Ustawa z 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej (cz. 6)
(t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 45, poz. 236 ze zm.)
1. W spółkach z udziałem jednostek samorządu terytorialnego działa rada nadzorcza.
2. Do rad nadzorczych w spółkach z udziałem jednostek samorządu terytorialnego stosuje się przepisy Kodeksu spółek handlowych, z zastrzeżeniem przepisów niniejszej ustawy.
3. Kadencja członka rady nadzorczej w spółkach z większościowym udziałem jednostek samorządu terytorialnego trwa 3 lata.
4. Członkowie rady nadzorczej, reprezentujący w spółce jednostkę samorządu terytorialnego, są powoływani spośród osób, które złożyły egzamin w trybie przewidzianym w przepisach o komercjalizacji i prywatyzacji.
5. Do członków rad nadzorczych spółek z udziałem jednostek samorządu terytorialnego, reprezentujących w spółce jednostkę samorządu terytorialnego, stosuje się odpowiednio art. 13 ustawy z dnia 30 sierpnia 1996 r. o komercjalizacji i prywatyzacji (Dz.U. z 2002 r. Nr 171, poz. 1397, z późn. zm.).
6. Członków zarządu spółek z udziałem jednostek samorządu terytorialnego powołuje i odwołuje rada nadzorcza.
Obowiązujące zakazy
●Zgodnie z art. 10a ust. 5 u.g.k. do członków rad nadzorczych spółek z udziałem JST, reprezentujących w spółce jednostkę samorządu terytorialnego, stosuje się odpowiednio art. 13 u.k.p. W myśl tego przepisu członkowie rady nadzorczej - w czasie gdy JST pozostaje udziałowcem spółki - nie mogą:
1) pozostawać w stosunku pracy ze spółką ani świadczyć pracy lub usług na jej rzecz na podstawie innego tytułu prawnego;
2) posiadać akcji lub udziałów u przedsiębiorców tworzonych przez spółkę, z wyjątkiem akcji dopuszczonych do obrotu na rynku regulowanym;
3) pozostawać u przedsiębiorców tworzonych przez spółkę w stosunku pracy ani świadczyć pracy lub usług na ich rzecz na podstawie innego tytułu prawnego;
4) wykonywać zajęć, które pozostawałyby w sprzeczności z ich obowiązkami albo mogłyby wywołać podejrzenie o stronniczość lub interesowność.
Ad 1) Zakaz dotyczy umowy o pracę oraz innych umów (zlecenia, o dzieło), z których wynikałoby świadczenie pracy lub usług dla spółki. Przepis nie wymaga odpłatności, z czego można wnosić, że zakaz obejmuje również umowy o świadczenia nieodpłatne. Dotyczy jednak tylko członka rady nadzorczej, a już nie jego współmałżonka lub innego członka rodziny[1]. Osoby, które są stroną tych umów zawartych z daną spółką samorządową, mogą zostać powołane (przez właściwy organ) na członka rady nadzorczej, jeżeli jednak chcą utrzymać swoje członkostwo w radzie, muszą niezwłocznie zrezygnować ze świadczenia pracy lub usług na rzecz spółki[2].
Ad 2) Przedsiębiorcami tworzonymi przez spółki samorządowe mogą być bardzo różne podmioty prowadzące działalność gospodarczą w rozumieniu art. 2 ustawy z 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 584 ze zm.; dalej: u.s.d.g.), przy czym zakaz posiadania u tych przedsiębiorców udziałów bądź akcji będzie aktualny w przypadku prowadzących działalność gospodarczą spółek akcyjnych, spółek z o.o. oraz spółek komandytowo-akcyjnych. Zakaz obowiązuje bez względu na to, czy dany przedsiębiorca (np. spółka akcyjna lub z o.o.) utworzony przez spółkę samorządową jest zależny od spółki samorządowej, czy też nie[3].
Ad 3) Ograniczenie to zgodnie z art. 13 ust. 2 u.k.p. nie dotyczy członkostwa w radach nadzorczych, z wyjątkiem rad nadzorczych konkurencyjnych przedsiębiorców. Należy przy tym przyjąć, że "przedsiębiorcami konkurencyjnymi" są w tym kontekście "konkurenci" w rozumieniu art. 4 pkt 9 i 11 ustawy z 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (t.j. Dz.U. z 2007 r. nr 50, poz. 331 ze zm.; dalej: u.o.k.k.), a więc przedsiębiorcy, którzy wprowadzają lub mogą wprowadzać albo nabywają lub mogą nabywać, w tym samym czasie, towary na rynku właściwym, czyli na rynku towarów, które ze względu na ich przeznaczenie, cenę oraz właściwości, w tym jakość, są uznawane przez ich nabywców za substytuty oraz są oferowane na obszarze, na którym, ze względu na ich rodzaj i właściwości, istnienie barier dostępu do rynku, preferencje konsumentów, znaczące różnice cen i koszty transportu, panują zbliżone warunki konkurencji[4]. Z kolei zakaz pozostawania w stosunku pracy w spółce powstałej w wyniku komercjalizacji nie dotyczy osób wybranych do rady nadzorczej przez pracowników.
Ad 4) Za zajęcia, które pozostają w sprzeczności z obowiązkami członków rady nadzorczej lub mogą wywoływać podejrzenie o stronniczość lub interesowność, uważane są obowiązki pełnione z wyboru w organizacji związkowej przedsiębiorstwa (spółki). Nie można zatem łączyć funkcji związkowej z funkcją w radzie nadzorczej w tym samym podmiocie[5]. Zakaz świadczenia pracy przez członków rady nadzorczej nie obejmuje tych członków, którzy zostali wybrani spośród pracowników zgodnie z przepisami u.g.k. Nie mogą oni jednak wykonywać zajęć, które pozostawałyby w sprzeczności z ich obowiązkami albo mogłyby wywołać podejrzenie o stronniczość lub interesowność. Takim zajęciem jest również pełnienie funkcji z wyboru w zakładowej organizacji związkowej. Zagadnienie to jest o tyle istotne, że pozbawia możliwości uczestniczenia w radzie nadzorczej członków zarządu i innych organów z wyboru w związkach zawodowych. Celem rady nadzorczej jest nadzorowanie działalności spółki, ale każdy z członków rady działa w interesie spółki. W przypadku osób reprezentujących związki zawodowe, niepełniących funkcji z wyboru, można wskazać, że co do zasady istnieje konflikt interesów. Eliminacji takich sytuacji miały służyć wprowadzone przez ustawodawcę ograniczenia w zakresie pełnienia funkcji członka rady nadzorczej. A można wyobrazić sobie sytuacje, gdy przewodniczący zakładowej organizacji związkowej rezygnuje z pełnionej funkcji, a członkowie zarządu wyznaczają go do reprezentowania związku zawodowego wobec pracodawcy. W praktyce więc dalej ma on wpływ na podejmowane decyzje i chroni interes pracowników jako reprezentant związków zawodowych. A powinien - jako członek rady nadzorczej - dbając o dobro spółki, obiektywnie oceniać zaistniałe zdarzenia. Na tle zaprezentowanego wyżej przykładu słuszne mogą okazać się zarzuty o nadużycie prawa lub nawet naruszenie art. 13 u.k.p. poprzez wykonywanie zajęć mogących wywoływać podejrzenie o stronniczość[6].
Ograniczenia z k.s.h.
●Zakazy zasiadania w radzie nadzorczej wynikają także z art. 214 par. 1 i 2 ustawy z 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 1030 ze zm.; dalej: k.s.h.) - w odniesieniu do spółek z o.o. oraz art. 387 par. 1 i 2 k.s.h. - w odniesieniu do spółek akcyjnych). Z przepisów tych wynika, że członkiem rady nadzorczej nie może być:
- członek zarządu,
- prokurent,
- likwidator,
- kierownik oddziału lub zakładu,
- zatrudniony w spółce: główny księgowy, radca prawny lub adwokat.
Ograniczenie to dotyczy również innych osób, które podlegają bezpośrednio członkowi zarządu albo likwidatorowi. W art. 214 k.s.h. nie wyrażono sankcji za naruszenie zakazów zawartych w tym przepisie. Należy zatem przyjąć, że powołanie osoby wymienionej w art. 214 k.s.h. do rady nadzorczej jest nieważne z mocy art. 2 k.s.h. w związku z art. 58 par. 1 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 121 ze zm.; dalej: k.c.). Z tego względu udział takiej osoby w podejmowaniu uchwał organu nadzoru traktuje się jako niebyły. Jeśli z tego powodu zabraknie kworum lub wymaganej większości głosów, to skutkiem będzie nieważność uchwały. Jeśli liczba członków rady nadzorczej spadnie poniżej umownego czy ustawowego minimum, spowoduje to, że rada utraci przymiot organu osoby prawnej, a wtedy wszystkie jej uchwały będą nieważne bez względu na liczbę głosujących. Objęcie przez członka rady nadzorczej jednej z funkcji wymienionych w art. 214 k.s.h. spowoduje wygaśnięcie jego mandatu w radzie nadzorczej i w rezultacie wywoła skutki podobne do wyżej opisanych [7]. Identyczne skutki powoduje naruszenie zakazu w przypadku spółki akcyjnej [8].
Ponadto art. 18 par. 2 k.s.h. mówi, że nie może być członkiem m.in. rady nadzorczej osoba, która została skazana prawomocnym wyrokiem za wskazane tam przestępstwa. W świetle powyższych unormowań powstaje wątpliwość dotycząca wzajemnej relacji art. 10a ust. 4 i 5 u.g.k. oraz art. 214 i art. 387 k.s.h. Innymi słowy - czy ograniczenia podmiotowe zawarte w ww. przepisach k.s.h. odnoszą się również do członków rad nadzorczych spółek komunalnych. Skoro bowiem w omawianym zakresie przepisy u.g.k. stanowią lex specialis w stosunku do przepisów k.s.h., to może wydawać się uzasadniony pogląd, że w kwestii członkostwa w radach nadzorczych spółek komunalnych należy stosować ograniczenia zawarte wyłącznie w przepisach u.g.k. Należy jednak zauważyć, że omawiane przepisy nie wykluczają się wzajemnie, a zatem nie ma potrzeby stosowania norm kolizyjnych. Oznacza to, że członkami rad nadzorczych w spółkach komunalnych mogą być jedynie te osoby, które spełniają wymogi art. 13 u.k.p. w związku z art. 10a ust. 4 i 5 u.g.k., a jednocześnie nie podlegają zakazom, o których mowa w art. 214 lub 387 i art. 18 k.s.h.[9].
●Dodatkowe ograniczenia oprócz wymienionych w art. 10a u.s.g. oraz właściwych przepisach k.s.h. będą określały również przepisy ustaw ustrojowych JST. Zgodnie z art. 24f ust. 2 i 4 u.s.g., a także podobnymi regulacjami art. 25b ust. 3 i 4 ustawy z 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 1445 ze zm.; dalej: u.s.p.) oraz art. 27b ust. 3 i 4 ustawy z 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 1392 ze zm.; dalej: u.s.w.) radni i ich małżonkowie oraz małżonkowie wójtów (w przypadku województw i powiatów małżonkowie członków odpowiednio zarządu województwa i zarządu powiatu), zastępców wójtów, sekretarzy gminy, skarbników gminy, kierowników jednostek organizacyjnych gminy oraz osób zarządzających i członków organów zarządzających gminnymi osobami prawnymi nie mogą być członkami władz zarządzających lub kontrolnych i rewizyjnych ani pełnomocnikami spółek handlowych z udziałem gminnych osób prawnych lub przedsiębiorców, w których uczestniczą takie osoby. Wybór lub powołanie osób, których dotyczą powyższe ograniczenia, jest nieważny. W sytuacji natomiast gdy wybór lub powołanie nastąpiły przed rozpoczęciem wykonywania mandatu radnego, wyborem na wójta lub powołaniem na stanowisko zastępcy wójta, skarbnika gminy, kierownika jednostki organizacyjnej gminy oraz osoby zarządzającej i członka organu zarządzającego gminną osobą prawną, osoby, o których mowa w art. 24f ust. 2 u.s.g., są obowiązane zrzec się stanowiska lub funkcji w terminie 3 miesięcy od dnia złożenia ślubowania przez radnego albo wójta, czy też od dnia zatrudnienia na podstawie umowy o pracę lub powołania na stanowisko. W razie niezrzeczenia się stanowiska lub funkcji osoba, o której mowa w art. 24f ust. 2 u.s.g., traci je z mocy prawa po upływie wymienionego wyżej terminu[10].
Ustawa kominowa i antykorupcyjna
●Kolejne zakazy wynikają z art. 4 ust. 1 ustawy z 3 marca 2000 r. o wynagradzaniu osób kierujących niektórymi podmiotami prawnymi (Dz.U. nr 26, poz. 306 ze zm.; dalej: ustawa kominowa), zgodnie z którym można być członkiem rady nadzorczej tylko w jednej spośród następujących spółek prawa handlowego:
- jednoosobowych spółek Skarbu Państwa lub JST,
- spółek, w których udział Skarbu Państwa lub JST przekracza 50 proc. kapitału zakładowego lub 50 proc. liczby akcji,
- spółek, w których udział ww. podmiotów przekracza 50 proc. kapitału zakładowego lub 50 proc. liczby akcji.
●Zakazy dotyczące uczestnictwa w radzie nadzorczej przewiduje ustawa z 21 sierpnia 1997 r. o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne (t.j. Dz.U. z 2006 r. poz. 1584 ze zm.; dalej: ustawa antykorupcyjna). Zabrania ona wymienionym w art. 1 i 2 ustawy kominowej osobom (np. wójtom, zastępcom wójta, skarbnikom gmin, sekretarzom gmin, kierownikom jednostek organizacyjnych gminy, osobom zarządzającym i członkom organów zarządzających gminnymi osobami prawnymi oraz innym osobom wydającym decyzje administracyjne w imieniu wójta) bycia w okresie sprawowania funkcji m.in. członkami rad nadzorczych spółek prawa handlowego. Naruszenie tego zakazu niesie ze sobą skutki wymienione w art. 5 ustawy antykorupcyjnej zależne od pełnionej przez osobę naruszającą zakaz funkcji (np. naruszenie zakazu bycia członkiem rady nadzorczej przez wójta skutkuje wygaśnięciem jego mandatu)[11].
●Artykuł 10a ust. 6 u.g.k. wprowadza odstępstwo od ustawowego rozwiązania dotyczącego trybu powoływania i odwoływania członków zarządu w spółkach z o.o. (art. 201 par. 4 k.s.h.). W odniesieniu do spółek akcyjnych art. 10a ust. 6 u.g.k. jedynie potwierdza model ustawowy przewidziany art. 368 par. 1 k.s.h. Oba ww. przepisy k.s.h. są względnie obowiązujące, tzn. (zgodnie z zasadami ogólnymi) mogą być modyfikowane na mocy postanowień umowy lub statutu spółki. W spółkach z udziałem JST możliwość takiej modyfikacji została wykluczona na podstawie art. 10a ust. 6 u.g.k., który jest bezwzględnie wiążący. Oznacza to, że w spółkach tych nie jest dopuszczalne przyznanie (w drodze postanowienie umowy lub statutu) prawa powołania i odwołania członków rady nadzorczej np. walnemu zgromadzeniu lub innemu podmiotowi (np. akcjonariuszowi)[12]. Pogląd ten potwierdza wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 25 kwietnia 2007 r.[13], w którym sąd stwierdził, że art. 10a ust. 6 u.g.k. stanowi lex specialis w stosunku do art. 201 par. 4 k.s.h., zgodnie z którym członek zarządu jest powoływany i odwoływany uchwałą wspólników, chyba że umowa spółki stanowi inaczej. Z art. 10a ust. 6 u.g.k. wynika, że ustawodawca dał radzie nadzorczej prawo wyboru członków zarządu, nie ograniczając w żaden sposób kręgu kandydatów i pozostawiając wybór do swobodnej dyspozycji rady.
