Weksle in blanco przedsiębiorca powinien wystawiać wstrzemięźliwie

Jest późne popołudnie, kiedy do kancelarii prawnej dzwoni pani Karolina. Następnego dnia występuje jako pozwana z weksla. Niestety na podjęcie skutecznej obrony jest za późno. Za 24 godziny straci dorobek całego życia - ćwierć miliona złotych. Beneficjentem majątku będzie jej były życiowy partner, któremu nic nie jest winna. Z wyjątkiem tego, że wystawiła na jego rzecz weksel in blanco.

W praktyce gospodarczej przedsiębiorcy niejednokrotnie podpisują takie dokumenty na zabezpieczenie różnych roszczeń - kredytu kupieckiego u swojego dostawcy, kredytu w banku, zapłaty czynszu dla wynajmującego czy w innych normalnych firmowych transakcjach. Towarzyszy temu podpisanie tak zwanej umowy wekslowej dokładnie określającej warunki wypełnienia weksla. Niestety prawda jest bolesna - umowa wekslowa w iluzoryczny sposób chroni przed skierowaniem do wystawcy nieuzasadnionego roszczenia.

Przyrzeczenie zapłaty

Weksel własny (tylko o nim będziemy wspominać w dzisiejszym artykule) oznacza bezwarunkowe zobowiązanie do zapłaty określonej kwoty określonej osobie. Znakomicie ułatwia dochodzenie roszczenia, zwłaszcza w sferze dowodowej. Zamiast zawierać umowę pożyczki, umowę dostawy towarów z odroczonym terminem płatności, ugodę o spłatę zobowiązania czy dziesiątki innych rodzajów umów, uzgodnienia pisemne możesz zastąpić jednym wekslem. Stwierdza się w nim, ile, kiedy i komu wystawca zobowiązuje się zapłacić. Bez wątpienia jest to najważniejszy element każdej umowy. Cała reszta zazwyczaj może być doprecyzowana w formie ustnej.

W treści weksla najważniejsze jest właśnie oznaczenie, ile i komu zobowiązujemy się zapłacić. Jednak, co zaskakujące, w większości przypadków podpisywane weksle nie zawierają tych najważniejszych informacji. Nie oznacza to bynajmniej, że wystawca nie jest zobowiązany do zapłaty. Wręcz przeciwnie, najważniejsze dane mogą być uzupełnione przez posiadacza weksla. Większość podpisywanych weksli stanowią bowiem ich formy niezupełne, tak zwane weksle in blanco. Wzorowane są one na używanych kiedyś blankietach (wycofanych ze sprzedaży po zaprzestaniu pobierania opłaty skarbowej od tych dokumentów). Treść takiego zobowiązania przedstawiona jest niżej. [wzór 1]

Od strony formalnej podpis pod powyższym dokumentem oznacza, że wystawca zobowiązuje się zapłacić dowolną kwotę, dowolnej osobie, w dowolnym czasie. Z oczywistych powodów nie ma żadnego powodu, aby zaciągać takie zobowiązanie. Dlatego dla uspokojenia sumienia dłużników równocześnie podpisuje się umowę wekslową, która powinna określać, kto może uzupełnić weksel i na jaką kwotę. Na przykład jeśli weksel zabezpiecza dokonanie przez nas zapłaty za zakupione w hurtowni towary na odroczony termin płatności, to umowa wekslowa powinna określać, że weksel wolno wypełnić tylko naszemu hurtownikowi, a wpisana na dokumencie kwota do zapłaty będzie nie wyższa niż wysokość naszego zobowiązania.

Jest to akademicka teoria. Życie jest o wiele ciekawsze. Istnieje wiele praktycznych sytuacji, kiedy się okazuje, że wystawca - rzekomy dłużnik - nie ma faktycznej możliwości obrony przed skierowanym wobec niego niesłusznym roszczeniem z weksla, mimo że jest przekonany, iż ma go przed tym chronić zawarta umowa wekslowa.

