W jaki sposób zmusić wspólnika do realizacji zobowiązań wynikających z umowy przedwstępnej

W umowie przedwstępnej z 1 kwietnia 2013 r. (zawartej w formie pisemnej) ja i mój wspólnik (spółka jawna) zobowiązaliśmy się do zawarcia - do 1 sierpnia 2013 r. - umowy sprzedaży (umowy przyrzeczonej), na podstawie której sprzedam wspólnikowi lub osobie przez niego wskazanej 50 proc. moich udziałów (praw i obowiązków) w spółce za uzgodnioną cenę w kwocie 100 tys. zł (ogólna wartość majątku spółki - 200 tys. zł). Wartość tychże udziałów (praw i obowiązków) w spółce została przez nas ustalona na podstawie wyceny wartości spółki dokonanej w marcu 2013 roku przez niezależnego rzeczoznawcę majątkowego, na podstawie zlecenia otrzymanego od spółki. Na dokonanie tej wyceny wspólnik wyraził pisemną zgodę. Uchylił się on jednak od zawarcia umowy przyrzeczonej w wyżej zakreślonym terminie. Co w takiej sytuacji mogę zrobić? Dodam, że umowa naszej spółki dopuszcza zbycie udziałów, nie określając dodatkowych wymogów formalnych dla przeprowadzenia owej transakcji.

Zgodnie z art. 10 par. 1 i 2 kodeksu spółek hahdlowych ogół praw i obowiązków wspólnika spółki osobowej, a więc m.in. jawnej (art. 4 par. 1 pkt 1 k.s.h.), może być przeniesiony na inną osobę tylko wtedy, gdy umowa tej spółki tak stanowi, a - o ile ów kontrakt nie stanowi inaczej - wszyscy pozostali wspólnicy wyrazili na to pisemną zgodę. W świetle zaś art. 390 par. 2 kodeksu cywilnego w sytuacji, w której zobowiązany do zawarcia umowy przyrzeczonej uchyla się od tego, umowa przedwstępna natomiast czyni zadość wymaganiom, od których zależy ważność umowy przyrzeczonej, strona uprawniona (tu - czytelnik) może dochodzić zawarcia umowy przyrzeczonej (tu - sprzedaży ogółu jego praw i obowiązków w sp.j. wspólnikowi, bo nie wskazał innej osoby).

Powyższe jednoznacznie zatem dowodzi, iż umowa przedwstępna z 1 kwietnia 2013 r., zawarta w formie pisemnej, uzasadnia roszczenie czytelnika na podstawie art. 390 par. 2 k.c. Skoro bowiem umowa jego sp.j. nie zawiera odmiennych zapisów w tym zakresie, to do przeniesienia przysługującego mu ogółu praw i obowiązków na inną osobę wystarcza forma pisemna. Taka natomiast została zachowana. Poza tym kontrakt spółki pozwala na zbycie udziałów. Poprzez zaś złożenie podpisu pod umową przedwstępną wspólnik wyraził zgodę na zbycie przez czytelnika 50 proc. jego udziałów w spółce za kwotę 100 tys. zł.

Skoro wspólnik uchyla się od zawarcia umowy przyrzeczonej, to czytelnik ma prawo, do 1 sierpnia 2014 r. (bo roszczenia z umowy przedwstępnej przedawniają się z upływem roku od dnia, w którym umowa przyrzeczona miała być zawarta), do wystąpienia przeciwko niemu z pozwem o zobowiązanie go do zawarcia umowy przyrzeczonej poprzez złożenie oznaczonego oświadczenia woli. Prawomocne orzeczenie sądu, stwierdzające obowiązek danej osoby do złożenia oznaczonego oświadczenia woli, zastępuje to oświadczenie.

Czytelnik powinien więc dochodzić pozwem złożenia przez wspólnika następującego oświadczenia woli: ".......... (imię i nazwisko kolegi czytelnika) wspólnik spółki pod firmą ..................... (tu należy podać pełną firmę spółki) z siedzibą w ............., adres: ..................., wpisanej do rejestru przedsiębiorców prowadzonego przez Sąd Rejonowy ............ ....... Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem KRS ................., oświadcza, iż nabywa od ................ (imię i nazwisko czytelnika) 50 proc. udziałów (ogółu praw i obowiązków) w ww. spółce za uzgodnioną pomiędzy stronami cenę w kwocie 100 000 zł (sto tysięcy złotych) tytułem wykonania umowy przedwstępnej z 1 kwietnia 2013 r., na co ........... (imię i nazwisko czytelnika) wyraża zgodę".

Omawiany pozew wnosi się do właściwego miejscowo (według miejsca zamieszkania pozwanego wspólnika - art. 27 kodeksu postępowania cywilnego, czyli miejscowości, w której przebywa on z zamiarem stałego pobytu - art. 25 k.c.) i rzeczowo - tu - sądu okręgowego (bo wartość przedmiotu sporu, którą - tu - stanowi 50 proc. udziałów czytelnika w sp.j., przekracza 75 tys. zł) sądu gospodarczego. Opłata sądowa wynosi 5 tys. zł (czyli 5 proc. ze 100 tys. zł). Wyrok sądu uwzględniający żądanie ma charakter konstytutywny oraz wywołuje skutek na przyszłość.

Jeżeli sąd oddali żądanie zawarcia umowy przyrzeczonej, czytelnikowi pozostanie jedynie domaganie się od wspólnika na drodze sądowej naprawienia szkody, którą poniósł przez to, że liczył na zawarcie kontaktu, ewentualnie spełnienie innych roszczeń wynikających z treści umowy przedwstępnej, np. zapłaty kary umownej. Ma na to rok od dnia uprawomocnienia się wspomnianego orzeczenia. Po upływie tego terminu wszelkie roszczenia z umowy przedwstępnej (oczywiście inne niż żądanie zawarcia umowy przyrzeczonej, bo sąd już wcześniej prawomocnie je oddalił) ulegną przedawnieniu.

@RY1@i02/2013/160/i02.2013.160.215000700.802.jpg@RY2@

Anna Borysewicz adwokat prowadzący własną kancelarię w Płocku

Anna Borysewicz

adwokat prowadzący własną kancelarię w Płocku

Podstawa prawna

Art. 25, 64 oraz 390 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. nr 16, poz. 93 z późn. zm.).

Art. 4 par. 1 pkt 1 oraz art. 10 par. 1-2 ustawy z 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (Dz.Unr 94, poz. 1037 z późn. zm.).

Art. 13 ust. 1 ustawy z 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 90, poz. 594 z późn. zm.).

Art. 2 ust. 2 pkt 2 ustawy z 24 maja 1989 r. o rozpoznawaniu przez sądy spraw gospodarczych (Dz.U. nr 33, poz. 175 z późn. zm.).

Art. 17 pkt 4 oraz art. 27 ustawy z 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. nr 43, poz. 296 z późn. zm.).