artykuł, z tym że podział artykułu na ustępy wprowadza się także w przypadku, gdy między zdaniami wyrażającymi samodzielne myśli występują powiązania treściowe, ale treść żadnego z nich nie jest na tyle istotna, aby wydzielić ją w odrębny artykuł. Z kolei, stosownie do par. 23 ust. 3 cytowanego rozporządzenia, jeżeli od któregoś z elementów przepisu szczegółowego przewiduje się wyjątki lub któryś z elementów tego przepisu wymaga uściślenia, to przepis formułujący wyjątki lub uściślenia zamieszcza się bezpośrednio po danym przepisie szczegółowym.

Również przy uwzględnieniu zasad rządzących procesem kształtowania wewnętrznej struktury (układu) treści aktu prawnego wyraźnie uwidacznia się to, że zasada wysłowiona w art. 208 par. 7 k.s.h. nie dotyczy relacji zewnętrznych spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Mając to wszystko na uwadze, stosunkowo częstą praktykę odwoływania prokury ze skutkiem zewnętrznym wyłącznie poprzez oświadczenie jednego z członków zarządu spółki z o.o., w której obowiązuje zasada kilkuosobowej reprezentacji łącznej, uznać należy za wadliwą.

@RY1@i02/2013/233/i02.2013.233.21500020a.802.jpg@RY2@

dr Jacek Kołacz ekspert prawa gospodarczego

dr Jacek Kołacz

ekspert prawa gospodarczego