Przepisy art. 10a stosuje się także do spółek zależnych od spółek określonych w tych przepisach, w rozumieniu art. 4 § 1 pkt przepisy art. 10a ust. 4 i 5 stosuje się do członków rady nadzorczej spółki zależnej, reprezentujących w tej spółce spółkę z udziałem jednostki samorządu terytorialnego.
●Przesłanką zastosowania art. 10a u.g.k. jest występowanie relacji dominacji spółki z udziałem JST wobec innej spółki. Zgodnie z art. 4 par. 1 pkt 4 k.s.h. spółką dominującą jest spółka handlowa, która:
- dysponuje bezpośrednio lub pośrednio większością głosów na zgromadzeniu wspólników albo na walnym zgromadzeniu, także jako zastawnik albo użytkownik, bądź w zarządzie innej spółki kapitałowej (spółki zależnej), także na podstawie porozumień z innymi osobami, lub
- jest uprawniona do powoływania lub odwoływania większości członków zarządu innej spółki kapitałowej (spółki zależnej) albo spółdzielni (spółdzielni zależnej), także na podstawie porozumień z innymi osobami, lub
- jest uprawniona do powoływania lub odwoływania większości członków rady nadzorczej innej spółki kapitałowej (spółki zależnej) albo spółdzielni (spółdzielni zależnej), także na podstawie porozumień z innymi osobami, lub
- członkowie jej zarządu stanowią więcej niż połowę członków zarządu innej spółki kapitałowej (spółki zależnej) albo spółdzielni (spółdzielni zależnej), lub
- dysponuje bezpośrednio lub pośrednio większością głosów w spółce osobowej zależnej albo na walnym zgromadzeniu spółdzielni zależnej, także na podstawie porozumień z innymi osobami, lub
- wywiera decydujący wpływ na działalność spółki kapitałowej zależnej albo spółdzielni zależnej, w szczególności na podstawie umów przewidujących zarządzanie spółką zależną lub przekazywanie zysku.
Mimo że z art. 10b u.g.k. nie wynika wprost, czy stosowanie reguł wskazanych w art. 10a u.g.k. obejmuje jedynie spółki powiązane w sposób bezpośredni, czy również pośredni, należy opowiedzieć się za oboma przypadkami zależności. Taki wniosek płynie zarówno z celu wprowadzenia tej regulacji, jak i z istoty stosunku dominacji-zależności. Ustawodawca w art. 4 par. 1 pkt 4 k.s.h. zakłada bowiem, że skutek zależności występuje bezpośrednio pomiędzy podmiotem dominującym a zależnym, bez względu na to, czy mamy do czynienia z zależnością bezpośrednią czy pośrednią. Co ciekawe, zakres podmiotowy art. 10b u.g.k. został ograniczony jedynie do spółek zależnych. Nie obejmuje natomiast spółdzielni zależnych od spółek z udziałem JST, mimo że taką zależność dopuszcza art. 4 par. 1 pkt 4 k.s.h. W tym kontekście warto wskazać, że zgodnie z art. 4 ust. 2 pkt 2 ustawy z 27 kwietnia 2006 r. o spółdzielniach socjalnych (Dz.U. nr 94, poz. 651 ze zm.) możliwe jest, aby JST była członkiem takiej spółdzielni[14].
●Komentowany art. 10b u.s.g. wskazuje, że komunalny charakter mają nie tylko spółki utworzone przez JST bezpośrednio, lecz także spółki zależne do spółek utworzonych przez te jednostki. Nie ma przy tym znaczenia, jakim pakietem udziałów (akcji) dysponuje JST w spółce dominującej. Może być to udział symboliczny, JST może też być jedynym udziałowcem lub akcjonariuszem[15].
●Artykuł 10b u.s.g. nakazuje stosowanie regulacji zawartych w art. 10a u.g.k. do spółek zależnych od spółek z udziałem JST. Tym samym jakikolwiek udział JST w spółce dominującej determinuje:
1) obowiązek funkcjonowania rady nadzorczej (co dotyczy przede wszystkim spółki z o.o.),
2) sposób powoływania członków zarządu (zarówno w spółce z o.o., jak i akcyjnej wyłącznie uprawnionym organem będzie rada nadzorcza),
3) czas trwania kadencji członków rady nadzorczej (w przypadku gdy w spółce dominującej JST mają większościowy udział),
4) obowiązek posiadania określonych kwalifikacji przez członków rady nadzorczej spółki zależnej reprezentujących spółkę dominującą (w której jakikolwiek udział posiada JST). Warto zaznaczyć, że zarówno w spółce w udziałem JST, jak i w spółce od niej zależnej członków zarządu powołuje rada nadzorcza. Tym samym wspólnicy nie mogą odmiennie uregulować w statucie lub umowie spółki tej kwestii, art. 10a i 10b u.g.k. są bowiem przepisami bezwzględnie wiążącymi. Odmienna regulacja w statucie powodowałaby jego nieważność w tej części. W przypadku zaś gdy funkcjonująca spółka stanie się spółką zależną, z tym momentem w miejsce odmiennych postanowień powinny znaleźć zastosowanie ustawowe reguły powoływania członków zarządu[16].
●Celem wprowadzenia art. 10b u.g.k. jest zapobiegnięcie obchodzeniu prawa. Wskazuje się, że brak takiego przepisu mógłby skutkować tym, iż fachowy nadzór byłby ustanawiany jedynie w spółce z udziałem JST, ale nie musiałoby to już nastąpić w spółkach od niej zależnych. To z kolei nie pozwalałoby na pełną realizację celów ustawy w postaci zagwarantowania profesjonalnego nadzoru nad wszelkimi spółkami, które (choćby pośrednio, tzn. właśnie jako spółki zależne od spółek z udziałem JST) dysponują mieniem publicznym[17].
●Spółki zależne od spółek komunalnych mogą wykonywać tylko taką działalność, jaka jest dopuszczona w świetle przepisów u.g.k. dla spółek komunalnych. Tym samym spółka zależna może prowadzić działalność w zakresie zadań własnych JST w celu zaspokojenia zbiorowych potrzeb wspólnoty samorządowej. Działalność ta może być prowadzona zarówno w sferze użyteczności publicznej, jak i poza nią, w zakresie dopuszczonym przepisami u.g.k. Uzasadnieniem takiego stanowiska jest przypisanie (choćby nawet pośrednie) prowadzenia przez podmiot dominujący zadań wykraczających poza ustawowe upoważnienie. Spółka zależna powinna prowadzić działalność zbieżną z celem, w jakim została powołana spółka dominująca. W przeciwnym wypadku mogłoby dojść do obejścia poprzez spółki prawa handlowego bezwzględnie obowiązujących przepisów o zakresie wykonywanych zadań przez JST. Nie ma natomiast przeszkód, aby część realizowanych zadań spółka dominująca powierzyła do realizacji podmiotowi zależnemu (nawet jeżeli sama faktycznie zaprzestałaby ich wykonywania). Przy takim założeniu art. 10b u.g.k. przesądza jednocześnie, że spółki zależne od spółek z udziałem JST mieszczą się w zakresie podmiotowym pojęcia gospodarki komunalnej[18].
●Jeżeli działająca poza sferą użyteczności publicznej spółka z udziałem gminy uczestniczy w podmiocie (np. w spółce zależnej) prowadzącym działalność poza sferą użyteczności publicznej, to wówczas (uwzględniając fakt, że sama spółka z udziałem gminy może prowadzić taką działalność wyłącznie na warunkach określonych w art. 10 ust. 1-3 u.g.k.) również podmiot, w którym ta spółka uczestniczy, powinien to czynić przy spełnieniu przesłanek określonych w tym artykule. Jeżeli bowiem podmiot taki prowadziłby tę działalność bez respektowania przesłanek określonych w art. 10 ust. 1-3 u.g.k., to również samej (działającej poza sferą użyteczności publicznej) spółce z udziałem gminy można by zarzucić, że prowadzi swoją działalność (choćby tylko pośrednio, tj. poprzez udział w innym podmiocie) z naruszeniem warunków wyspecyfikowanych w tym przepisie. Zarzut taki byłby zresztą zasadny także w odniesieniu do macierzystej gminy.
W rezultacie podmiot tworzony przez działającą poza sferą użyteczności publicznej spółkę z udziałem gminy (lub podmiot, do którego spółka taka przystępuje), o ile chce prowadzić swoją działalność poza sferą użyteczności publicznej, powinien:
1) prowadzić działalność wychodzącą naprzeciw niezaspokojonym dotychczas potrzebom wspólnoty samorządowej na rynku lokalnym, a konkretnie przyczyniać się do trwałego ograniczania bezrobocia, które w znacznym stopniu wpływa ujemnie na poziom życia wspólnoty samorządowej, albo zaspokajać potrzeby związane z aktywizacją gospodarczą, w tym ze znacznym ożywieniem rynku lokalnego (art. 10 ust. 1 u.g.k.), lub
2) zajmować się czynnościami bankowymi, ubezpieczeniowymi lub działalnością doradczą, promocyjną, edukacyjną i wydawniczą na rzecz samorządu terytorialnego lub też prowadzić inną działalność ważną dla rozwoju gminy (art. 10 ust. 3 u.g.k.), tak aby o spółce z udziałem gminy (oraz o macierzystej gminie) nie można było powiedzieć, że prowadzi ona swoją działalność poza sferą użyteczności publicznej (w tym przypadku wyrażającą się w uczestnictwie w innym podmiocie) bez respektowania bezwzględnie wiążącego ją art. 10 ust. 1-3 u.g.k.
Należy podkreślić, że przy spełnieniu wszystkich wskazanych powyżej przesłanek spółki z udziałem gminy mogą tworzyć oraz przystępować do bardzo różnych w sensie organizacyjnoprawnym podmiotów, a więc niekoniecznie do samych tylko spółek kapitałowych (inaczej zatem niż same gminy).
Jeżeli chodzi o spółki z udziałem powiatu, to poza sferą użyteczności publicznej nie mogą one prowadzić działalności gospodarczej w rozumieniu art. 2 u.s.d.g. Spółki te mogą natomiast poza sferą użyteczności publicznej tworzyć wszelkie inne podmioty oraz przystępować do nich, gdyż tego rodzaju działania nie są przejawem wykonywania przez nie działalności gospodarczej. Podejmując takie działania poza sferą użyteczności publicznej, spółki z udziałem powiatu nie prowadzą zatem działalności gospodarczej w rozumieniu art. 2 u.s.d.g., a tym samym również sam powiat nie prowadzi wówczas "działalności gospodarczej wykraczającej poza zadania o charakterze użyteczności publicznej", czego mu zakazuje art. 6 ust. 2 u.s.p.
Jeżeli zaś chodzi o działające poza sferą użyteczności publicznej spółki z udziałem województwa, to uwzględniając fakt, że mogą one zajmować się wyłącznie czynnościami promocyjnymi, edukacyjnymi i wydawniczymi służącymi rozwojowi województwa (art. 13 ust. 2 u.s.w.), wszystkie podmioty przez te spółki tworzone, a także podmioty, do których one przystępują, również powinny prowadzić jedynie taką działalność, która polega na zajmowaniu się wskazanymi wyżej czynnościami. Gdyby bowiem działająca poza sferą użyteczności publicznej spółka z udziałem województwa uczestniczyła w podmiocie, który zajmuje się innymi czynnościami niż dopuszczone przez powołany art. 13 ust. 2 u.s.w., o spółce takiej można by powiedzieć, że pośrednio również i ona zajmuje się innymi czynnościami niż pozwala jej na to prawo samorządowe[19].
1. Do wnoszenia wkładów oraz obejmowania udziałów i akcji stosuje się przepisy Kodeksu spółek handlowych oraz przepisy Kodeksu cywilnego, z zastrzeżeniem przepisów ustaw: o samorządzie gminnym, o samorządzie powiatowym, o samorządzie województwa oraz o komercjalizacji i prywatyzacji.
2. Do zbycia akcji i udziałów w spółkach, o których mowa w art. 9, stosuje się, z zastrzeżeniem ust. 3 i 4, przepisy działu IV ustawy z dnia 30 sierpnia 1996 r. o komercjalizacji i prywatyzacji.
3. Przewidziane w ustawie, o której mowa w ust. 2, kompetencje ministra właściwego do spraw Skarbu Państwa wykonuje wobec spółki przewodniczący zarządu jednostki samorządu terytorialnego, a w przypadku gminy wójt (burmistrz, prezydent miasta).
4. W jednoosobowych spółkach jednostek samorządu terytorialnego funkcję zgromadzenia wspólników (walnego zgromadzenia) pełnią organy wykonawcze tych jednostek samorządu terytorialnego.
●Artykuł 12 u.g.k. dotyczy kwestii związanych z obrotem udziałami lub akcjami JST w spółkach handlowych. W pierwszej kolejności odnosi się do wnoszenia wkładów do spółki, co następuje w poniższych przypadkach:
- przy tworzeniu spółki samodzielnie przez JST lub z udziałem innego podmiotu;
- przy przystępowaniu przez JST do spółek już istniejących, których zamiarem jest podwyższenie kapitału zakładowego;
- przy podwyższaniu kapitału zakładowego już istniejącej spółki, w której JST jest wspólnikiem[20].
W pierwszym z wymienionych powyżej przypadków udziały bądź akcje są dopiero kreowane na skutek wniesienia przez JST mienia do mającej powstać spółki, dlatego nazywa się to pierwotnym nabyciem udziałów lub akcji[21]. Przy podwyższeniu kapitału zakładowego spółka emituje w tym celu nowe udziały lub akcje, oferując ich objęcie wspólnikom nowym lub obecnym w drodze wniesienia wkładów. Wówczas również dochodzi do pierwotnego objęcia udziałów bądź akcji. Podwyższenie kapitału może też nastąpić poprzez zwiększenie wartości udziałów już posiadanych przez wspólnika[22].
Wkład do spółki
●Wkłady, o których mowa w przepisie, mogą być o charakterze pieniężnym (w formie gotówkowej lub bezgotówkowej) czy też niepieniężnym. W drugim przypadku chodzi o różnego rodzaju prawa przenoszone na spółkę, które stanowią dobra inne niż pieniądze. Mienie to, aby stać się aportem, spełniać powinno poniższe warunki:
- musi istnieć możliwość określenia wartości majątkowej danego prawa;
- musi być zapewniona możliwość wyceny tego prawa i umieszczenia go w bilansie;
- prawo to musi być zbywalne;
- musi istnieć możliwość ustanowienia danego prawa[23].
Zgodnie z orzecznictwem powstałym na gruncie stosowania k.s.h. aportem do spółki mogą być takie dobra, jak m.in. użytkowanie wieczyste[24], weksel własny z poręczeniem wekslowym indosowany in blanco[25], wierzytelności przysługujące wspólnikom wobec spółki (przy podwyższaniu kapitału zakładowego)[26], know-how, czyli wiadomości i doświadczenia o charakterze technicznym nadające się bezpośrednio do zastosowania w procesie produkcji[27]. Dopuszczalne jest pokrycie wkładu w sposób mieszany, tzn. częściowo wkładem pieniężnym, a częściowo aportem[28]. Z uwagi na treść art. 14 par. 1 k.s.h. przedmiotem wkładu do spółki kapitałowej nie może być prawo niezbywalne lub świadczenie pracy bądź usług.
●Komentowany artykuł odsyła do wymienionych w nim przepisów innych ustaw. Regulacje tych przepisów można postrzegać jako ograniczenia stron stanowiące odstępstwo od zasady swobody umów i będące skutkiem reglamentacji rozporządzania prawami podmiotowymi oraz specyfiką stosunków obligacyjnych łączących wspólników w spółce[29].