Indos a obrona

Tak jak wierzytelności z tytułu faktur mogą być skupowane przez firmy windykacyjne na podstawie umowy cesji, tak wierzytelności z weksla są skupowane na podstawie indosu. Skutek jest podobny - dochodzi do zmiany wierzyciela. Jednak dla sytuacji dłużnika ważne jest, że przy nabyciu wierzytelności wekslowej na drodze indosu nie może on się bronić zarzutami przysługującymi mu wobec osoby, której weksel wręczał. Jeśli zatem weksel zostanie uzupełniony na sumę niewspółmiernie wyższą niż nasze faktyczne zadłużenie, a następnie sprzedany, to najczęściej będziemy musieli zapłacić taką niesłuszną, obiektywnie patrząc, sumę. Nowemu posiadaczowi wierzytelności nie będziemy mogli odmówić zapłaty, twierdząc, że ujawniona na wekslu kwota jest za wysoka lub niezasadna. Aby nie dopuścić do takiej sytuacji, każdy weksel in blanco powinien być wystawiony wraz z klauzulą (zapisem) uniemożliwiającą przenoszenie roszczenia na drodze indosu.

Co wynika z Monitora

Kolejnym niebezpieczeństwem może być sytuacja, kiedy wystawione w opisany wcześniej sposób i niewypełnione weksle dostaną się w niepowołane ręce. Co roku jest wiele sytuacji, w których weksle giną przechowującym je wierzycielom. W Monitorze Sądowym i Gospodarczym, gdzie publikowane są wymagane prawem ogłoszenia dotyczące unieważniania zagubionych weksli, przeczytamy, że zdarza się to nawet najlepszym bankom i zakładom ubezpieczeń.

Jeszcze więcej przypadków jest wśród podmiotów, którym daleko do bycia instytucjami zaufania publicznego - na przykład małym i średnim przedsiębiorcom czy nawet osobom prywatnym, też uprawnionym do uczestnictwa w stosunkach wekslowych. W tym drugim przypadku wierzyciele często nawet nie próbują prawidłowo unieważnić weksla, a wystawcy takich dokumentów w praktyce nie mają możliwości dokonania działań prawnych zmierzających do ochrony swoich interesów. Ślad po takich sytuacjach bez trudu odnajdziemy w internecie, gdzie w licznych dyskusjach zainteresowani szukają odpowiedzi na pytanie, co zrobić, jeśli wierzyciel nie chce nam zwrócić weksla. Niestety, nie ma prostej i skutecznej metody, a zaginiony papier wartościowy może się odnaleźć w najmniej oczekiwanych okolicznościach, nawet po kilku latach.

Sam podpis

Jeśli weksel in blanco zaopatrzony jedynie w podpis wystawcy znajdzie się w posiadaniu przypadkowej osoby, w praktyce może ona, kierując się złymi intencjami, wypełnić blankiet na dowolną sumę i wpisać siebie jako uprawnioną do odbioru pieniędzy. Jest to przestępstwo, jednak osobie, przeciwko której będzie skierowane roszczenie, trudno będzie udowodnić złą wiarę posiadacza weksla. Przed takimi sytuacjami nie chroni umowa wekslowa, a jedynie uzupełnianie weksla o wskazanie wierzyciela już w momencie jego podpisania. Niestety praktyka wpisywania wierzyciela do weksla in blanco już w momencie jego podpisywania nie jest częsta. Zazwyczaj podmioty żądające wystawienia weksla in blanco na zabezpieczenie swoich roszczeń wymagają, aby był to blankiet w całości niewypełniony. Na takie warunki rozsądny dłużnik nie powinien się godzić, są one wbrew uczciwym zasadom obrotu wekslowego.

Uwagi dla prezesów

W imieniu spółek prawa handlowego weksel podpisują uprawnieni do reprezentacji członkowie zarządu. Prawo wekslowe przewiduje podwyższoną ochronę wierzycieli. Gdyby za spółkę weksel podpisały osoby nieuprawnione do jej reprezentacji, odpowiadają one za zapłatę weksla swoim prywatnym majątkiem. Wadliwa reprezentacja może na przykład zachodzić w sytuacji, kiedy zobowiązanie podpisał tylko jeden członek zarządu zamiast dwóch łącznie albo jeśli w dacie wystawienia weksla osoba lub osoby te nie były już - albo jeszcze - uprawnione do reprezentacji spółki. W takim przypadku odpowiadają one za zapłatę weksla tak, jakby same go wystawiły. Dlatego tak ważne jest, aby w wekslu podać prawidłową datę jego wystawienia. Na tej podstawie określa się, czy osoby, które weksel podpisały, faktycznie były w stanie zaciągnąć w imieniu firmy odpowiednie zobowiązanie. Data powinna widnieć w treści w momencie podpisywania weksla. Nie gódźmy się na pozostawianie jej wpisania w przyszłości przez wierzyciela, ponieważ nie mamy pewności, czy wpisana wówczas data będzie się pokrywała z okresem, kiedy podpisujący weksel byli uprawnieni do reprezentacji spółki.

