Jasne zasady współpracy

Przed podpisaniem umowy można wynegocjować mniejsze koszty lub dodatkowe produkty i usługi, które będziemy oferowali. Przede wszystkim treść umowy musi być jasna i precyzyjna do tego stopnia, by przedsiębiorca, który ma zamiar zostać franczyzobiorcą, mógł taki dokument zrozumieć bez pomocy prawnika. Nie ma zupełnej dowolności w kształtowaniu treści umowy. Zasady jej konstruowania wynikają z regulacji kodeksu cywilnego.

Ze względu na różnorodność działania systemów franczyzowych nie da się z prawnego punktu widzenia opracować jednego szablonu albo gotowego wzorca uniwersalnej umowy franczyzowej, którą można by było powielać do wszystkich transakcji franczyzowych. Istnieje jednak pewien określony szkielet umowy franczyzowej.

Bardzo ważnym elementem umowy franczyzowej jest okres jej obowiązywania. Przy działalności franczyzowej zawsze całość inwestycji i ryzyka ekonomicznego ponosi osoba kupująca licencję. Dlatego okres trwania umowy musi być na tyle długi, aby umożliwiał franczyzobiorcy zamortyzowanie całkowitych kosztów inwestycji w placówkę franczyzową. Zawarcie umowy na dłuższy okres da możliwość wynegocjowania lepszych warunków oraz rozłoży początkowe koszty.

Jednym z ważnych warunków, na które trzeba zwrócić uwagę przy podpisywaniu, jest klauzula o wyłączności terytorialnej. Gwarantuje ona franczyzobiorcy, że na uzgodnionym obszarze (centrum handlowe, dzielnica, miasto, etc.) franczyzodawca nie uruchomi ani własnej, ani nie zezwoli na uruchomienie kolejnej placówki swojej sieci.

Trzy etapy

Każda umowa powinna rozpoczynać się od preambuły. W tej części powinien zostać określony stan faktyczny, w tym intencje stron umowy, a także idee i wartości, na podstawie których będą przebiegać relacje pomiędzy partnerami. Następnie, by w przyszłości nie dochodziło do sporów, umowa powinna definiować podstawowe pojęcia i terminy, stosowane w treści umowy.

Kolejne postanowienia dobrze sporządzonej umowy powinny zawierać poszczególne etapy i warunki współpracy. W zasadzie są trzy etapy: postanowienia związane z zawarciem umowy, opis praw i obowiązków stron w trakcie obowiązywania umowy, regulacje i postanowienia odnoszące się do ewentualnych przyczyn i sposobów rozwiązania umowy franczyzowej.

Dobry kontrakt powinien zawierać kroki albo zasady, które są konieczne do podjęcia, a następnie prowadzenia i zakończenia współpracy pomiędzy stronami umowy. Trzeba pamiętać, że umowa to zbiór logicznych sformułowań i postanowień oraz zasad współpracy.

Zasada równości

Dopuszczalność zawierania umów franczyzowych wynika z tzw. zasady swobody zawierania umów gospodarczych unormowanej w art. 353 kodeksu cywilnego. A więc według tego przepisu strony umowy mogą ułożyć stosunek prawny według własnego uznania, ale w granicach przyjętych norm zwyczajowych i zachowania zasady równości praw i obowiązków stron umowy. Zasada ta jednak nie zawsze jest przestrzegana.

Franczyzowe umowy nienazwane są tworzone w granicach swobody kontraktowania. Granice te w przypadku franchisingu są wyznaczone m.in. przez bezwzględnie obowiązujące przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Między stronami powinna być wyznawana zasada: dobrej wiary, uczciwego obrotu, dobrych obyczajów oraz względy słuszności. W związku z brakiem prawnej definicji franchisingu, trudno jest ustalić cechy charakterystyczne umowy franczyzowej i zakwalifikować ją jako nazwaną.

Dlatego ważny w tej sytuacji jest art. 56 kodeksu cywilnego. Stanowi on m.in., że czynność prawna wywołuje nie tylko skutki w niej wyrażone, ale również te, wynikające z określonych ustaw, ustalonych zwyczajów i z zasady współżycia społecznego.

Prawa i obowiązki

Należy pamiętać, że umowa franchisingu nie jest umową dystrybucji, najmu, dzierżawy, agencji ani zlecenia. Jest podobna częściowo do umowy licencyjnej. Obie zawierają element zezwolenia na korzystanie, przede wszystkim, ze znaku towarowego i know-how. Podstawowa różnica jest taka, że umowa franczyzowa jest z natury obszerniejsza. Oprócz elementów licencyjnych musi zawierać zasady określające wzajemne prawa i obowiązki stron. Do tych zasad np. należą: warunki udzielania pomocy, postanowienia dotyczące dostaw, zatrudnienia i szkolenia pracowników, adaptacje lokalu na potrzeby działalności oraz inne określenia.

Ponadto franczyzodawca zwykle ma większe uprawnienia niż licencjodawca. Jego rola jest aktywna w trakcie trwania umowy franczyzowej. Może kontrolować franczyzobiorców pod względem dbałości o jednolitość systemu i wizerunku sieci, a nie tylko dbałości o zysk i prawidłowe korzystanie z licencji.

Kary umowne

Z pewnością w umowie zawarte zostaną zapisy dotyczące kar w razie nieprzestrzegania zapisów umowy. Największym przewinieniem, jakie może popełnić franczyzobiorca, będzie złamanie zakazu konkurencji, ale ocenie podlega również rzetelność przy wykonywaniu bieżących zadań. Już sama obecność kar w umowie jest newralgicznym punktem negocjacji franczyzowych. Zbyt długi katalog kar może nawet doprowadzić do ich zerwania. Dlatego jeśli kary wystąpią, powinny dotyczyć wyłącznie rażącego naruszenia zasad umowy, jak np. ujawnienie know-how franczyzodawcy. Kary umowne natomiast nie powinny zależeć od lokalizacji czy wielkości obrotów. Ich wysokość można natomiast uzależnić od wartości szkody, jaką franczyzobiorca wyrządza franczyzodawcy. W przypadku rażących naruszeń zapisów umowy przez którąś ze stron zarówno franczyzodawca, jak i franczyzobiorca powinni mieć możliwość rozwiązania przed upływem terminu obowiązywania.

12 zasad dobrej umowy

1. Zasady przystąpienia do systemu

2. Okres obowiązywania umowy

3. Teren działania franczyzobiorcy

4. Prawa i obowiązki stron

5. Ochrona znaków towarowych i oznaczeń sieci

6. Ochrona tajemnicy przedsiębiorstwa

7. Działalność konkurencyjna

8. Szkolenia

9. Opłaty licencyjne i opłaty marketingowe

10. Promocja i reklama

11. Uprawnienia kontrolne franczyzodawcy

12. Zasady rozwiązania umowy.

Umowy franczyzowe mogą zawierać dodatkowe postanowienia m.in. dotyczące kar umownych w przypadku zerwania warunków umowy, zabezpieczeń, wierzytelności franczyzodawcy albo ustalające zobowiązania stron po zakończeniu współpracy.

@RY1@i02/2013/203/i02.2013.203.02200090l.802.jpg@RY2@

Droga do franchisingu

Andrzej Skowroński