W związku z odesłaniem należy wyjaśnić, że obejmowanie lub wnoszenie wkładów lub udziałów w spółkach stanowi czynność prawną. Z tego względu zastosowanie znajdą przepisy k.c., jeśli przepisy szczególne nie stanowią inaczej. Należy przy tym zwrócić uwagę na regulacje dotyczące bezpośrednio czynności prawnych, czyli art. 56-109 k.c., jak również zasad przenoszenia własności (art. 155-170 k.c.) oraz odnoszące się do problemu niewykonania (nienależytego wykonania) zobowiązań (art. 471-486 k.c.).
Do wnoszenia wkładów oraz obejmowania udziałów w spółce z o.o. znajdują zastosowanie przepisy art. 152-154, 158, art. 163 pkt 2, art. 175, art. 257 par. 2 i 3, art. 258, 259 oraz 261 k.s.h. W odniesieniu zaś do wnoszenia wkładów oraz obejmowania akcji w spółkach akcyjnych stosuje się art. 306 pkt 2, art. 308 par. 2, art. 309-311, 313, 315, 329-331, 335, 336, 431 oraz 433 k.s.h.
Powołane w komentowanym przepisie ustawy ustrojowe JST w szczególności przyznają organom stanowiącym JST kompetencje do określania w drodze uchwały zasad wnoszenia, wycofywania, zbywania wkładów, udziałów (akcji) w spółkach[30]. Regulacja art. 12 ust. 1 u.g.k. powinna dotyczyć także nabywania przez JST udziałów lub akcji w spółkach w ramach wtórnego obrotu tym mieniem, polegającego na ich zbywaniu przez dotychczasowych wspólników danej spółki[31].
●W związku z tym w odniesieniu do gminy należy powołać art. 18 ust. 2 pkt 9 lit. g u.s.g., zgodnie z którym do wyłącznej właściwości rady gminy należy podejmowanie uchwał w sprawach majątkowych gminy, przekraczających zakres zwykłego zarządu, dotyczących określania zasad wnoszenia, cofania i zbywania udziałów i akcji przez wójta. Należy zwrócić uwagę, że terminologia użyta przez ustawodawcę w tym przepisie jest nieprecyzyjna i może wprowadzać w błąd. W przypadku spółek "wnoszeniu" i "cofaniu" podlegają wkłady, nie zaś udziały bądź akcje, jakby to wynikało z treści przepisu. Udziały lub akcje mogą być "zbywane", "nabywane" lub też "obejmowane". Dlatego postuluje się, by przepis ten stanowił o "wnoszeniu" i "cofaniu" wkładów, a także o "obejmowaniu", "nabywaniu" oraz "zbywaniu" udziałów bądź akcji[32].
W przypadku powiatu należy zwrócić uwagę na art. 12 pkt 8 lit. g u.s.p., który przewiduje, że do wyłącznej właściwości rady powiatu należy podejmowanie uchwał w sprawach majątkowych powiatu, dotyczących określania zasad wnoszenia wkładów oraz obejmowania, nabywania i zbywania udziałów i akcji. Z kolei wobec województwa obowiązuje art. 18 pkt 19 lit. e u.s.w., stanowiący, że do wyłącznej właściwości sejmiku województwa należy podejmowanie uchwał w sprawach majątkowych województwa dotyczących określania zasad wnoszenia wkładów, a także obejmowania, nabywania i zbywania udziałów i akcji.
●Ponadto trzeba zwrócić uwagę na art. 46 ust. 1 u.s.g., art. 48 ust. 1 u.s.p. oraz art. 57 ust. 1 u.s.w., które regulują zasady składania oświadczeń woli w imieniu poszczególnych JST w sprawach zarządu mieniem (w sprawach majątkowych) JST przez:
- wójta (burmistrza, prezydenta miasta) jednoosobowo albo działającego na podstawie jego upoważnienia zastępcę wójta samodzielnie lub wraz z inną upoważnioną przez wójta osobą,
- dwóch członków zarządu powiatu lub jednego członka zarządu powiatu i osobę upoważnioną przez zarząd,
- marszałka województwa wraz członkiem zarządu województwa (chyba że statut województwa stanowi inaczej).
Powyższe osoby składają zatem w imieniu odpowiedniej JST oświadczenie woli o wniesieniu do spółki wkładu oraz o objęciu w niej udziałów lub akcji. Dokonują one także wszelkich innych działań mających skutkować wniesieniem do spółki wkładu oraz objęciem niej udziału lub akcji. W każdym przypadku muszą one ściśle przestrzegać postanowień uprzednio wydanych uchwał organu stanowiącego JST. Uchwała organu stanowiącego JST określa bowiem zasady wnoszenia wkładów oraz obejmowania udziałów lub akcji czy też ich zbywania. Może to polegać np. na wskazaniu konkretnych składników majątkowych przysługujących danej JST, które zostaną wniesione do spółki, czy też na rozstrzygnięciu o liczbie obejmowanych bądź zbywanych udziałów lub akcji w danej spółce, na określeniu momentu czasowego, w którym wkłady powinny zostać rzeczywiście wprowadzone do spółki[33].
●Istnieje pewna rozbieżność w orzecznictwie i piśmiennictwie co do tego, jak bardzo ogólnikowy zakres powinna mieć taka uchwała. Z jednej strony wskazuje się, że rada gminy może ustalić jedynie ogólne zasady wnoszenia udziałów (dotyczące np. dopuszczalnej wartości, rodzaju dóbr, których wnoszenie jest niedopuszczalne, limitów dotyczących okresów lub liczby spółek), przy czym zasady ustalone przez radę powinny zachować charakter generalny[34], czy wręcz uznaje się, że uchwała rady powinna polegać na wyrażeniu opinii, która nie wiąże organu wykonawczego[35]. Z drugiej zaś strony przedstawiane jest też stanowisko zakładające wprost wyrażanie przez radę gminy zgody na wniesienie aportu w konkretnym przypadku[36], ewentualnie stwierdzające konieczność ustalania norm postępowania, którymi winien się kierować organ wykonawczy przy wnoszeniu, cofaniu i zbywaniu udziałów i akcji w sposób kategoryczny, i to w odniesieniu do konkretnie oznaczonego obrotu[37]. Należy jednak zwrócić uwagę na poglądy opowiadające się za brakiem podstaw do wyrażania każdorazowej indywidualnej zgody czy opinii na obrót akcjami lub udziałami jako dopuszczalnej tylko w sprawach przekraczających zwykły zarząd. W przypadku gdy rada gminy określiła kategorię spraw przekraczających zwykły zarząd, to jedynie w sprawach go przekraczających w ramach ustanowienia zasad postępowania dla organu wykonawczego gminy w tych sprawach można byłoby wprowadzić wymóg uzyskiwania opinii, a nawet zgody rady na obrót przez organ wykonawczy akcjami czy udziałami[38]. Odmienny pogląd przyjmuje, że uchwała organu stanowiącego JST ma jedynie ustalać dodatkowe zasady wnoszenia aportów do spółek handlowych. Do dokonania czynności przez organ wykonawczy wystarczający jest art. 12 ust. 1 u.g.k., nakazujący stosowanie przepisów k.s.h. i k.c. do wnoszenia aportów z uwzględnieniem przepisów ustaw ustrojowych. W takim ujęciu, w sytuacji gdy organ stanowiący nie określił zasad wnoszenia aportów, to czynność taka pozostaje ważna i skuteczna[39].
Naczelny Sąd Administracyjny stanął na stanowisku, że dopuszczalna jest daleko idąca ingerencja rady w kompetencje organu wykonawczego, ponieważ uchwała ustalająca zasady wnoszenia, cofania i zbywania udziałów i akcji może nakładać na wójta takie wymogi, jak: obowiązek uzyskania wstępnej opinii rady w sprawach dotyczących wnoszenia, cofania i zbywania udziałów i akcji; obowiązek uzyskania zgody rady na wnoszenie, cofanie i zbywanie udziałów i akcji o określonej wartości; obowiązek dokonywania analiz przed objęciem lub nabyciem udziałów lub akcji spółki określających, czy spełnione są przesłanki uczestnictwa gminy w takiej spółce; obowiązek uzyskania pozytywnej opinii właściwej merytorycznie komisji rady gminy odnośnie do przedmiotu działalności spółki[40].
Natomiast organ wykonawczy będzie decydował o środkach finansowych i rzeczowych koniecznych do wykonania uchwały, ustalał sposób i harmonogram jej wykonania, a także osoby odpowiedzialne za jej realizację. Określenie sposobu wykonania uchwały zależy od jej treści oraz zakresu działań, jakie wiążą się z jej realizacją[41]. Stanowi to gospodarowanie mieniem komunalnym (art. 30 ust. 1 i 2 pkt 3 u.s.g.), co wiąże się z bieżącym zarządzaniem tym mieniem, natomiast w zakresie przekraczającym zwykły zarząd ustawodawca wymaga podjęcia uchwały przez radę gminy. Jednakże rada może oddziaływać na czynności cywilnoprawne jedynie w zakresie niezastrzeżonym przez przepisy dla wójta[42].
●Podobnie jest w przypadku powiatów, ponieważ art. 32 ust. 2 pkt 2 u.s.p. przewiduje, że do zadań zarządu powiatu należy wykonywanie uchwał rady powiatu, a także zarządzanie mieniem powiatowym. Natomiast w odniesieniu do samorządu województwa należy wyjaśnić, że w art. 41 u.s.w. ustalono domniemanie kompetencji zarządu województwa, w przeciwieństwie do rozwiązania przyjętego w ustroju gminy[43]. Wszystkie zadania niezastrzeżone dla sejmiku województwa lub wojewódzkich jednostek organizacyjnych przynależne są do realizacji zarządowi województwa, podczas gdy w przypadku gminy dostrzega się zasadę domniemania kompetencji rady gminy[44]. Naruszenie zakresu kompetencji organów będzie podstawą stwierdzenia nieważności aktu administracji, ponieważ przepisy kompetencyjne powinny być interpretowane w sposób ścisły[45]. Przyjmuje się ponadto, że art. 18 u.s.g., stanowiąc przepis kompetencyjny, nie może funkcjonować samodzielnie, należy go stosować w powiązaniu z innymi przepisami szczególnymi i dopiero po uszczegółowieniu ogólnej kompetencji rady stanowi podstawę prawną jej działania[46].
●Należy w związku z powyższym przyjąć, że przed podpisaniem aktu założycielskiego spółki lub złożeniem oświadczenia o przystąpieniu do spółki organ wykonawczy jest zobowiązany uzyskać indywidualną zgodę rady gminy na utworzenie lub przystąpienie do spółki (dotyczy to także sytuacji przyłączenia się do już istniejącej spółki)[47]. Brak takiej uchwały będzie przyczyną nieważności czynności prawnej dokonanej przez organ wykonawczy. Obrót akcjami i udziałami również uzależniony jest od określenia przez radę gminy zasad jego prowadzenia. Istotne jest też to, że uchwały podejmowane na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 9 lit. f oraz lit. g u.s.g. powinny być z sobą logicznie powiązane. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 18 marca 2008 r.[48] podkreślił, że tworząc w myśl ustalonych przez siebie zasad spółkę lub przystępując do niej, podpisując związaną z tym umowę, uczestnicząc w tworzeniu jej statutu na zasadach określonych k.s.h., rada gminy nie może, określając następnie zasady zbywania udziałów lub akcji, pomijać, ignorować, naruszać postanowienia zawartych umów.
●Podobne rozgraniczenie kompetencji wystąpi w przypadku uchwał rady powiatu dotyczących gospodarki komunalnej, gdyż rozwiązanie przewidziane w art. 12 pkt 8 lit. g u.s.p. jest analogiczne do tego wynikającego z art. 18 ust. 2 pkt 9 lit. f i g u.s.g. Rolą rady powiatu jest podejmowanie uchwał w sprawach majątkowych powiatu dotyczących tworzenia i przystępowania do spółek, ich rozwiązywania i występowania z nich oraz określania zasad wnoszenia wkładów oraz obejmowania, nabywania i zbywania udziałów i akcji. Występują w związku z tym dwa sposoby określenia uchwał, z których pierwszy zezwala na indywidualne określenie rodzaju podmiotu, jaki będzie tworzony, drugi zaś określa jedynie zasady wnoszenia wkładów czy obejmowania udziałów[49]. Również w odniesieniu do samorządu województwa należy zauważyć podobieństwo rozwiązań. Zgodnie z art. 18 pkt 19 lit. e u.s.w. do wyłącznej kompetencji sejmiku województwa należy podejmowanie uchwał w sprawach majątkowych województwa dotyczących tworzenia spółek prawa handlowego lub spółdzielni i przystępowania do nich oraz określania zasad wnoszenia wkładów, a także obejmowania, nabywania i zbywania udziałów i akcji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w wyroku z 30 czerwca 2005 r.[50] podkreślił, że w świetle przepisów u.s.w. sejmik województwa został upoważniony do podjęcia decyzji co do wstąpienia do określonej spółki. W przypadku natomiast wnoszenia, cofania i zbywania udziałów i akcji sejmik został upoważniony do określania zasad dokonywania tych czynności. Sejmik województwa w uchwale podjętej na podstawie art. 18 pkt 19 lit. e u.s.w. powinien określić zasady wnoszenia, cofania i zbywania udziałów i akcji jako podstawę dla dokonania tych czynności przez zarząd, i to w taki sposób, by określenie zasad miało zarówno cechy normatywne - a więc generalne i abstrakcyjne - jak i wyznaczało granice dla działania zarządu w tym zakresie[51].
●Należy ponadto pamiętać, że działalność każdej JST, zwłaszcza w zakresie gospodarki komunalnej, ma polegać na wykonywaniu jej ustawowych zadań. W związku z tym również wniesienie wkładu do spółki powinno służyć realizacji zadania powierzonego danej JST w drodze ustawy. [przykład 1]
Zbycie udziałów
●Artykuł 12 u.g.k. w swym ust. 1 dotyczy przypadków, w których JST jest stroną transakcji powiększającą swój majątek w drodze objęcia udziałów lub akcji w spółce. Natomiast ust. 2 stosuje się w odwrotnej sytuacji, kiedy to JST zbywa posiadane mienie tego rodzaju i w konsekwencji przestaje być podmiotem do niego uprawnionym. Do zbywania udziałów lub akcji posiadanych przez JST w spółkach zgodnie z art. 12 ust. 2 u.g.k. stosuje się przepisy działu IV u.k.p. z zastrzeżeniami, o których mowa następnie w ust. 3 i 4 komentowanego artykułu, wynikającymi ze specyfiki spółek samorządowych.
●Regulacje, do których odsyła art. 12 ust. 2 u.g.k., dotyczą zbywania przez Skarb Państwa udziałów lub akcji w spółkach Skarbu Państwa powstałych w wyniku komercjalizacji. Trzeba zwrócić uwagę na rozbieżność poglądów, z których pierwszy zakłada, że zakresem tego odesłania nie będą objęte te regulacje, które odnoszą się do uprawnień pracowników. Dlatego nie można wysnuć wniosku, że także pracownikom kapitałowych spółek komunalnych przysługuje prawo do nieodpłatnego nabycia akcji danej spółki[53]. Odmienny pogląd przyjmuje jednak, że wspomniane regulacje stosuje się wprost i brak argumentów za wyłączeniem ich obowiązywania[54].