Kaucyjny charakter

Broniąc się przed nieuzasadnionym uzupełnieniem weksla, nie wystarczy wykazać zawarcia umowy wekslowej z wierzycielem. Należy również udowodnić, że dotyczy ona właśnie tego dochodzonego weksla. Pomóc może w tym wpisana do treści klauzula określająca weksel jako kaucyjny (brzmi ona: "zapłacę za ten kaucyjny weksel na rzecz..." [wzór 2]). Ponadto na odwrotnej stronie weksla (na rewersie) wolno szczegółowo określić rodzaj umowy, którą zabezpiecza ten papier wartościowy.

Praktyka taka została potwierdzona orzeczeniem Sądu Najwyższego (wyrok z 24 października 2000 r., sygn. akt V CKN 136/2000). Zgodnie z nim adnotacja zamieszczona na odwrocie weksla nie stanowi jego treści. Może jednak stanowić dowód dla wykazania, na podstawie którego - spośród kilku porozumień wekslowych - weksel in blanco powinien zostać wypełniony. Dowód - dodajmy - którego przeprowadzenie nieraz może być bardzo potrzebne.

Zwrot czy zniszczenie

Bardzo ważne jest ustalenie, co będzie się działo z wekslem po ustaniu potrzeby stosowania tej formy zabezpieczenia. Najlepiej, jeśli w takiej sytuacji będzie on zwracany wystawcy przez wierzyciela wraz z adnotacją o spłacie lub o zakończeniu potrzeby jego przetrzymywania przez aktualnego posiadacza. Często spotyka się zapisy uprawniające remitenta do tak zwanego komisyjnego zniszczenia weksla. Nie jest to czynność uregulowana w prawie, a w szczególności w prawie wekslowym. Dlatego dokument potwierdzający zniszczenie weksla nie ma mocy prawnej. Jeśli w przyszłości okazałoby się, że weksel w rzeczywistości nie został zniszczony, takie zaświadczenie wydane przez remitenta nie daje podstaw do automatycznego uznania weksla za nieważny.

Komisyjne zniszczenie weksla może być uznane za bezpieczny sposób unieważnienia tylko wtedy, gdy sam wystawca był przy nim obecny i widział unieważnienie wystawionego przez siebie dokumentu. W każdym innym przypadku nie może mieć on pewności, czy zobowiązanie do zapłaty faktycznie zostało unieważnione.

Bezpieczeństwo

Tworzenie treści dobrej umowy i weksla powinniśmy zacząć od niego samego. To on jest w tym wszystkim najważniejszy. Jeśli jego treść nie będzie gwarantować wystawcy szansy obrony (tak jak nie gwarantują jej powszechnie podpisywane czyste blankiety weksla in blanco), to nawet najlepsza umowa wekslowa nie naprawi tego błędu.

Przede wszystkim warto pamiętać, że weksel in blanco jest dokumentem, któremu brakuje tylko pewnych elementów weksla zupełnego. W praktyce jest to suma wekslowa oraz termin jej zapłaty. Jeśli okaże się, że i one są znane (na przykład w umowie pożyczki, gdzie wiemy, ile i kiedy mamy oddać), zamiast weksla in blanco powinniśmy użyć odpowiedniego weksla zupełnego. Ten rodzaj weksla będzie tematem jednego z kolejnych odcinków Akademii Wekslowej.

Jakie elementy

Zwyczajowo treść weksla zaczyna się od miejsca i daty wystawienia. Miejsce wystawienia określa kraj, według prawa którego ocenia się skutki zaciągniętego zobowiązania. Data wystawienia, oprócz wspomnianego już potwierdzenia, że pełnomocnik wystawcy jest w tym czasie umocowany do zaciągnięcia zobowiązania, pozwala również przypisać chronologicznie weksel do zawieranej w tym samym dniu umowy, którą weksel zabezpiecza. Ułatwia to ewentualną przyszłą obronę wystawcy przed nieuzasadnionym roszczeniem wierzyciela.

Jak wspomniano, elementy takie jak określenie terminu płatności i suma, którą wystawca zobowiązuje się zapłacić, są zwykle w wekslu in blanco niewypełnione. Warunki, na jakich posiadacz weksla będzie mógł go uzupełnić o te dane, powinny być przedmiotem bardzo starannych ustaleń w umowie wekslowej.

