Nowa ustawa ma poprawić funkcjonowanie systemu wymiany informacji gospodarczych

Przejrzysta, sprawna i bezpieczna wymiana informacji gospodarczych to bezpieczny i pewny obrót z wiarygodnymi kontrahentami.

Celami nowej ustawy, jak stanowi wprost uzasadnienie rządowego projektu, jest poprawa funkcjonowania systemu wymiany informacji gospodarczych, poprawa warunków funkcjonowania biur informacji gospodarczej i lepsza ochrona wierzycieli.

Nowa ustawa przewiduje następujące zmiany:

1) zastąpienie ustawowych definicji „konsumenta” i „przedsiębiorcy” terminami „dłużnik” i „wierzyciel” zdefiniowanymi tak, aby nie dokonywać dalszego sztucznego rozszerzania definicji konsumenta i przedsiębiorcy, a jednocześnie stworzyć , jakim jest biuro informacji gospodarczej (BIG), ponieważ nie mieścili się w definicji przedsiębiorcy. Jak trafnie podnosi się w uzasadnieniu projektu, zabieg ten ma na celu zapewnienie szczelności sytemu informacji gospodarczej poprzez umożliwienie udostępniania informacji o zobowiązaniach różnych podmiotów z różnych tytułów prawnych bez ograniczeń nałożonych obowiązującą ustawą;

2) poprzez rezygnację z enumeratywnego wskazywania wierzycieli uprawnionych do współpracy z BIG, co pozwala na włączenie do systemu wymiany informacji gospodarczych przede wszystkim (firmy windykacyjne, firmy factoringowe fundusze sekurytyzacyjne, czy też inne kategorie wierzycieli, którzy nabyli wierzytelności) (m.in. podatki, opłaty administracyjne, mandaty, kary pieniężne);

3) otwarcie katalogu tytułów prawnych uprawniających do przekazania informacji gospodarczych do BIG, czyli innymi słowy , w odniesieniu do których można przekazać informacje gospodarcze do biura (dziś to w zasadzie tylko głównie szeroko rozumiany kredyt konsumencki). Co więcej, projekt ustawy stwarza również podstawę do tego aby wierzytelności stwierdzone tytułem wykonawczym (prawomocny wyrok sądu opatrzony klauzulą wykonalności czy też ugoda zawarta przed sądem), mogły być zgłaszane do BIG bez konieczności wykonania dodatkowych obowiązków (wysłanie wezwania do zapłaty, ograniczenie kwotą minimalną). Przy tej przesłance następuje po raz pierwszy , który pomimo uzyskania przez osobę fizyczną tytułu wykonawczego nie realizuje swoich zobowiązań;

4) , na,,kwota wymagalnego zobowiązania''. Aktualnie przepis wyraźnie wskazuje, iż możliwość zgłoszenia dłużnika do BIG będzie mogła nastąpić, gdy kwota wymagalnego zobowiązania albo zobowiązań wobec wierzyciela przekroczy 200 złotych oraz zobowiązanie jest wymagalne od 60 dni;

5) modyfikacja obowiązku informacyjnego związanego z przesyłaniem zawiadomienia przesyłką poleconą. Dotychczasowy obowiązek wysyłania wezwania do zapłaty w formie listu poleconego był wskazywany jako uciążliwy obowiązek generujący duże koszty;

6) Wprowadzono możliwość przekazywania pozytywnej informacji gospodarczej (informacje o wywiązywaniu się danego podmiotu ze zobowiązań) z własnej inicjatywy wierzyciela – za zgodą podmiotu, którego dotyczy ta informacja. Obecnie wierzyciel może to zrobić tylko na żądanie zainteresowanego podmiotu, który wywiązuje się ze zobowiązań, bowiem po spełnieniu zobowiązania informacja gospodarcza na ten temat jest usuwana z systemu BIG;

7) W sytuacji gdy zobowiązanie wygasło lub zostało zaspokojone, dane pozostaną w systemie maksymalnie 10 lat, jako informacje archiwalne i będą przetwarzane, nie będą ujawniane i będą przechowywane w postaci, która uniemożliwia identyfikację (anonimizacja danych uniemożliwiająca wykorzystanie danych dla celów oceny wiarygodności płatniczej);

8) . Nowe przepisy umożliwią przechowywanie przez instytucje ustawowo zobowiązane do oceny ryzyka kredytowego lub operacyjnego, w tym przede wszystkim banki informacji gospodarczych dla celów dowodowych – obecnie podmiot, który otrzymał informacje gospodarcze od biura, jest obowiązany usunąć je w terminie 90 dni od dnia ich otrzymania. Nastąpi również zmiana zasad aktualizacji informacji gospodarczych dokonywanych na wniosek wierzyciela. Wszelkie zmiany dotyczące zobowiązania, a więc również i informacja o zaspokojeniu zobowiązania podlegać będą aktualizacji, a nie jak dotychczas trwałemu usunięciu z systemu, tak aby umożliwić tworzenie baz informacji pozytywnych. Ponadto wprowadzono podstawę do dokonywania aktualizacji informacji przez wierzycieli wtórnych (nie będzie więc potrzeby usuwania i ponownego przekazywania informacji po dokonaniu cesji wierzytelności);

9) zgodnie z którym dane z rejestru zapytań nie będą ujawniane w odniesieniu do zapytań złożonych przez którykolwiek z podmiotów ustawowo upoważnionych do dostępu do biur (np. Komendant Główny Policji czy też naczelnicy urzędów skarbowych i dyrektorzy izb skarbowych);

10) (BIK S.A. oraz System Bankowy Rejestr w Związku Banków Polskich), jako podmiotami uprawnionymi do przekazywania informacji gospodarczych do biur. Tryb przekazywania tych informacji ma określać umowa pomiędzy biurami a bik-ami, o czym mowa w zmienianych przepisach Prawa bankowego. W ten sposób big, który podpisze umowę z bik ma możliwość wzbogacić swoje dane o jedne z najbardziej wiarygodnych informacji dotyczących wiarygodności płatniczej, bo pochodzących od banków jako instytucji zaufania publicznego i wykorzystywanych do oceny zdolności kredytowej. Udostępnienie przez bik danych bankowych do big następować będzie wyłącznie w przypadku gdy wierzyciel występujący o udostępnienie tych danych posiada upoważnienie osoby, której dane dotyczą oraz w zakresie określonym w tym upoważnieniu. Jak słusznie podkreśla się w uzasadnieniu, model oparty na upoważnieniu konsumenta korzysta z najszerszej możliwej podstawy dysponowania danymi, a mianowicie autonomii woli jednostki ponadto gwarantuje zachowanie prywatności i ochronę danych osobowych konsumenta oraz kontrolę nad dysponowaniem informacjami stanowiącymi tajemnicę bankową.