●Należy ponadto wskazać art. 31a u.k.p., który przewiduje, że akcje w imieniu Skarbu Państwa zbywa minister właściwy do spraw Skarbu Państwa, lecz przepis ten nie znajdzie zastosowania z uwagi na art. 12 ust. 3 u.g.k. Uznaje się go za lex specialis[55], gdyż stanowi, że przewidziane w u.k.p. kompetencje ministra właściwego do spraw Skarbu Państwa wykonuje wobec spółki przewodniczący zarządu JST, a w przypadku gminy wójt (burmistrz, prezydent miasta). Zbycia udziałów lub akcji dokonywać będzie zatem wójt (burmistrz, prezydent miasta), starosta (w przypadku spółek powiatowych) lub marszałek województwa. Do nich należeć też będzie wykonywanie wszystkich innych kompetencji powierzanych ministrowi właściwemu do spraw Skarbu Państwa na mocy przepisów działu IV u.k.p.
●Wątpliwości nie występują w przypadku gminy i jasne jest, że to wójt (burmistrz, prezydent miasta) podejmuje decyzje zarówno w sferze prowadzenia spraw, jak i reprezentowania JST. Natomiast co do powiatu i województwa mogą się pojawić zastrzeżenia, czy przepis ten stanowi jedynie wyjątek w zakresie reprezentacji, czy również obejmuje sferę prowadzenia spraw. Można uznać, że 12 ust. 3 u.g.k. przyznaje kompetencje do jednoosobowego podejmowania wszelkich decyzji przez starostę lub marszałka województwa[56]. Odmienny pogląd przyjmuje zaś, że w przypadku województwa uprawnionym do podjęcia decyzji o trybie zbycia, określenia warunków, jakie powinna spełniać oferta, oraz wskazania sposobu finansowania ich zbycia jest zarząd województwa w formie uchwały. Organ ten będzie miał takie uprawnienia, jeśli sejmik województwa nie wydał uchwały określającej zasady zbywania udziałów, sejmik może bowiem uzależnić możliwość dokonania takiej transakcji od wyrażenia jego uprzedniej zgody[57]. Można także wskazać pogląd, że nie będzie to stanowić naruszenia prawa, jeżeli decyzja marszałka w każdym zakresie będzie poprzedzona uchwałą podjętą kolegialnie przez zarząd danego powiatu lub województwa[58].
●Przypomnieć należy, że zbywanie udziałów lub akcji jest czynnością prawną, której dokonuje się poprzez składanie oświadczeń woli. Co do zasady inne podmioty są uprawnione do składania oświadczeń w imieniu JST niż te wymienione w art. 12 ust. 3 u.g.k. Powołane wyżej art. 46 ust. 1 u.s.g., art. 48 ust. 1 u.s.p. oraz art. 57 ust. 1 u.s.w. wskazują w sposób precyzyjny osoby kompetentne do wyrażania woli gminy, natomiast katalog ten nie pokrywa się z osobami wymienionymi w art. 12 ust. 3 u.g.k. Ten ostatni przepis uznaje się za lex specialis, wobec czego wymienione regulacje ustaw ustrojowych JST nie znajdą zastosowania w szczególnym przypadku, jakim jest obrót udziałami lub akcjami.
●Również w kwestii zbywania udziałów (akcji) obowiązuje zasada, że organy stanowiące JST mogą określać m.in. zasady zbywania udziałów lub akcji w spółkach samorządowych (art. 18 ust. 2 pkt 9 lit. g u.s.g., art. 12 pkt 8 lit. g u.s.p. oraz art. 18 pkt 19 lit. e u.s.w.). Nie oznacza to jednak pełnej swobody tych organów, ponieważ muszą one mieć na uwadze zarówno odpowiednie postanowienia działu IV u.k.p., jak i przepisy k.c. i k.s.h.[59] W szczególności niedopuszczalne jest ustalenie zasad sprzecznych z art. 180 k.s.h., zgodnie z którym zbycie udziału, jego części lub ułamkowej części udziału oraz jego zastawienie powinno być dokonane w formie pisemnej z podpisami notarialnie poświadczonymi. Ponadto art. 186 par. 1 k.s.h. stanowi, że w przypadku zbycia udziału lub jego części nabywca odpowiada wobec spółki solidarnie ze zbywcą za niespełnione świadczenia należne spółce ze zbytego udziału lub zbytej części udziału. Za równie istotny należy uznać art. 339 k.s.h. stanowiący, że przeniesienie akcji imiennej lub świadectwa tymczasowego następuje przez pisemne oświadczenie albo na samym dokumencie akcji, albo na świadectwie tymczasowym, albo w osobnym dokumencie oraz wymaga przeniesienia posiadania akcji lub świadectwa tymczasowego.
Pojęcie "zbycie"
●Użyte przez ustawodawcę pojęcie "zbycie" część doktryny rozumie szeroko, uznając, że mieszczą się w nim takie czynności prawne, jak: sprzedaż, wydzierżawienie, ustanowienie prawa użytkowania, zastawienie, zniesienie współwłasności, zrzeczenie się prawa własności, darowizna, zamiana, umorzenie, emisja obligacji zamiennych na akcje, wniesienie akcji (udziałów) jako aportu do innej spółki w zamian za akcje (udziały) objęte w innej spółce, rozporządzenie prawem poboru, rozporządzenie prawem do udziału w masie likwidacyjnej[60]. Przeciwnego zdania jest J. Zięty[61], który uważa, że pod tym pojęciem należy rozumieć jedynie te czynności, które powodują przeniesienie własności udziałów na rzecz innego podmiotu lub mogą powodować w przyszłości ten skutek (np. emisja obligacji zamiennych na akcje).
●Konieczne jest jednak zastrzeżenie, że odesłanie znajdujące się w art. 12 ust. 2 u.g.k. nie przesądza, że każde zbycie akcji (udziałów) spółki komunalnej jest prywatyzacją. Do zbycia akcji (udziałów) JST przepisy u.k.p. należy bowiem stosować "odpowiednio". Kapitałowe spółki komunalne mogą powstać z likwidacji samorządowego zakładu budżetowego w celu zawiązania spółki akcyjnej lub spółki z o.o. (na podstawie art. 22 ust. 1 u.g.k.) czy też z przekształcenia przedsiębiorstw komunalnych bądź w wyniku zawiązania spółki jako nowego podmiotu bez wcześniejszych pośrednich form, samodzielnie przez JST lub z udziałem innych podmiotów. Wyłącznie w przypadku zbycia akcji (udziałów) spółek komunalnych powstałych z przekształcenia przedsiębiorstw komunalnych i samorządowych zakładów budżetowych będą miały zastosowanie przepisy rozdziału 2 działu IV u.k.p. dotyczące nieodpłatnego nabycia przez pracowników 15 proc. akcji (udziałów)[62]. Nadto jedynie w takich spółkach przed zaoferowaniem do zbycia akcji (udziałów) JST będzie niezbędna analiza celem ustalenia sytuacji prawnej majątku spółki, stanu i perspektyw rozwoju przedsiębiorstwa spółki, oszacowania wartości przedsiębiorstwa oraz oceny realizacji obowiązków wynikających z tytułu wymagań ochrony środowiska, jak tego wymaga art. 32 ust. 1 u.k.p.
●Natomiast w przypadku kapitałowych spółek komunalnych powstałych w inny sposób (tj. nie na skutek przekształcenia przedsiębiorstwa komunalnego czy samorządowego zakładu budżetowego) nie będą miały zastosowania art. 36-38 u.k.p. dotyczące nieodpłatnego nabycia akcji (udziałów) przez pracowników. Do zbycia akcji (udziałów) w spółkach komunalnych należy stosować przepisy rozdziału IV u.k.p. jedynie w przypadku akcji (udziałów) należących do JST lub innych podmiotów sektora publicznego. Rozdział IV u.k.p. dotyczy bowiem zbywania akcji należących do Skarbu Państwa, natomiast odesłanie do regulacji u.k.p. zawarte w art. 12 ust. 2 u.g.k. ma jedynie charakter ogólny i nie wskazuje bezpośrednio, że dotyczy jedynie akcji (udziałów) należących do JST. Nieracjonalne byłoby wymaganie od współwłaściciela kapitałowej spółki komunalnej, niebędącego podmiotem sektora publicznego (rządowego lub samorządowego), respektowania zasad sformalizowanego zbywania akcji (udziałów) określonych w art. 33 ust. 1 u.k.p.[63].
●Istotny jest art. 32 u.k.p., zgodnie z którym przed zaoferowaniem do zbycia akcji (udziałów) JST w spółce dokonuje się lub zleca dokonanie analizy mającej na celu oszacowanie wartości przedsiębiorstwa spółki, w tym ustalenie sytuacji prawnej jej majątku. Analiza ta może uwzględniać w szczególności ustalenie stanu i perspektyw rozwoju przedsiębiorstwa spółki, ocenę realizacji obowiązków wynikających z wymogów ochrony środowiska, ewentualnie inne kwestie wynikające ze specyfiki określonej spółki. Szczegółowe wymogi dotyczące analiz reguluje rozporządzenie Rady Ministrów z 30 maja 2011 r. w sprawie analiz spółki przeprowadzanych przed zaoferowaniem do zbycia akcji należących do Skarbu Państwa (Dz.U. z 2011 r. nr 114, poz. 663). Kompetencje ministra właściwego do spraw Skarbu Państwa będą także należały do podmiotów wymienionych w art. 12 ust. 3 u.g.k.[64]
●Po przeprowadzeniu wymienionych wyżej badań wdraża się procedurę zbycia akcji (udziałów), co następuje w drodze:
1) oferty ogłoszonej publicznie;
2) przetargu publicznego;
3) negocjacji podjętych na podstawie publicznego zaproszenia;
4) przyjęcia oferty w odpowiedzi na wezwanie ogłoszone na podstawie art. 72-74 lub art. 91 ust. 6 ustawy o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych[65];
5) aukcji ogłoszonej publicznie;
6) sprzedaży akcji w obrocie zorganizowanym w rozumieniu ustawy o obrocie instrumentami finansowymi[66];
7) sprzedaży na podstawie oferty publicznej akcji objętych prospektem emisyjnym lub memorandum informacyjnym w rozumieniu ustawy z 29 lipca 2005 r. o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych, sporządzonym w związku z tą ofertą lub dopuszczeniem tych akcji do obrotu na rynku regulowanym[67];
8) stabilizacji pomocniczej na warunkach określonych w przepisach rozporządzenia Komisji (WE) nr 2273/2003 z 22 rudnia 2003 r. wykonującego dyrektywę 2003/6/WE Parlamentu Europejskiego i Rady w odniesieniu do zwolnień dla programów odkupu i stabilizacji instrumentów finansowych[68] oraz poprzez udzielanie pożyczek akcji w celu realizacji stabilizacji pomocniczej;
9) sprzedaży akcji, poza obrotem zorganizowanym w rozumieniu przepisów ustawy o obrocie instrumentami finansowymi[69], z użyciem systemu kojarzącego oferty kupna i sprzedaży, zorganizowanego i prowadzonego przez spółkę prowadzącą rynek regulowany.
●Artykuł 33 ust. 3 u.k.p. przewiduje, że Rada Ministrów może wyrazić zgodę na inny niż przewidziany w ust. 1 tryb zbywania akcji. Część poglądów przyjmuje, że przepis ten nie może obowiązywać w przypadku JST, ponieważ stanowiłoby to niedopuszczalną ingerencję przez Radę Ministrów w sprawy wewnętrzne JST, sprzeczną z konstytucyjną zasadą niezależności samorządu terytorialnego (art. 165 ust. 2 w zw. z art. 169 ust. 1 Konstytucji RP)[70]. Według jednego z poglądów do zbycia akcji (udziałów) JST w innym trybie niż wymienione w art. 33 ust. 1 u.k.p. upoważniony jest organ stanowiący JST[71]. Stanowisko to spotkało się jednak z krytyką, ponieważ art. 12 ust. 3 u.g.k. przewiduje przeniesienie kompetencji ministra Skarbu Państwa, o których mowa w u.k.p., na przewodniczącego zarządu JST, a w przypadku gmin - na wójta (burmistrza, prezydenta). Z kolei w przypadku uprawnień Rady Ministrów, o których mowa w dziale IV u.k.p., regulacje u.g.k., a zwłaszcza art. 12 u.g.k., nie przewidują przeniesienia kompetencji Rady Ministrów na jakikolwiek organ stanowiący JST. Powołany wyżej przepis jako wyjątkowy nie zezwala na rozszerzającą wykładnię, a ponadto przyjmuje się, że niedopuszczalne jest domniemywanie kompetencji organów publicznych, które powinny się opierać na wyraźnym przepisie ustawy[72]. Inny pogląd przyjmuje, że nie ma przeszkód, aby organy stanowiące uregulowały te kwestie w podejmowanych uchwałach dotyczących zasad zbywania akcji lub udziałów. W konsekwencji dopuszczalne byłoby dokonanie zbycia w innym trybie niż wskazane wyżej[73].
●Naruszenie zasad zbywania akcji (udziałów) przez JST powoduje, że czynność taka jest nieważna (art. 34 u.k.p.), przez co należy rozumieć cywilnoprawną sankcję nieważności bezwzględnej[74]. Konsekwencją tego będzie to, że czynność prawna (umowa) zbycia udziałów lub akcji spółki samorządowej dokonana z naruszeniem art. 33 u.k.p. nie wywoła skutków prawnych zamierzonych przez strony[75]. Mimo że czynność taka może zostać dokonana i dokończona (czyli strony mogą np. złożyć oświadczenia woli i umowa zostanie zawarta), jednak skutki prawne zamierzone przez strony nie powstaną[76]. Nieważność zbycia udziałów (akcji) może być również wynikiem innych uchybień niż naruszenie art. 33 u.k.p., gdyż podobny skutek może wywołać sprzeczność z przepisami k.c. bądź k.s.h.[77].
●Spośród dostępnych trybów zbycia akcji lub udziałów wyboru dokonuje przewodniczący zarządu powiatu (województwa) lub wójt (burmistrz, prezydent), mając na uwadze zasady określone przez organ stanowiący danej JST, jak również np. stopień skomplikowania planowanej transakcji zbycia akcji (udziałów), a także wielkość i kondycję ekonomiczno-finansową podmiotu, którego akcje (udziały) będą przedmiotem zbycia[78]. Należy jednak wyjaśnić, że nie określono wyczerpującego katalogu przesłanek lub kryteriów, na podstawie których decyduje się o trybie zbycia akcji (udziałów), co oznacza swobodę wyboru organu wykonawczego JST[79].
●Z powołanego wyżej rozporządzenia do u.k.p. wynika, że zbycie akcji w trybie oferty ogłoszonej publicznie, przetargu publicznego, negocjacji podjętych na podstawie publicznego zaproszenia lub aukcji ogłoszonej publicznie wymaga ogłoszenia, odpowiednio, oferty zbycia akcji, zaproszenia do składania ofert nabycia akcji w przetargu, zaproszenia do negocjacji lub zaproszenia do wzięcia udziału w aukcji ogłoszonej publicznie, w co najmniej jednym dzienniku o zasięgu ogólnopolskim, oraz udostępnienia tych dokumentów w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie danej JST.
●Wymaga wyjaśnienia, że wymienione tryby zbycia akcji (udziałów) dotyczą jedynie spółek z o.o. i akcyjnych oraz powstałych w partnerstwie publiczno-prywatnym, co wynika z odesłania zawartego w art. 12 ust. 2 u.g.k. do art. 9 u.g.k. (zob. komentarz do art. 9 u.g.k.). W konsekwencji zbycie akcji JST w spółce komandytowo-akcyjnej (zawiązanej w innym celu niż partnerstwo publiczno-prywatne) nie podlega zasadom określonym w dziale IV u.k.p. Organ stanowiący JST określa więc zasady zbycia tych akcji w dowolny sposób[80].