Bezdyskusyjnie musimy wpisać do dokumentu wierzyciela (zwanego w obrocie wekslowym remitentem) i umieścić klauzulę uniemożliwiającą mu zbycie roszczenia na drodze indosu (czyli owe "nie na zlecenie", o którym była już mowa). Weksel ma zabezpieczać roszczenie wyłącznie wobec niego, a w razie wpisania przezeń niezasadnej kwoty musimy mieć szansę skutecznej obrony.

Ponadto już w wekslu in blanco powinniśmy umieścić informacje o jego kaucyjnym charakterze, oznaczyć walutę, w której weksel będzie wystawiony, oraz określić miejsce, gdzie weksel będzie przedstawiony do zapłaty.

Podpisany i wręczany wierzycielowi weksel in blanco będzie zatem wyglądał tak jak stronie obok [wzór 2]).

Żądania posiadacza

Zazwyczaj pierwszą oznaką, że wierzyciel będzie domagał się od nas zapłaty za wypełniony przez niego weksel in blanco, jest otrzymane wezwanie do zapłaty. Powinno ono zawierać wskazane miejsce i czas, gdzie i kiedy będzie dokonane przedstawienie dokumentu, oraz wskazywać żądaną sumę. Jeśli nie zgadzamy się z roszczeniem, to niezwłocznie powinniśmy rozpocząć negocjacje z wierzycielem oraz... przygotowywać się do sprawy sądowej, która z dużym prawdopodobieństwem pojawi się na kolejnym etapie dochodzenia roszczenia.

W razie otrzymania sądowego nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym, wydanym na podstawie weksla, najlepszą propozycją działania jest udanie się o pomoc do prawnika znającego się na prawie wekslowym. Niestety wiele spraw z niesłusznie wypełnionych weksli in blanco jest przez pozwanych przegrywanych, ponieważ podsądni nie rozumieją istoty zobowiązania wekslowego oraz rygorów postępowania cywilnego, zwłaszcza w sferze dowodowej. Nie wystarczy zaprzeczyć istnieniu zobowiązania, które weksel kaucyjny zabezpieczał. Przeprowadzenie dowodu przeciw treści weksla zawsze jest zadaniem trudnym.

Dodatkowo sytuacja znacznie się pogarsza, jeśli należności z weksla nie dochodzi podmiot, któremu weksel wręczyliśmy, tylko ten, kto nabył wierzytelność na drodze indosu. W tym przypadku abyśmy w ogóle mogli podnosić wobec niego zarzuty przysługujące nam wobec pierwotnego wierzyciela, musimy udowodnić w procesie sądowym, że nowy posiadacz wierzytelności, nabywając weksel, działał świadomie na naszą szkodę lub przy nabyciu dopuścił się rażącego niedbalstwa. Są to skomplikowane proceduralnie procesy, które i tak często kończą się obowiązkiem zapłaty kwoty weksla na rzecz nowego posiadacza. Wystawcy weksla pozostaje tylko roszczenie o odszkodowanie od podmiotu, który bezprawnie weksel wypełnił i puścił w obieg (sprzedał na drodze indosu).

Wzór 1

... ... ... ... ... ... ... , dnia ... ... ... ...

Dnia ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... zapłacę za ten weksel

na zlecenie ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

sumę ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

Płatny w ... ... ... ... ... {podpis}

Wzór 2

Kraków, dnia 20 marca 2013 r.

Dnia ___________ zapłacę za ten kaucyjny weksel

na rzecz Fenicja spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Warszawie

sumę ___________________________________ złotych

Nie na zlecenie

Płatny w Krakowie.{podpis wystawcy}

Na co trzeba zwracać uwagę

Należy zastanowić się, czy charakter umowy usprawiedliwia zastosowanie weksla in blanco jako jej zabezpieczenia. Czy bezpieczniej nie będzie zabezpieczyć umowę wekslem zupełnym (już w całości wypełnionym)? Na przykład jeśli dłużnik chce wziąć pożyczkę, którą na podstawie umowy będzie zobowiązany zwrócić w sześciu ratach po 1000 zł, to nie ma potrzeby wystawiania weksla in blanco. Wystarczy wystawić sześć weksli po 1000 zł każdy, z terminem płatności każdego weksla takim samym jak termin płatności kolejnej raty pożyczki. Nie istnieje wówczas niebezpieczeństwo, że weksel in blanco zostałby uzupełniony na roszczenie wyższe niż faktycznie należne wierzycielowi. Również sprzedaż takich weksli nie odbędzie się z pokrzywdzeniem wystawcy, ponieważ zapłata zapisana w wekslach zobowiązania jest bezsporna i może być dokonana na rzecz każdego podmiotu będącego posiadaczem weksla w terminie jego płatności.