●Należy nadmienić, że art. 12 ust. 2 u.g.k. znajdzie zastosowanie także wobec spółek powstałych wskutek przekształcenia przedsiębiorstw komunalnych na podstawie art. 14 i nast. u.g.k.[81].
●Wyjaśnić należy relację art. 12 ust. 2 u.g.k. z przepisami ustaw samorządowych, tj. z art. 18 ust. 2 pkt 9 lit. f i g u.s.g., art. 12 pkt 8 lit. g u.s.p. oraz art. 18 ust. 2 pkt 19 lit. g u.s.w. Regulacja u.g.k. w odniesieniu do zbywania akcji lub udziałów odsyła do stosowania przepisów działu IV u.k.p. Przepisy ustrojowe stanowią natomiast, że określenie m.in. zasad zbywania akcji lub udziałów należy do kompetencji organów stanowiących JST. Rozwiązania ustawowe mają zatem uzupełniać się wzajemnie z zasadami przyjętymi przez organ stanowiący JST. Uchwały, o których mowa w art. 18 ust. 2 pkt 9 lit. f i g u.s.g., art. 12 pkt 8 lit. g u.s.p. i art. 18 ust. 2 pkt 9 lit g u.s.w. znajdują swoją materialną podstawę podjęcia w przepisie art. 12 ust. 2 u.g.k. w powiązaniu z przepisami u.k.p. Należy pamiętać, że właściwe przepisy ustaw ustrojowych stanowią normę kompetencyjną, natomiast treść uchwały podjętej przez JST nie może powielać materii ustawowej, gdyż tak sformułowana uchwała naruszałaby prawo. Może ona zawierać regulacje szczegółowe dotyczące zasad zbywania udziałów i akcji przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta)[82].
●Występuje wątpliwość co do tego, czy podjęcie uchwały określającej zasady zbycia jest konieczną przesłanką dokonania następnie przez organ wykonawczy tej czynności. Można przyjąć, że jeśli miałoby się to odbyć jedynie na podstawie obowiązujących przepisów, to taka potrzeba nie zachodzi. Jeżeli jednak JST chce mieć większy wpływ na kształt tej czynności prawnej, to powinien ustalić w uchwale dodatkowe reguły, jakich organ wykonawczy ma przestrzegać przy zbycia akcji lub udziałów JST. Należy też pamiętać, że ustalenia uchwały nie mogą być sprzeczne z regulacjami działu IV u.k.p. ani z bezwzględnie obowiązujących przepisami k.s.h. (w szczególności art. 180, art. 186 par. 1 oraz art. 339 k.s.h.)[83].
●Naruszenie przepisów u.k.p. będzie skutkować nieważnością czynności prawnej, zgodnie z dyspozycją art. 34 u.k.p. Z kolei brak uregulowania przez organ stanowiący JST zasad wnoszenia aportów czy obejmowania akcji lub udziałów stanowić będzie przeszkodę do podjęcia decyzji w tym zakresie przez uprawnione organy gminy, a w konsekwencji będzie to czynność nieważna, ewentualnie tylko wzruszalna[84].
Oferta
●Zarówno oferta zbycia akcji (udziałów) JST, jak i zaproszenie do składania ofert nabycia akcji (udziałów) JST w przetargu powinny zawierać podobne informacje. [ramki 1 i 2]
W zależności od wyników analiz, o których mowa w art. 32 u.k.p., zaproszenie do składania ofert może zawierać dodatkowe warunki dotyczące zobowiązań inwestycyjnych, zobowiązań związanych z ochroną środowiska, a także zobowiązań związanych z ochroną interesów pracowników i innych osób związanych ze spółką oraz sposób zabezpieczenia wykonania tych zobowiązań. Jednakże te dodatkowe zastrzeżenia nie mogą wpływać na obniżenie ceny akcji.
●Ofertę w odpowiedzi na zaproszenie składa się w formie pisemnej, zawierając w niej dane oferenta. Musi się w niej także znajdować oświadczenie oferenta, że zapoznał się z przedmiotem przetargu i nie wnosi uwag do jego stanu. Podaje on także proponowaną cenę i warunki zapłaty, ewentualnie wnosi o rozłożenie zapłaty na raty (jeżeli taką możliwość przewidywało zaproszenie) wraz ze wskazaniem sposobu zabezpieczenia. Oferta ma być odpowiedzią na zaproszenie, więc muszą się w niej znaleźć wszelkie informacje wymagane przez zbywcę.
●Dany oferent może złożyć tylko jedną ofertę, przedkładając dowód wniesienia wadium (którego wysokość mieści się w granicach od 1 proc. do 10 proc. ceny wywoławczej). Termin zgłaszania ofert nie może być krótszy niż 30 dni od dnia ogłoszenia zaproszenia do składania ofert. Wpłynięcie choćby tylko jednej oferty spełniającej konieczne warunki przetargu powoduje, że przetarg ten jest ważny. Natomiast brak jakiejkolwiek oferty lub odrzucenie wszystkich ofert oznacza nieważność przetargu.
●Do przeprowadzenia przetargu JST powołuje komisję składającą się co najmniej z trzech członków: przewodniczącego, wiceprzewodniczącego i sekretarza komisji. Organizację, tryb pracy oraz zakres obowiązków członków komisji określa JST, mając na celu zapewnienie sprawności jej działania oraz przejrzystości dokonywanych czynności. Dopuszczalne jest powierzenie przeprowadzenia tej samej komisji przetargów dotyczących różnych spółek.
●Sam przetarg składa się z części jawnej i niejawnej. Etap jawny polega na ocenie formalnej zgłoszonych ofert. Komisja bada zwłaszcza prawidłowość ogłoszenia zaproszenia do składania ofert oraz spełnienie warunków związanych z wniesieniem wadium. Ujawnia się także informację o liczbie ofert, jakie wpłynęły, jak również podaje dane oferentów i istotne warunki ofert (w szczególności zaproponowane ceny). Co istotne, jest to etap, na którym komisja przyjmuje wyjaśnienia i oświadczenia złożone przez oferentów. Komisja decyduje o odrzuceniu danej oferty, jeśli m.in. nie spełnia ona warunków określonych w zaproszeniu do składania ofert, zwłaszcza w przypadkach gdy została wniesiona po terminie lub bez zapłaty wadium.
●W części niejawnej przeprowadza się szczegółową ocenę ofert (pod kątem kryteriów określonych w zaproszeniu). Jej przebieg udokumentowany jest w protokole, który powinien zawierać zwłaszcza uzasadnienie dokonanego wyboru. Po przeprowadzeniu oceny komisja przedkłada JST rekomendację w sprawie wyboru najkorzystniejszej z ofert lub wyznaczenia dodatkowego terminu na złożenie ofert dodatkowych albo w sprawie zamknięcia przetargu bez wyłonienia zwycięzcy. Możliwe jest wezwanie danego oferenta do złożenia dodatkowych wyjaśnień, które jednak nie mogą prowadzić do zmiany oferowanej ceny i warunków jej zapłaty. Po rozpoznaniu wniosku komisji JST zatwierdza go, co oznacza, że najkorzystniejsza oferta będzie przyjęta, albo odmawia zatwierdzenia, co wiąże się z koniecznością niezwłocznego zwrotu wpłaconego wadium. O wyniku przetargu JST niezwłocznie zawiadamia oferentów w formie pisemnej.
●Podpisanie umowy zbycia akcji (udziałów) stanowić będzie przyjęcie oferty. Wiąże się to z koniecznością zapłaty ceny przez nabywcę. W razie opóźnienia JST wzywa kontrahenta do zapłaty ceny w ciągu 14 dni pod rygorem braku zwrotu wadium. Jeżeli wezwanie to nie zostanie zrealizowane, JST może poinformować innego oferenta, który złożył drugą w kolejności najkorzystniejszą ofertę, że będzie ona zaakceptowana pod warunkiem zapłaty ceny w terminie 30 dni. Również w tym przypadku JST powinna ponownie wezwać drugiego kontrahenta do uiszczenia ceny w ciągu 14 dni pod rygorem utraty wadium, jeżeli cena nie została zapłacona po otrzymaniu pierwszego pisma.
●Dopuszczenie drugiej w kolejności oferty jest uzasadnione, jeżeli jest ona wystarczająco atrakcyjna dla JST. W przeciwnym razie przetarg jest zamykany bez rozstrzygnięcia. W takiej sytuacji, jak również wtedy, gdy przetarg został unieważniony, w kolejnym przetargu cena wywoławcza zbycia tych samych akcji (udziałów) nie może być co do zasady niższa niż 85 proc. poprzednio określonej ceny wywoławczej.
Negocjacje
●Dla JST przewidziana jest także możliwość prowadzenia negocjacji na podstawie publicznego zaproszenia. Powinno ono zawierać takie wiadomości, jak:
1) nazwę i adres zbywcy;
2) podstawę prawną zbycia akcji;
3) firmę, siedzibę i adres spółki;
4) liczbę i rodzaj akcji, których nabycie będzie przedmiotem negocjacji;
5) wartość nominalną jednej akcji;
6) miejsce, termin oraz warunki, po których spełnieniu można się zapoznać z memorandum informacyjnym zawierającym informacje o sytuacji prawnej oraz ekonomiczno-finansowej spółki;
7) wskazanie obszarów negocjacji, a w szczególności że negocjacje dotyczyć będą ceny za zbywane akcje;
8) informację o możliwości, zasadach i warunkach rozłożenia na raty ceny, w razie gdy zbywca dopuszcza taką możliwość;
9) miejsce, tryb, formę oraz termin złożenia odpowiedzi na zaproszenie do negocjacji;
10) formę i termin, w ciągu którego zbywca poinformuje o rozpatrzeniu odpowiedzi na zaproszenie;
11) formę zapłaty za akcje, jeżeli zbywca preferuje określoną formę;
12) istotne elementy odpowiedzi na zaproszenie.
JST powinna poinformować o przysługujących jej prawach związanych z prowadzeniem negocjacji. Dlatego w publicznym zaproszeniu musi się znaleźć zastrzeżenie, że zbywca ma prawo:
- wyboru jednego lub kilku podmiotów, z którymi podejmuje negocjacje,
- odstąpienia od negocjacji bez podania przyczyny,
- do przedłużenia terminu, w którym można się zapoznać z memorandum informacyjnym zawierającym informacje o sytuacji prawnej oraz ekonomiczno-finansowej spółki,
- do przedłużenia terminu do składania odpowiedzi na zaproszenie przed upływem uprzednio wyznaczonego terminu,
- do przedłużenia terminu poinformowania o rozpatrzeniu odpowiedzi na zaproszenie,
- do zmiany procedury i harmonogramu negocjacji.
JST jest także obowiązana poinformować potencjalnych nabywców, że nie zwraca kosztów poniesionych przez podmioty zainteresowane nabyciem akcji w związku z uczestnictwem w negocjacjach i zawarciem umowy.
Ponadto w zależności od wyników analiz, o których mowa w art. 32 u.k.p., zaproszenie do negocjacji może zawierać dodatkowe warunki dotyczące zobowiązań inwestycyjnych, zobowiązań związanych z ochroną środowiska, a także zobowiązań związanych z ochroną interesów pracowników i innych osób związanych ze spółką oraz sposób zabezpieczenia wykonania tych zobowiązań. Jednak te warunki nie mogą wpływać na obniżenie ceny akcji.
●W celu prowadzenia negocjacji JST powołuje zespół do spraw negocjacji, który składa się co najmniej z trzech członków. JST określa organizację, tryb pracy oraz zakres obowiązków członków zespołu, mając na celu zapewnienie sprawności jego działania oraz przejrzystości dokonywanych czynności. Możliwe jest, by zespół prowadził negocjacje w sprawie zbycia akcji więcej niż jednej spółki.
●Potencjalnym nabywcom (jeszcze przed złożeniem przez nich oficjalnej odpowiedzi) udostępnia się memorandum informacyjne dotyczące sytuacji prawnej i ekonomiczno-finansowej spółki, której akcje są przedmiotem negocjacji, oraz o strukturze odpowiedzi na zaproszenie do negocjacji. Warunkiem jest jednak podpisanie zobowiązania do zachowania poufności co do uzyskanych informacji. Następnie w wyznaczonym uprzednio przez JST terminie zainteresowani składają sformalizowaną odpowiedź na zaproszenie do negocjacji. Później JST może zobowiązać te podmioty do zapłaty wadium. Spośród zainteresowanych JST wybiera tych, z którymi będzie prowadzić rokowania, biorąc pod uwagę kryteria wskazane jako obszary negocjacji w zaproszeniu, jak również wiarygodność i możliwości finansowe podmiotów, które odpowiedziały na zaproszenie. Na tym etapie negocjatorzy mogą uzyskać prawo zbadania dokumentów spółki i jej przedsiębiorstwa - w terminie i na warunkach określonych przez JST. Następnie zobowiązani są oni do przedstawienia wiążących propozycji warunków umowy. Na podstawie zaprezentowanych stanowisk JST podejmuje decyzję co do kontynuowania negocjacji. JST ma prawo, mając na uwadze atrakcyjność oferty, podjąć wyłączne rozmowy z jednym z zainteresowanych przez oznaczony czas, informując o tym pozostałych. Jeżeli w ustalonym terminie rokowania będą bezowocne, można zastosować ten sam tryb w stosunku do kolejnego potencjalnego nabywcy. JST może też prowadzić rokowania z kilkoma podmiotami jednocześnie, lecz sama umowa zawarta zostanie tylko z jednym z zainteresowanych podmiotów, którego propozycje okazały się najkorzystniejsze dla JST, zwłaszcza pod względem ceny oraz wiarygodności i możliwości finansowych nabywcy. Dopuszczalne jest także, by podmiot uczestniczący w rozmowach wskazał osobę trzecią, która ma zostać nabywcą akcji. W takim przypadku konieczne jest jednak spełnienie dwóch warunków. Z jednej strony JST musi wyrazić pisemną zgodę na takie rozwiązanie, zaś z drugiej - negocjator musi przyjąć na siebie solidarną odpowiedzialność za prawidłowe wykonanie przez wskazanego przez niego nabywcę wszystkich zobowiązań wynikających z umowy zbycia akcji.
●Po zakończeniu negocjacji potencjalny nabywca przedkłada w drodze pisemnej proponowane przez siebie wiążące warunki zawarcia umowy, jak również parafowany projekt umowy. Zespół reprezentujący JST sporządza na piśmie rekomendacje co do przeprowadzonych negocjacji i na tej podstawie JST podejmuje swoją decyzję co do wyboru kontrahenta, z którym zawarta zostaje ostatecznie umowa zbycia akcji. O podpisaniu tej umowy JST zawiadamia pozostałych uczestników rokowań. Przebieg całej procedury streszcza w protokole zespół, który prowadził rozmowy w imieniu JST.