Unikajmy wystawiania weksla składającego się wyłącznie z czystego blankietu zaopatrzonego w podpis wystawcy. W praktyce jedynymi elementami, których może nie być na wekslu in blanco w momencie jego podpisania, są data płatności i suma wekslowa. Nie należy zezwalać na sprzedaż weksla na drodze indosu - przez używanie w treści zobowiązania odpowiedniej klauzuli zakazującej sprzedaży takiej wierzytelności ("nie na zlecenie" - przykład we wzorze weksla nr 2). Po podpisaniu weksla wystawca powinien zachować na swój użytek jego kserokopię.

Powinna dokładnie określać zasady użycia weksla i sposób postępowania w przypadku jego zwrotu. Wystawca bezwzględnie powinien mieć egzemplarz umowy podpisany przez podmiot, któremu wręczał weksel in blanco. Więcej o sposobach zawierania umowy wekslowej w drugiej części dzisiejszego artykułu.

PRZYKŁAD

Zapłata po raz drugi

Weksel in blanco zabezpiecza umowę pożyczki w wysokości 5000 zł. Została ona spłacona, mimo to posiadacz weksla uzupełnił go i wierzytelność sprzedał. Nowy nabywca wytoczył sprawę wystawcy weksla. Ten po otrzymaniu nakazu zapłaty wniósł zarzuty, prawidłowo dowodząc, że roszczenie przez weksel zabezpieczane zostało już spłacone. Sąd utrzymał jednak w mocy nakaz zapłaty, zmuszając niejako do zapłacenia wystawcy spornej sumy po raz drugi. Fakt spłaty pożyczki był bowiem bez znaczenia wobec nowego posiadacza weksla, który na dowód istnienia swojego roszczenia przedstawił prawidłowo pod względem formalnym wypełniony weksel.

Można się umówić co do wypełniania

Jeśli nie chcemy, aby wierzyciel działał według własnego uznania, zadbajmy o podpisanie zawczasu stosownego porozumienia

Prawidłowo skonstruowana umowa wekslowa powinna rozstrzygać najważniejsze kwestie omówione poniżej.

W szczególności dotyczy to sumy weksla oraz terminu jego płatności. Na przykład na sumę weksla może składać się zadłużenie u wierzyciela z tytułu kredytu kupieckiego, należne odsetki czy inne opłaty karne naliczone zgodnie z umową. Należy unikać zbyt ogólnych opisów, np. "wierzyciel może uzupełnić weksel na sumę wszelkich wymagalnych od dłużnika roszczeń" - bez jednoczesnego określenia, z jakiego tytułu roszczenia mają wynikać. Ponadto warto określić maksymalną kwotę, do jakiej weksel może zostać uzupełniony - jeśli oczywiście charakter zobowiązania pozwala na ustanowienie takiej granicy.

Ponieważ wystawca może wystawiać wiele weksli, nawet na rzecz tych samych wierzycieli, może to utrudnić wykazanie, że dany weksel jest regulowany przez konkretną umowę wekslową. Z jej treści powinno wynikać, którego dokładnie zobowiązania dotyczy. Cechą indywidualizującą dany weksel może być data jego wystawienia, połączona ze wskazaniem wierzyciela (remitenta). Jeśli danego dnia wystawiamy wiele weksli na rzecz tej samej osoby, dokumenty można ponumerować w nagłówku ("Weksel nr 1", "Weksel nr 2" itd.).