Aukcja
●JST może zdecydować o rozporządzeniu udziałami w drodze aukcji w formie ustnej albo za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej. W każdym przypadku ogłasza się ją publicznie w zaproszeniu zawierającym następujące elementy:
1) nazwę i adres zbywcy;
2) podstawę prawną zbycia akcji;
3) określenie formy przeprowadzenia aukcji ogłoszonej publicznie, w tym formy zgłaszania postąpień;
4) firmę, siedzibę i adres spółki, której akcje są przedmiotem aukcji ogłoszonej publicznie;
5) liczbę i rodzaj akcji będących przedmiotem aukcji ogłoszonej publicznie oraz ich udział w kapitale zakładowym spółki;
6) wartość nominalną jednej akcji;
7) cenę wywoławczą zbywanego pakietu akcji;
8) sposób zapłaty ceny;
9) wysokość wadium oraz termin, miejsce i formę jego wniesienia;
10) pouczenie o przypadkach, w których wadium nie podlega zwrotowi;
11) określenie szczegółowych warunków, jakie powinno spełniać zgłoszenie do udziału w aukcji ogłoszonej publicznie;
12) określenie miejsca, terminu i formy przyjmowania zgłoszeń do udziału w aukcji ogłoszonej publicznie;
13) informację, że zgłoszenie do udziału w aukcji ogłoszonej publicznie, które zostanie złożone po terminie, nie zostanie przyjęte;
14) miejsce oraz datę i godzinę rozpoczęcia aukcji ogłoszonej publicznie, a w przypadku aukcji elektronicznej - datę i godzinę otwarcia oraz moment i warunki zamknięcia aukcji elektronicznej;
15) informację, że projekt umowy zbycia akcji został udostępniony na stronie podmiotowej Biuletynu Informacji Publicznej ministra właściwego do spraw Skarbu Państwa;
16) informację, że zaproszenie do wzięcia udziału w aukcji ogłoszonej publicznie oraz warunki aukcji ogłoszonej publicznie mogą być zmienione lub odwołane przez zbywcę;
17) informację, że przybicie następuje w chwili podpisania umowy zbycia akcji o treści udostępnionej na stronie podmiotowej Biuletynu Informacji Publicznej ministra właściwego do spraw Skarbu Państwa.
●Zaproszenie do wzięcia udziału w aukcji elektronicznej dodatkowo określa:
1) adres strony internetowej, na której aukcja będzie prowadzona,
2) wymagania dotyczące rejestracji i identyfikacji uczestników, w tym wymagania techniczne urządzeń,
3) sposób postępowania w toku aukcji, w tym określenie minimalnej wartości postąpienia,
4) zakres informacji przekazywanych uczestnikom w trakcie jej trwania oraz adres internetowy, pod którym będą udostępniane te informacje,
5) harmonogram poszczególnych etapów aukcji oraz zasady kwalifikacji do kolejnych etapów, jeżeli są przewidziane,
6) zasady uczestniczenia w aukcji,
7) miejsce, warunki i termin podpisania umowy zbycia akcji.
Należy przy tym uwzględnić konieczność zapewnienia jawności i przejrzystości prowadzonych postępowań, możliwości zapewnienia bezpieczeństwa prowadzonych transakcji oraz możliwości powszechnie dostępnych technologii informatycznych.
●Zainteresowani zgłaszają swój udział w formie pisemnej. W przypadku aukcji elektronicznej JST powinna wskazać, czy dopuszczalne są także zgłoszenia w formie elektronicznej, z wykorzystaniem podpisu elektronicznego. Interesanci powinni podać swoje dane i wszelkie informacje wymienione w ogłoszeniu wystosowanym przez JST. Ponadto obowiązani są załączyć dowód wniesienia wadium, jak również parafowany projekt umowy, jaka ma być zawarta w tym trybie. Wysokość wadium określa JST w granicach od 1 proc. do 10 proc. ceny wywoławczej. Zwraca się je uczestnikom, którzy nie zaoferowali najwyższej ceny, jak również zainteresowanemu, który zrezygnował z udziału, zanim minął termin do składania zgłoszeń. Natomiast brak jest podstaw do zwrotu wadium temu uczestnikowi, który zaoferował najwyższą cenę, a potem uchyla się od podpisania umowy. Zwrot nie przysługuje także temu zainteresowanemu, który został dopuszczony do udziału, lecz nie stawił się na aukcji ustnej lub nie uczestniczył w aukcji elektronicznej. JST nie zwraca wadium także w przypadku, gdy żaden z obecnych nie zaoferował ceny wywoławczej.
●Przeprowadzeniem aukcji zajmuje się komisja składająca się z co najmniej z trzech członków. Sprawdza ona w szczególności prawidłowość zaproszenia do udziału, jak również zgłoszeń uczestników i wniesionych wadiów. Dopuszczalne jest powierzenie wykonania części czynności podmiotowi zewnętrznemu w ramach aukcji internetowej. Jednakże powinno się to ograniczać przede wszystkim do kwestii związanych z wykorzystywaniem na ten cel systemu informatycznego. Zakres tych obowiązków jest ustalany w stosownej umowie z JST.
●Przy otwarciu aukcji ustnej powiadamia się uczestników o tym, kto został dopuszczony do udziału, jak również najważniejsze informacje o samej aukcji. Uczestnicy zgłaszają ustnie kolejne postąpienia, dopóki, mimo trzykrotnego wywołania, nie ma dalszych postąpień. Po ustaniu zgłaszania postąpień, wywołuje się trzykrotnie ostatnią, najwyższą cenę i ogłasza osobę, która ją zaoferowała. Wskazuje się także miejsce i termin podpisania umowy zbycia akcji. Do przybicia dochodzi dopiero w chwili dokonania aktu podpisania umowy przez obie strony. Konsekwencją tego jest zamknięcie aukcji, a następnie sporządzenie przez komisję protokołu streszczającego przebieg całej procedury, akceptowanego przez JST.
Kojarzenie ofert
●Nowym trybem jest sprzedaż akcji z użyciem systemu kojarzącego oferty kupna i sprzedaży. System ten organizuje i prowadzi w formie elektronicznej spółka obsługująca rynek regulowany, na podstawie umowy zawartej ze zbywcą. Umowa ta określa zasady współpracy i współdziałania w zakresie tworzenia, funkcjonowania i rozwoju systemu kojarzącego oferty. Dotyczy to takich kwestii jak tworzenie systemu i korzystanie z niego, udostępnianie informacji o spółce i jej dokumentacji, powiadamianie użytkowników o zmianach w ofercie JST.
●Zasady składania ofert i zawierania umowy sprzedaży akcji również ustalane są w porozumieniu z dostawcą systemu. Należy także uzgodnić reguły wykluczania uczestników systemu przez określenie rodzajów naruszeń, jakie mają powodować taki skutek. Zaleca się, by umowa z operatorem systemu była udostępniona jako informacja publiczna w Biuletynie Informacji Publicznej. Użytkownikiem może być tylko firma inwestycyjna, przez którą rozumie się dom maklerski, bank prowadzący działalność maklerską, zagraniczną firmę inwestycyjną prowadzącą działalność maklerską na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz zagraniczną osobę prawną z siedzibą na terytorium państwa należącego do Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (ang. Organization for Economic Co-operation and Development, OECD) lub Światowej Organizacji Handlu (ang. World Trade Organization, WTO), prowadzącą na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej działalność maklerską[85]. Firma ta musi być członkiem rynku regulowanego, prowadzonego przez organizatora systemu (w rozumieniu regulaminu tego rynku) oraz mieć zezwolenie na prowadzenie działalności maklerskiej. Konieczne będzie także złożenie przez tę firmę pisemnego wniosku o dopuszczenie do działania w charakterze uczestnika systemu, jak również pisemnego zobowiązania do przestrzegania regulacji dotyczących funkcjonowania systemu.
●Lista uczestników jest jawna i podlega opublikowaniu na stronie internetowej organizatora systemu. To za jej pośrednictwem zarówno JST, jak i inni oferenci składają swoje oferty (odpowiednio sprzedaży i kupna) w systemie. Współpracują oni ponadto z JST przy opracowywaniu oferty sprzedaży, która oprócz podstawowych informacji (oznaczenie sprzedawanych akcji i ich minimalna cena, określenie terminów, ewentualnie wskazanie wadium) wyjaśnia także, na jakich zasadach będzie się odbywać ta procedura. W ofercie powinna się także znaleźć wzmianka o możliwości wglądu do dokumentacji spółki, jeśli JST na to wyraża zgodę. Należy też ogłosić konieczność spełnienia szczególnych warunków oferty, jeżeli takie występują.
●Oferowanie akcji do sprzedaży odbywa się w cyklach tygodniowych, w trakcie których zainteresowani mogą modyfikować swoje propozycje w zakresie ceny i liczby akcji. Terminy, w których oferowane będą akcje, określa organizator systemu, w porozumieniu z JST i oferującym, na podstawie propozycji zawartej w ofercie sprzedaży akcji. Ostatni dzień cyklu to tzw. dzień zamknięcia, w którym nie można już wycofać oferty ani obniżyć proponowanej ceny lub liczby akcji. W następnym dniu roboczym JST dokonuje wyboru nabywcy, co ogłasza operator systemu. Co istotne, JST może w każdym czasie, bez podania przyczyn, przerwać proces wyboru nabywcy, co jest równoznaczne z odwołaniem oferty sprzedaży akcji. Operator systemu niezwłocznie ujawnia ten fakt na stronie internetowej. JST może przerwać proces wyboru nabywcy lub odmówić wybrania danego nabywcy. We wszystkich tych przypadkach wpłacone wadia muszą zostać zwrócone oferentom. Zwrot następuje także, jeżeli oferent skutecznie odwołał swą ofertę najpóźniej w przedostatni dzień tygodniowego cyklu. Wadia wypłaca się ponadto tym uczestnikom, którzy nie zostali wybrani, oraz w sytuacji, gdy do zawarcia umowy sprzedaży nie doszło z przyczyn o charakterze siły wyższej. Jeżeli do podpisania kontraktu nie dochodzi, dlatego że nabywca uchyla się od tej powinności, nie przysługuje mu zwrot wniesionego wadium.
Jednoosobowe
●Według art. 12 ust. 4 u.g.k. w jednoosobowych spółkach JST funkcję zgromadzenia wspólników (walnego zgromadzenia) pełnią organy wykonawcze tych JST. Przepis ten dotyczy jednoosobowych spółek JST, w których jedynym wspólnikiem (udziałowcem lub akcjonariuszem) są JST. W większości przypadków w spółkach jednoosobowych funkcję organu spółki, jakim jest zgromadzenie wspólników w spółce z o.o. oraz walne zgromadzenie akcjonariuszy w spółce akcyjnej, pełnią jednoosobowo wspólnicy, tj. jedyny udziałowiec w spółce z o.o. oraz jedyny akcjonariusz w spółce akcyjnej, co wynika z art. 156 i art. 303 par. 1 k.s.h. Wymienione przepisy k.s.h. są wyłączone ze stosowania w przypadku spółek JST z uwagi na art. 12 ust. 4 u.g.k., który uznaje się za lex specialis[86].
●W spółkach kapitałowych, których jedynym udziałowcem (akcjonariuszem) jest JST, nie byłoby możliwe, żeby funkcja zgromadzenia wspólników oraz walnego zgromadzenia akcjonariuszy byłą wykonywana osobiście przez JST, ponieważ jako osoba prawna może ona działać jedynie przez swoje organy lub też przez swoich przedstawicieli[87]. W związku z tym uzasadnione było rozwiązanie tej kwestii w komentowanym przepisie. Zgromadzenie wspólników (walne zgromadzenie akcjonariuszy) stanowi: w gminach (miastach) - wójt (burmistrz, prezydent); w powiatach i województwach samorządowych - zarząd. W spółkach kapitałowych, w których gmina (miasto) jest jedynym właścicielem, zgromadzenie wspólników (walne zgromadzenie akcjonariuszy) jest jednoosobowe. Natomiast w spółkach kapitałowych, w których powiat lub województwo samorządowe jest jedynym właścicielem, zgromadzenie wspólników (walne zgromadzenie akcjonariuszy) jest kilkuosobowe, w jego skład wchodzi zaś cały zarząd powiatu (województwa). Wójt (burmistrz, prezydent), członek zarządu powiatu może wziąć udział w walnym zgromadzeniu akcjonariuszy (zgromadzeniu wspólników) bezpośrednio lub przez pełnomocnika[88].
●Wymienione organy nie w każdym przypadku są tymi podmiotami, które ustawowo upoważnione są do reprezentowania JST w sprawach majątkowych na zewnątrz i do składania w tym celu stosownych oświadczeń woli. Tożsamość podmiotów występuje jedynie w strukturze gminy. Z kolei w imieniu powiatu oświadczenia woli w sprawach majątkowych składa nie cały zarząd, lecz dwaj członkowie zarządu lub jeden członek zarządu i osoba upoważniona przez zarząd (art. 48 ust. 1 u.s.p.). W przypadku województwa oświadczenia składa marszałek województwa wraz członkiem zarządu województwa, chyba że statut województwa stanowi inaczej (art. 57 ust. 1 u.s.w.), podczas gdy w spółkach jednoosobowych województwa zgromadzenie wspólników stanowi zarząd województwa. Część doktryny przyjmuje, że nie jest dopuszczalne umocowanie innych podmiotów do pełnienia funkcji zgromadzenia wspólników lub akcjonariuszy niż wymienione w art. 12 ust. 4 u.g.k. Takie ograniczenie nie występuje natomiast w przypadku spółek, w których JST nie jest jedynym wspólnikiem, w związku z czym osoby wskazane w art. 48 ust. 1 u.s.p. oraz w art. 57 ust. 1 u.s.w. lub nawet inne upoważnione przez JST mogłyby wziąć udział w zgromadzeniu[89]. Odmienny pogląd zakłada jednak, że nie ma przeszkód, by organ wykonawczy JST każdego szczebla ustanowił swego pełnomocnika, zarówno w przypadkach spółek, w których JST jest jedynym wspólnikiem, jak i w spółkach wieloosobowych[90].
●Z praktycznego punktu widzenia należy wyjaśnić, że kolegialny organ wykonawczy JST będzie pełnił funkcję zgromadzenia jako całość, podejmując w tym celu stosowne uchwały[91]. Rozwiązania przyjętego w art. 12 ust. 4 u.g.k. nie należy rozumieć w ten sposób, że osobiście każdy z członków zarządu z osobna jest uczestnikiem zgromadzenia. Organ wykonawczy będzie podejmował decyzje w swoim zwyczajnym trybie, z uwzględnieniem przewidzianych dla niego procedur, zwłaszcza zasad ustalania większości głosów, zgodnie z postanowieniami jego statutu i ustaw samorządowych (art. 32 ust. 4 u.s.p., art. 31 ust. 4 i 5 u.s.w.)[92].
●Z uwagi na powyższe należy stwierdzić, że w przypadku jednoosobowych spółek JST nie znajdą zastosowania zasady podejmowania uchwał przez wspólników na zgromadzeniu wspólników. W spółkach z o.o. bez odbycia zgromadzenia wspólników mogą być powzięte uchwały, jeśli wszyscy wspólnicy wyrażą na piśmie zgodę na postanowienie, które ma być powzięte, albo na głosowanie pisemne (art. 227 k.s.h.). Podkreśla się, że rozróżnienie to nie ma racji bytu w przypadku jednoosobowych spółek z o.o. JST, ponieważ wszystkie uchwały czy też rozstrzygnięcia podejmowane przez organ wykonawczy JST należy traktować jako podjęte na zgromadzeniu wspólników, którego funkcję ten organ wykonawczy pełni[93]. W jednoosobowych spółkach z o.o. JST stosuje się odpowiednio art. 228 k.s.h., w związku z czym uchwały lub rozstrzygnięcia organu wykonawczego wymaga:
- rozpatrzenie i zatwierdzenie sprawozdania zarządu z działalności spółki, sprawozdania finansowego za ubiegły rok obrotowy oraz udzielenie absolutorium członkom organów spółki z wykonania przez nich obowiązków;
- postanowienie dotyczące roszczeń o naprawienie szkody wyrządzonej przy zawiązaniu spółki lub sprawowaniu zarządu albo nadzoru;
- zbycie i wydzierżawienie przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części oraz ustanowienie na nich ograniczonego prawa rzeczowego;
- nabycie i zbycie nieruchomości, użytkowania wieczystego lub udziału w nieruchomości, jeżeli umowa spółki nie stanowi inaczej;
- zwrot dopłat;
- zawarcie umowy ze spółką dominującą (jeżeli spółka samorządowa jest spółką zależną) lub ze spółką zależną (jeżeli spółka samorządowa jest spółką dominującą) przewidującej zarządzanie spółką zależną lub przekazywanie zysku przez taką spółkę[94].