Często strony zapominają uzgodnić między sobą, w jaki sposób weksel będzie przedstawiony do zapłaty, gdzie dojdzie do zapłaty, czy będzie ona dokonywana gotówką czy przelewem. W tym miejscu można również ustanowić domicyliata (czyli osobę niebędącą stroną stosunku wekslowego, w lokalu której weksel będzie płatny). W praktyce najczęściej jest nim bank prowadzący rachunek bankowy dłużnika, któremu wierzyciel przedstawia weksel do wykupu, a wystawca zapewnia środki na dokonanie tej czynności. Warto pamiętać, że wraz z upływem czasu siedziby wystawcy i remitenta mogą się zmieniać, dlatego lepiej w długoterminowych zobowiązaniach nie określać miejsca płatności w formie konkretnego adresu (np. będącego w chwili zawarcia porozumienia siedzibą wystawcy), tylko ustalić, że wierzyciel jako miejsce płatności weksla wpisze adres będący siedzibą wystawcy na dzień płatności weksla.

Najlepszym rozwiązaniem jest zwrot weksla wystawcy dokonany przez jego posiadacza. Przydatną, choć niespotykaną w praktyce klauzulą, jest nałożenie kary umownej na posiadacza weksla w razie niedokonania przez niego zwrotu dokumentu wystawcy. Czasem może to być jedyny środek motywujący go do spełnienia tego obowiązku.

Fasadowa deklaracja

W praktyce wekslowej częstym zjawiskiem jest żądanie sporządzenia przez wystawcę weksla in blanco tak zwanej deklaracji wekslowej. Jest ona jednostronnym oświadczeniem wystawcy na temat warunków, na jakich ma być on uzupełniony. W praktyce deklaracja taka nie ma większego znaczenia. Posiadacz weksla może go wypełnić na dowolną kwotę bez konieczności wykazywania podstawy swojego roszczenia, natomiast na wystawcy ciąży obowiązek udowodnienia, że weksel został uzupełniony niezgodnie z zawartym porozumieniem. Jeśli jedynym dowodem tego porozumienia jest deklaracja wekslowa podpisana przez samego wystawcę, to oczywiste, że nie przedstawia ona żadnej wartości dowodowej.

Czym innym jest natomiast umowa wekslowa, czyli dwustronne porozumienie wystawcy z remitentem, określające sposób, w jaki ten ostatni może uzupełnić weksel. Jest podpisywana przez obie strony i obie strony posiadają jej egzemplarze, choć tak naprawdę jest to tylko w interesie wystawcy. W razie sporu co do zasadności uzupełnienia weksla wystawca będzie miał dowód, że prowadził w tym zakresie rozmowy z remitentem i strony doszły do konkretnych ustaleń.

Nie powielać błędów

Oto najczęstsze błędy popełniane przy tworzeniu umów wekslowych.

wZamiast umowy podpisywana jest przez wystawcę jednostronna deklaracja, wręczana następnie wierzycielowi. W przypadku wystąpienia sporu o zasadność wypełnienia weksla, np. jeśli wierzyciel wpisze na wekslu sumę, która mu się nie należy, wystawca nie ma dowodu wykazującego niezgodne z umową wypełnienie weksla, ponieważ nie jest w stanie potwierdzić zawarcia takiej umowy z wierzycielem.

wUmowa zobowiązuje do uzupełnienia weksla informacjami niezgodnymi z prawdą. Najczęstszym błędem jest postanowienie, że posiadacz weksla uzupełni na nim datę wystawienia, ale wstawi nie tę z dnia, kiedy weksel został wystawiony, tylko tę z dnia uzupełnienia weksla. Prowadzić to może do sytuacji, że sporządzony w ten sposób weksel będzie wystawiony przez podmiot, który w dniu wskazanym jako data wystawienia już nie istnieje, albo osoby podpisane w imieniu wystawcy nie mogły w tym dniu zaciągnąć takiego zobowiązania. Dlatego najlepszym rozwiązaniem jest podawanie daty wystawienia już w momencie wręczania weksla i niepozostawianie tego elementu weksla do późniejszego uzupełnienia.

wUmowa stoi w sprzeczności z treścią podpisywanego weksla. Zezwala np. na uzupełnienie weksla wyłącznie o termin płatności i sumę wekslową, podczas gdy samemu wekslowi brakuje również innych elementów, o które powinien zostać uzupełniony dla swojej formalnej ważności. Innym spotkanym błędem jest umowa wekslowa uprawniająca wierzyciela do uzupełnienia weksla datą płatności, podczas gdy sam podpisywany weksel miał już termin płatności ustalony w formie "za okazaniem". Pomyłki te wynikają najczęściej z niezbyt uważnego tworzenia samych wzorów umów albo z korzystania z gotowych szablonów, niedostosowanych do konkretnej potrzeby danych przedsiębiorców. W skrajnym przypadku prowadzi to do braku możliwości poprawnego uzupełnienia weksla w zgodzie z zapisami zawartego porozumienia.