●Stosując odpowiednio art. 229 k.s.h., stwierdzić należy, że uchwały czy też rozstrzygnięcia organu wykonawczego JST wymaga zawarcie umowy o nabycie dla spółki nieruchomości albo udziału w nieruchomości lub środków trwałych za cenę przewyższającą jedną czwartą kapitału zakładowego, nie niższą jednak od 50 tys. zł, o ile umowa ta jest zawierana przed upływem dwóch lat od dnia zarejestrowania spółki, chyba że umowa ta była przewidziana w umowie spółki[95]. Podobnie będzie w przypadku zamiaru rozporządzenia prawem lub zaciągnięcia zobowiązania do świadczenia o wartości dwukrotnie przewyższającej wysokość kapitału zakładowego, chyba że umowa spółki stanowi inaczej (art. 230 k.s.h.)[96].
●Analogicznie w jednoosobowych spółkach akcyjnych JST na zasadzie art. 393 k.s.h. uchwały lub rozstrzygnięcia organu wykonawczego wymaga:
- rozpatrzenie i zatwierdzenie sprawozdania zarządu z działalności spółki oraz sprawozdania finansowego za ubiegły rok obrotowy oraz udzielenie absolutorium członkom organów spółki z wykonania przez nich obowiązków;
- postanowienie dotyczące roszczeń o naprawienie szkody wyrządzonej przy zawiązaniu spółki lub sprawowaniu zarządu albo nadzoru;
- zbycie i wydzierżawienie przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części oraz ustanowienie na nich ograniczonego prawa rzeczowego;
- nabycie i zbycie nieruchomości, użytkowania wieczystego lub udziału w nieruchomości, chyba że statut stanowi inaczej;
- emisja obligacji zamiennych lub z prawem pierwszeństwa i emisja warrantów subskrypcyjnych;
- nabycie własnych akcji, które mają być zaoferowane do nabycia pracownikom lub osobom, które były zatrudnione w spółce lub spółce z nią powiązanej przez okres co najmniej trzech lat oraz upoważnienie do nabywania własnych akcji w przypadku spółki będącej instytucją finansową, która nabywa akcje na własny rachunek celem ich dalszej odsprzedaży;
- zawarcie umowy ze spółką dominującą (jeżeli spółka samorządowa jest spółką zależną) lub ze spółką zależną (jeżeli spółka samorządowa jest spółką dominującą) przewidującej zarządzanie spółką zależną lub przekazywanie zysku przez taką spółkę (art. 393 k.s.h.)[97].
●Podobna konieczność zajdzie w przypadku zawarcia umowy o nabycie dla spółki jakiegokolwiek mienia, za cenę przewyższającą jedną dziesiątą wpłaconego kapitału zakładowego, od założyciela lub akcjonariusza albo dla spółki lub spółdzielni zależnej od założyciela lub akcjonariusza spółki, zawarte przed upływem dwóch lat od dnia zarejestrowania spółki (art. 394 par. 1 k.s.h.)[98].
●Wyjaśnić należy, że przepis art. 12 ust. 4 u.g.k. zawiera normę kompetencyjną, lecz nie stanowi on lex specialis wobec unormowań u.s.g., u.s.p. i u.s.w., które wprowadzają domniemanie właściwości organów stanowiących tych JST w zakresie spraw majątkowych przekraczających zakres zwykłego zarządu. Zapis ten wskazuje jedynie, że organy wykonawcze JST są organami właściwymi do wypełniania funkcji zgromadzenia wspólników (walnego zgromadzenia) w jednoosobowych spółkach JST. Natomiast podstawy rozstrzygnięć podejmowanych przez te organy wynikają z uchwał właściwych organów stanowiących[99]. W orzecznictwie wyjaśniono bowiem, że rada gminy może podejmować uchwały zawierające wytyczne dla podległych jej organów wykonawczych i gminnych jednostek organizacyjnych, w tym także uchwały zalecające określony sposób gospodarowania mieniem gminy. Samo gospodarowanie tym mieniem należy do organów wykonawczych JST bądź do powołanych w tym celu przedsiębiorstw komunalnych[100]. Zwraca się uwagę, że wytyczne te mogą obligować organ wykonawczy m.in. do podejmowania ściśle określonych zachowań (czynności), w tym też takich, które na zewnątrz będą wyrazem działania przez ten organ w charakterze zgromadzenia wspólników lub walnego zgromadzenia[101]. Pogląd ten zakłada, że tym samym organ stanowiący JST może zobligować organ wykonawczy do podjęcia jako zgromadzenie wspólników rozstrzygnięcia o ściśle określonej treści, np. uchwały o podwyższeniu lub obniżeniu kapitału zakładowego (o określoną kwotę oraz w określony sposób), o podziale rocznego zysku wypracowanego przez spółkę lub o zmianie statutu lub umowy spółki[102]. W orzecznictwie pojawia się jednak pogląd, że organ stanowiący nie może ze skutkiem wobec osób trzecich wiązać organu wykonawczego w zakresie spraw łączących się z zawieraniem umów przez JST, jeżeli ustawa takich uprawnień nie przyznaje. W związku z tym organ stanowiący JST winien opracować jedynie zbiór podstawowych reguł postępowania organu wykonawczego, z pominięciem szczegółowych postanowień przewidzianych do konkretyzacji w umowie zawieranej przez gminę reprezentowaną przez jej organ wykonawczy[103]. Zgodnie z tym poglądem rada gminy może decydować jedynie o kierunkach działania wójta i wydawać akty w sferze wewnętrznej działania organów gminy, zawierających wytyczne, zalecenia lub wskazówki dla organu wykonawczego i nie może wkraczać w zakres kompetencji przysługujących wójtowi gminy z mocy ustawy, ani nie może w żaden sposób narzucać określonych zachowań czy też przymuszać do określonych działań, a zwłaszcza nakazywać mu konkretnego sposobu załatwienia konkretnej sprawy[104]. [przykłady 2 i 3]
Przedsiębiorstwa komunalne
●W kontekście komentowanego artykułu należy zwrócić uwagę na art. 68 u.k.p., który stanowi, że przepisy u.k.p. oraz przepisy wydane na jej podstawie stosuje się odpowiednio do komercjalizacji i prywatyzacji przedsiębiorstw komunalnych, a określone w przepisach kompetencje ministra właściwego do spraw Skarbu Państwa lub organu założycielskiego wykonuje wobec przedsiębiorstwa komunalnego m.in. organ wykonawczy JST. Powołany artykuł u.k.p. stanowi ogólną regulację odnoszącą się do przedsiębiorstw komunalnych w zakresie ich komercjalizacji i prywatyzacji, natomiast art. 12 u.g.k. uznaje się za akt szczególny. Powoduje to, że stosowanie przepisów u.k.p. dozna ograniczeń wynikających w treści u.g.k., a w szczególności w przypadku przekształceń przedsiębiorstw komunalnych zastosowanie znajdzie reguła wynikająca z art. 21 u.g.k., tj. wyłącznej regulacji[107].
●Z kolei w przypadku wnoszenia wkładów oraz obejmowania udziałów i akcji zastosowanie mogą znaleźć niektóre przepisy u.k.p., np. odnośnie do dopuszczalności tworzenia spółek zależnych na zasadzie art. 18 u.k.p.[108].
Spółki zależne
●Funkcjonowanie spółek zależnych od spółek z udziałem JST może sprawiać praktyczne problemy, ponieważ w przepisach u.g.k. brak wyczerpujących odniesień do tego rodzaju powiązań za wyjątkiem art. 10b u.g.k. Powstaje w związku z tym wątpliwość, czy spółki te muszą stosować inne niż wynikające z powyższego przepisu ograniczenia. Podkreśla się, że taka spółka zależna mogłaby być wykorzystywana do obchodzenia ograniczeń wynikających m.in. z art. 12 u.g.k., dlatego względy wykładni celowościowej wskazują, że również spółki zależne od spółek jednoosobowych JST muszą stosować komentowany przepis do zbywania swoich udziałów czy akcji. Wskazuje się ewentualnie konieczność stosowania w takich przypadkach art. 18 w zw. z art. 68 u.k.p., które regulują tworzenie spółki zależnej przez spółkę powstałą wskutek komercjalizacji[109].
RAMKA 1. Co powinna zawierać oferta zbycia akcji
Ogłoszona przez JST oferta zbycia akcji (udziałów) powinna określać w szczególności:
1) nazwę, siedzibę i adres jednostki samorządu terytorialnego;
2) podstawę prawną zbycia akcji (udziałów);
3) firmę, siedzibę i adres spółki;
4) przedmiot przedsiębiorstwa spółki;
5) podstawowe dane z ostatniego, zatwierdzonego przed ogłoszeniem oferty zbycia akcji, bilansu oraz rachunku zysków i strat;
6) liczbę pracowników zatrudnionych w spółce;
7) liczbę i rodzaj oferowanych akcji (udziałów);
8) wartość nominalną jednej akcji (udziału);
9) cenę zbycia jednej akcji (udziału) lub pakietu akcji (udziałów);
10) początek i koniec terminu, z podaniem godziny, w okresie którego składający ofertę będzie oczekiwać oświadczenia o przyjęciu oferty;
11) wysokość wadium oraz rodzaj dowodu wpłaty, który powinien być dołączony do oświadczenia o przyjęciu oferty zbycia akcji pod rygorem bezskuteczności;
12) miejsce, w którym należy składać pisemne oświadczenie o przyjęciu oferty wraz z dowodem wpłaty wadium;
13) miejsce i termin podpisania umowy sprzedaży akcji (udziałów) i wręczenia akcji (udziałów) lub odcinków zbiorowych akcji oraz zapłaty ceny;
14) informację, że z chwilą dojścia do zbywcy pierwszego oświadczenia o jej przyjęciu dochodzi do zawarcia umowy zbycia akcji (udziałów);
15) zastrzeżenia, że:
- za chwilę złożenia oświadczenia o przyjęciu oferty przyjmuje się datę i godzinę potwierdzenia przez składającego ofertę wpływu tego oświadczenia,
- w stosunku do pozostałych adresatów oferta przestaje wiązać z chwilą wpływu do składającego ofertę pierwszego oświadczenia o jej przyjęciu,
- w razie niewpłacenia w terminie ceny za akcje (udziały), zawarta umowa przestaje obowiązywać, a wpłacone wadium przepada;
16) zobowiązanie zbywcy do niezwłocznego powiadomienia:
- osób, które złożyły oświadczenia o przyjęciu oferty, o dacie i godzinie wpływu pierwszego oświadczenia o przyjęciu oferty, wskutek którego doszło do zawarcia umowy zobowiązującej,
- zarządu spółki o zawarciu umowy zbycia akcji (udziałów).
RAMKA 2. Jakie informacje w ogłoszeniu o przetargu
Zaproszenie do składania ofert nabycia akcji (udziałów) JST w przetargu powinno określać:
1) nazwę i adres zbywcy;
2) podstawę prawną zbycia akcji;
3) firmę, siedzibę i adres spółki, których akcje są przedmiotem przetargu;
4) liczbę i rodzaj akcji będących przedmiotem przetargu;
5) wartość nominalną jednej akcji;
6) minimalną cenę sprzedaży, zwaną dalej "ceną wywoławczą";
7) miejsce, termin oraz warunki, po spełnieniu których oferent może zapoznać się z dokumentacją dotyczącą sytuacji prawnej i ekonomiczno-finansowej spółki;
8) sposób zapłaty ceny;
9) informację o możliwości i warunkach rozłożenia ceny na raty, w razie gdy zbywca dopuszcza taką możliwość;
10) miejsce i termin udostępniania szczegółowych informacji o wymaganiach stawianych uczestnikom przetargu oraz o szczegółowych warunkach, jakie powinna spełniać składana oferta;
11) miejsce, tryb i formę oraz termin złożenia oferty;
12) maksymalny okres związania ofertą;
13) wysokość wadium oraz termin, miejsce i formę jego wniesienia;
14) pouczenie o przypadkach, w których wadium nie podlega zwrotowi;
15) miejsce i termin otwarcia ofert;
16) wysokość odsetek za czas opóźnienia oferenta, którego oferta została wybrana jako najkorzystniejsza, w przypadku uchybienia terminowi zapłaty ceny za zbywane akcje;
17) informację, że zbywca bez podania przyczyn może:
- zamknąć przetarg bez rozstrzygnięcia w przypadku odstąpienia od przeprowadzenia przetargu, w tym z powodu niewybrania żadnej ze złożonych ofert,
- przedłużyć termin do składania ofert;
18) informację, że oferta zostanie odrzucona, jeżeli:
- zostanie złożona po terminie,
- nie spełnia warunków określonych w zaproszeniu do składania ofert lub warunków, o których mowa w pkt 10.
PRZYKŁAD 1
Realizacja zadań gminy
Rada gminy podjęła uchwałę budżetową, w której zaplanowała wydatki w ramach gospodarki mieszkaniowej na zakup i objęcie akcji w spółce z o.o. Gmina przekazała tej spółce wykonywanie zadań własnych gminy z zakresu utrzymania gminnych obiektów, administrowania i przeprowadzania remontów gminnych lokali mieszkalnych wchodzących w skład małych i dużych wspólnot mieszkaniowych.
Przeznaczenie funduszy gminy na tak określony cel zostało ocenione jako nieprawidłowe. W sektorze finansów publicznych obowiązuje bowiem zasada, że wydatki publiczne mogą być przeznaczane przede wszystkim na realizację zadań własnych gminy. Natomiast samo wniesienie udziałów do spółki nie jest tożsame z realizacją zadania własnego gminy. Uznano, że w takiej sytuacji realizacja zadań własnych z zakresu gospodarki mieszkaniowej powinna polegać na zawieraniu (np. w trybie zamówienia publicznego) przez gminę umów, których przedmiotem będą usługi lub roboty budowlane[52].
PRZYKŁAD 2
Zmiana umowy
Rada miasta w swej uchwale stwierdziła potrzebę zmiany umowy Ośrodka Sportu i Rekreacji sp. z o.o. (będącego jednoosobową spółką gminy) w zakresie prowadzenia działalności wydawniczej. Rada uznała też za celowe, ale również niezbędne dla prawidłowego funkcjonowania i realizowania zadań, aby burmistrz działający w tej spółce jako zgromadzenie wspólników zmienił umowę spółki, zakazując jej prowadzenia działalności wydawniczej w terminie 3 miesięcy od podjęcia uchwały rady.
Tak sformułowana treść uchwały została uznana za ingerencję w kompetencje burmistrza, ponieważ nie ma ona charakteru ogólnego programu w zakresie przyszłych działań organu wykonawczego, lecz wskazuje konkretne działanie jakie winien on podjąć. Burmistrz zgodnie z art. 156 k.s.h. w zw. z art. 12 ust. 4 u.g.k. wykonuje wszystkie uprawnienia przysługujące zgromadzeniu wspólników, także podjęcie decyzji o zmianie umowy spółki (art. 255 par. 1 k.s.h.). Likwidacja części działalności gospodarczej spółki (i wiążąca się z tym zmiana umowy spółki) nie mieści się w katalogu z art. 18 ust. 2 pkt 9 u.s.g., dotyczącym spraw zarządzania mieniem gminnym, w których wymagana byłaby uprzednia uchwała rady gminy o charakterze władczym, wiążącym burmistrza. Rada gminy upoważniona jest jedynie do podjęcia ogólnych wytycznych, zaleceń na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 2 u.s.g., które nie zobowiązują burmistrza do konkretnie określonych działań[105].
PRZYKŁAD 3
Rozwiązanie spółki gminnej
Rada miejska podjęła uchwałę w sprawie opinii o rozwiązaniu Przedsiębiorstwa Usług Komunalnych i Mieszkaniowych sp. z o.o., stanowiącego jednoosobową spółkę gminy, wykonanie tej uchwały powierzono zaś burmistrzowi.
Również w tym przykładzie rada przekroczyła swoje uprawnienia, ponieważ z porównania przepisów art. 18 ust. 2 pkt 9 lit. f u.s.g. oraz art. 12 ust. 2 u.g.k. i art. 270 k.s.h. nie wynika, by rozwiązanie spółki gminnej wymagało uzyskania uprzedniej opinii rady gminy. Ustawa regulująca ustrój gminy oraz u.g.k. nie dają gminie uprawnień do podejmowania takich uchwał. Rozwiązanie spółki, zgodnie z powołanym przepisem k.s.h., należy do wyłącznych kompetencji zgromadzenia wspólników - czyli burmistrza[106].
Przypisy
[1] W.J. Katner, "Ustawa o komercjalizacji i prywatyzacji. Komentarz", LexisNexis 2006, wersja elektroniczna, komentarz do art. 13 u.k.p., teza 2.
[2] J. Zięty, "Ustawa o gospodarce komunalnej. Komentarz", Legalis 2012, wersja elektroniczna, komentarz do art. 10a u.g.k., teza 20.
[3] M. Szydło, "Ustawa o gospodarce komunalnej. Komentarz", LEX 2008, wersja elektroniczna, komentarz do art. 10a u.g.k., teza 5.
[4] Ibidem.
[5] W.J. Katner, op. cit., komentarz do art. 13 u.k.p., teza 3.
[6] J. Zięty, op. cit., komentarz do art. 10a u.g.k., teza 20.
[7] R. Pabis [w:] J. Bieniak, M. Bieniak, G. Nita-Jagielski, K. Oplustil, R. Pabis, A. Rachwał, M. Spyra, G. Suliński, M. Tofel, R. Zawłocki, "Kodeks spółek handlowych. Komentarz.", Legalis 2015, wersja elektroniczna, komentarz do art. 214.
[8] Por. np. P. Pinior [w:] P. Pinior, W. Popiołek, J.A. Strzępka (red.), E. Zielińska, "Kodeks spółek handlowych. Komentarz.", Legalis 2015, wersja elektroniczna, komentarz do art. 387.
[9] G. Góreczny, "Rada nadzorcza w spółkach komunalnych - zarys problematyki", Samorząd Terytorialny 2010, nr 11, s. 59.
[10] J. Zięty, op. cit., komentarz do art. 10a u.g.k., teza 22.
[11] A. Dudzińska, "Wymogi stawiane członkom rady nadzorczej spółki komunalnej", Samorząd Terytorialny 2010, nr 11, s. 58.
[12] K. Kohutek, "Komentarz do ustawy z 17 października 2003 r. o zmianie ustawy o gospodarce komunalnej (Dz.U. nr 199, poz. 1937)", LEX 2004, wersja elektroniczna.
[13] Wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 25 kwietnia 2007 r., sygn. akt VI ACa 1364/06, LEX nr 682871.
[14] J. Zięty, op. cit, komentarz do art. 10b u.g.k., teza 2.
[15] W. Gonet, "Ustawa o gospodarce komunalnej. Komentarz. Wzory umów i regulaminów", Lex 2010, wersja elektroniczna, komentarz do art. 10b u.g.k., teza 1.
[16] J. Zięty, op. cit., komentarz do art. 10b u.g.k., teza 1.
[17] K. Kohutek, op. cit.
[18] J. Zięty, op. cit., komentarz do art. 10b u.g.k., teza 4.
[19] M. Szydło, op. cit., komentarz do art. 10b u.g.k., teza 2.
[20] M. Szydło, op. cit., komentarz do art. 12 u.g.k., teza 1.
[21] Ibidem.
[22] Ibidem.
[23] A. Kidyba, "Prawo handlowe", Warszawa 2002, s. 290-291.
[24] Uchwała SN z 5 grudnia 1991 r., sygn. akt III CZP 128/91, Orzecznictwo Sądu Najwyższego 1992, nr 6, poz. 106.
[25] Uchwała SN z 20 maja 1992 r., sygn. akt III CZP 52/92, Orzecznictwo Gospodarcze 1992, nr 1, s. 20.
[26] Uchwała SN z 26 marca 1993 r., sygn. akt III CZP 21/93, LEX nr 5679.
[27] J. Zięty, op. cit., komentarz do art. 12 u.g.k., teza 3.
[28] Postanowienie Sądu Wojewódzkiego w Warszawie z 2 lipca 1990 r., sygn. akt XIV CR 1/90, Orzecznictwo Gospodarcze 1991, nr 2, s. 8.
[29] C. Banasiński, M. Kulesza, "Ustawa o gospodarce komunalnej. Komentarz", LEX 2002, wersja elektroniczna, komentarz do art. 12 u.g.k., teza 1.
[30] S. Dudzik, "Wnoszenie mienia gminnego do spółek handlowych oraz nadzór nad jego wykorzystaniem", Samorząd Terytorialny 1993, nr 5.
[31] M. Szydło, op. cit., komentarz do art. 12 u.g.k., teza 3.
[32] Ibidem.
[33] Ibidem.
[34] Wyrok NSA (Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu) z 17 kwietnia 2002 r., sygn. akt II SA/Wr 2716/00, Legalis.
[35] Wyrok NSA (Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu) z 6 września 2002 r., sygn. akt SA/Wr 797/02, Orzecznictwo w Sprawach Samorządowych 2003, nr 1, poz. 12.
[36] Wyrok NSA (Ośrodek Zamiejscowy w Lublinie) z 7 października 2003 r., sygn. akt II SA/Lu 1115/03, Orzecznictwo w Sprawach Samorządowych 2004, nr 1, s. 13.
[37] Wyrok NSA z 19 maja 2000 r., sygn. akt III SA 43/00, Legalis.
[38] Wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 27 listopada 2008 r., sygn. akt II SA/Go 645/08, Legalis.
[39] J. Zięty, op. cit., komentarz do art. 12 u.g.k., teza 14.
[40] Wyrok NSA z 9 lutego 2005 r., sygn. akt II GSK 1424/04, Legalis.
[41] Wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 28 stycznia 2010 r., sygn. akt II SA/Go 101/09, Legalis; wyrok WSA w Łodzi z 22 grudnia 2008 r., sygn. akt III SA/Łd 400/08, Legalis.
[42] Wyrok WSA w Olsztynie z 1 września 2009 r., sygn. akt II SA/Ol 607/09, Legalis.
[43] Wyrok SN z 20 lutego 2002 r., sygn. akt III RN 211/00, Orzecznictwo Sądu Najwyższego 2002, nr 15, poz. 348.
[44] Wyrok WSA w Białymstoku z 19 lipca 2010 r., sygn. akt II SA/Bk 380/10, Legalis.
[45] Wyrok WSA w Opolu z 28 grudnia 2010 r., sygn. akt II SA/Op 520/10, Legalis.
[46] Wyrok WSA w Poznaniu z 18 sierpnia 2009 r., sygn. akt II SA/Po 369/09, Legalis; wyrok NSA z 29 maja 2009 r., sygn. akt I OSK 178/09, Legalis.
[47] J. Zięty, op. cit., komentarz do art. 12 u.g.k., teza 9.
[48] Wyrok NSA z 18 marca 2008 r., sygn. akt II OSK 1250/07, www.orzeczenia.nsa.gov.pl.
[49] Rozstrzygnięcie nadzorcze wojewody opolskiego z 18 marca 2011 r., znak NK.III.4131.2.6.2011.KK, Nowe Zeszyty Samorządowe 2011, nr 2, s. 110.
[50] Wyrok WSA we Wrocławiu z 30 czerwca 2005 r., sygn. akt II SA/Wr 2771/02, Orzecznictwo w Sprawach Samorządowych 2005, nr 4, poz. 101.
[51] Wyrok NSA (Ośrodek Zamiejscowy w Łodzi) z 26 września 1995 r., sygn. akt SA/Łd 920/95, Wspólnota 1997, nr 6, s. 26; G. Góreczny, "Zbycie przez województwo udziałów w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością", Samorząd Terytorialny 2009, nr 1-2, s. 100.
[52] Uchwała Regionalnej Izby Obrachunkowej we Wrocławiu z 6 września 2006 r. sygn. akt 78/06, Orzecznictwo w Sprawach Samorządowych 2006 nr 4, poz. 111.
[53] K. Kohutek, op. cit., komentarz do zmiany art. 12 ust. 2-4 u.g.k.; M. Przychodzki, S. Sędzińska, "Zasady gospodarowania mieniem przez jednostki samorządu terytorialnego w świetle nowelizacji ustawy o gospodarce komunalnej", Samorząd Terytorialny 2004, nr 9, s. 33-34, J. Zięty, op. cit., komentarz do art. 12 u.g.k., teza 12; odmiennie: R. Padrak, "Prywatyzacja spółek komunalnych w trybie przetargu publicznego", Finanse Komunalne 2008, nr 7-8, s. 64.
[54] R. Padrak, op. cit., s. 64.
[55] M. Szydło, op. cit., komentarz do art. 12 u.g.k., teza 4; J. Zięty, op. cit., komentarz do art. 12 u.g.k., teza 15; W. Gonet, op. cit., komentarz do art. 12 u.g.k., teza 3.
[56] M. Szydło, op. cit., komentarz do art. 12 u.g.k., teza 4.
[57] G. Góreczny, op. cit., s. 107-108.
[58] J. Zięty, op. cit., komentarz do art. 12 u.g.k., teza 15.
[59] M. Szydło, op. cit., komentarz do art. 12 u.g.k., teza 4.
[60] M. Przychodzki, K. Sącińska, op. cit., s. 31.
[61] J. Zięty, op. cit., komentarz do art. 12 u.g.k., teza 12.
[62] M. Przychodzki, K. Sącińska, op. cit., s. 33-34.
[63] W. Gonet, op. cit., komentarz do art. 12 u.g.k., teza 3.
[64] M. Szydło, op. cit., komentarz do art. 12 u.g.k., teza 4.
[65] Ustawa z 29 lipca 2005 r. o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych (Dz.U. z 2013 r. poz. 1382).
[66] Ustawa z 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 94 ze zm.).
[67] Ustawa z 29 lipca 2005 r. o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych, sporządzonym w związku z tą ofertą lub dopuszczeniem tych akcji do obrotu na rynku regulowanym (Dz.U. z 2005 r. nr 184, poz. 1539).
[68] Dz.Urz. UE z 2003 r. L. 336, str. 33.
[69] Ustawa z 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 94 ze zm.).
[70] W. Gonet, op. cit., komentarz do art. 12 u.g.k., teza 4.
[71] M. Przychodzki, K. Sącińska, op. cit., s. 32-33; M. Szydło, op. cit., komentarz do art. 12 u.g.k., teza 4.
[72] W. Gonet, op. cit., komentarz do art. 12 u.g.k., teza 4.
[73] J. Zięty, op. cit., komentarz do art. 12 u.g.k., teza 13.
[74] W.J. Katner, "Komercjalizacja i prywatyzacja. Komentarz", Warszawa 2003, s. 123.
[75] M. Szydło, op. cit., komentarz do art. 12 u.g.k., teza 4.
[76] Z. Radwański, "Sankcje wadliwej czynności prawnej" [w:] "System Prawa Prywatnego, t. II, Prawo cywilne - część ogólna", red. Z. Radwański, Warszawa 2002, s. 427 i n.
[77] M. Szydło, op. cit., komentarz do art. 12 u.g.k., teza 4.
[78] Por. par. 2 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 30 maja 2011 r. w sprawie szczegółowego trybu zbywania akcji Skarbu Państwa (Dz.U. z 2011 r. nr 114, poz. 664).
[79] W. Gonet, op. cit., komentarz do art. 12 u.g.k., teza 5.
[80] W. Gonet, op. cit., komentarz do art. 12 u.g.k., teza 6.
[81] R. Padrak, op. cit., s. 64.
[82] J. Zięty, op. cit., komentarz do art. 12 u.g.k., teza 14.
[83] Ibidem.
[84] Ibidem.
[85] Por. art. 3 pkt 33 ustawy z 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 94 ze zm.).
[86] J. Zięty, op. cit., komentarz do art. 12 u.g.k., teza 16.
[87] M. Szydło, op. cit., komentarz do art. 12 u.g.k., teza 5.
[88] W. Gonet, op. cit., komentarz do art. 12 u.g.k., teza 2.
[89] M. Szydło, op. cit., komentarz do art. 12 u.g.k., teza 5; J. Zięty, op. cit., komentarz do art. 12 u.g.k., teza 16.
[90] J. Zięty, op. cit., komentarz do art. 12 u.g.k., teza 16.
[91] Ibidem.
[92] M. Szydło, op. cit., komentarz do art. 12 u.g.k., teza 6; J. Zięty, op. cit., komentarz do art. 12 u.g.k., teza 16.
[93] M. Szydło, op. cit., komentarz do art. 12 u.g.k., teza 8.
[94] Ibidem.
[95] Ibidem.
[96] Ibidem.
[97] M. Szydło, op. cit., komentarz do art. 12 u.g.k., teza 9.
[98] Ibidem.
[99] C. Banasiński, M. Kulesza, op. cit., teza 2; M. Szydło, op. cit., komentarz do art. 12 u.g.k., teza 7.
[100] Wyrok NSA (Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku) z 4 kwietnia 1991 r., sygn. akt SA/Gd 23/91, LEX nr 10775; wyroki WSA we Wrocławiu z 31 stycznia 2008 r., sygn. akt II SA/Wr 554/07, z 10 lipca 2008 r., sygn. akt III SA/Wr 265/08, LEX nr 566643, z 16 listopada 2011 r., sygn. akt II SA/Wr 578/11, www.orzeczenia.nsa.gov.pl.
[101] M. Szydło, op. cit., komentarz do art. 12 u.g.k., teza 7.
[102] Ibidem.
[103] Wyrok WSA w Gliwicach z 5 marca 2012 r., sygn. akt II SA/Gl 194/12, LEX nr 1138406.
[104] Wyrok WSA w Łodzi z 30 sierpnia 2013 r., sygn. akt II SA/Łd 627/13, Legalis; wyrok WSA w Lublinie z 20 stycznia 2011 r., sygn. akt III SA/Lu 454/10, Legalis; wyrok WSA w Opolu z 26 listopada 2009 r., sygn. akt II SA/Op 356/09, Legalis; wyrok WSA we Wrocławiu z 13 grudnia 2006 r., sygn. akt II SA/Wr 504/06, Legalis; wyrok WSA w Gliwicach z 27 sierpnia 2008 r., sygn. akt II SA/Gl 575/08, Legalis; wyrok NSA z 11 sierpnia 2011 r., sygn. akt II OSK 925/11, Legalis.
[105] Wyrok WSA we Wrocławiu z 3 czerwca 2014 r., sygn. akt III SA/Wr 910/13, Legalis; wyrok WSA we Wrocławiu z 4 listopada 2004 r., sygn. akt II SA/Wr 457/02, Legalis; wyrok WSA w Opolu z 26 listopada 2009 r., sygn. akt II SA/Ol 356/09, Legalis.
[106] Wyrok WSA w Opolu z 28 grudnia 2010 r., sygn. akt II SA/Op 520/10, Legalis.
[107] J. Zięty, op. cit., komentarz do art. 12 u.g.k., teza 18.
[108] Ibidem.
[109] J. Zięty, op. cit., komentarz do art. 12 u.g.k., teza 19.
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone.
Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję.
Wpisz adres e-mail wybranej osoby, a my wyślemy jej bezpłatny dostęp do tego artykułu