WZÓR

Umowa wekslowa

W dniu dzisiejszym (20 marca 2013 r.) Jan Kowalski, zwany dalej Wystawcą, składa na ręce remitenta, firmy FENICJA sp. z o.o., podpisany przez siebie weksel in blanco.

Weksel jest składany na zabezpieczenie roszczeń wynikających z gwarancji i rękojmi z tytułu zawartej i zrealizowanej poprawnie pomiędzy stronami umowy o roboty budowlane z 1 stycznia 2010 r. (nr umowy 1/2010). Strony oświadczają, ze obowiązki z tytułu gwarancji lub rękojmi mogą trwać do 30 listopada 2016 r.

Weksel może być wypełniony przez remitenta na sumę odpowiadającą zasadnym roszczeniom z tytułu gwarancji lub rękojmi, zgodnie z ww. umową o roboty budowlane. Maksymalna suma wekslowa nie może przekroczyć jednego miliona złotych.

Weksel może być opatrzony przez remitenta datą płatności wedle jego uznania, ale nie późniejszą niż 31 grudnia 2016 r.

W przypadku uzupełnienia weksla będzie on przedstawiony do zapłaty w Krakowie, pod adresem będącym aktualnym w danym dniu miejscem zamieszkania Wystawcy. Remitent przynajmniej na 7 dni przed przedstawieniem weksla poinformuje Wystawcę listem poleconym o zamiarze przedstawienia weksla do zapłaty.

W przypadku ustania potrzeby istnienia zobowiązania wekslowego, czyli po bezusterkowym upływie okresu gwarancji lub rękojmi, remitent na swój koszt zwróci weksel wystawcy, umieszczając uprzednio na jego rewersie podpisane przez niego oświadczenie, że zwrot weksla związany jest z ustaniem potrzeby tej formy zabezpieczenia.

W przypadku niezwrócenia weksla w umówionym terminie Wystawcy przysługuje od remitenta kara umowna w wysokości 500 zł za każdy pełen miesiąc opóźnienia zwrotu weksla. Za zwrot weksla uznaje się również jego sądowe umorzenie w razie jego zaginięcia.

Weksel wystawiony jest na kartce A4, na której są wpisane następujące dane:

- miejsce wystawienia - Kraków,

- data wystawienia - 20 marca 2013 r.,

- określenie "weksel kaucyjny",

- oznaczenie remitenta - FENICJA spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Warszawie,

- oznaczenie waluty - złote polskie (PLN),

- klauzula "nie na zlecenie",

- na rewersie weksla adnotacja o zawarciu pomiędzy stronami umowy wekslowej;

oraz nie są wpisane następujące dane:

- data płatności,

- kwota.

Oprócz sumy wekslowej i daty płatności remitent nie ma prawa uzupełnienia weksla o żadne inne klauzule.

Umowa wekslowa została zawarta w dwóch jednobrzmiących egzemplarzach. Strony zgodnie poddają się jej warunkom.

Podpis w imieniu wystawcy: {podpis}

Podpis w imieniu remitenta: {podpis}

[Przedstawiona treść umowy wekslowej jest jedynie wzorem. Należy pamiętać, że w przypadku każdej realnej transakcji treść zawartych porozumień trzeba zapisać zgodnie z potrzebami stron. Szablony umów mogą być pomocne, ale nie traktujmy ich jak gotowych do użycia. W zamieszczonym przykładzie w umowie mamy określone strony transakcji, dokładnie opisane roszczenie, które weksel in blanco zabezpiecza, wraz z ustanowioną kwotą maksymalną, do której dokument może być uzupełniony. Wiadomo, jak posiadacz weksla ma poinformować o wypełnieniu weksla i gdzie będzie on płatny. Określone zostały sposoby postępowania po ustaniu potrzeby stosowania takiego zabezpieczenia. W treści deklaracji dokładnie opisano treść weksla na dzień jego podpisania. Podpisy obydwu stron transakcji, zarówno dłużnika, jak i wierzyciela, stanowią dowód zawarcia porozumienia.]

@RY1@i02/2013/074/i02.2013.074.215000400.802.jpg@RY2@

Lech Malinowski doradca finansowy, specjalista prawa wekslowego

Lech Malinowski

doradca finansowy, specjalista prawa wekslowego