Uszczuplenie praw wspólników wymaga jednomyślności

: Uchwała uszczuplająca prawa udziałowe wspólników, musi być podjęta jednomyślnie przez wspólników, przy jej podjęciu. Jest to szczególny rodzaj kwalifikowanej większości głosów, na tle art. 246 par. 1, 2 i 3 k.s.h. oceniany w sposób kombinowany. Będzie to jednomyślność wszystkich wspólników, których uchwała dotyczy, a ponadto większość głosów wymagana do podjęcia ważnej uchwały o zmianie uchwały spółki, tj. większość 2/3 głosów, chyba że umowa stanowi surowsze warunki powzięcia tej uchwały (art. 246 par. 1 k.s.h.)

: Powód Ch. D. domagał się stwierdzenia nieważności uchwały Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników spółki z o.o. Konsorcjum, której jest wspólnikiem, w przedmiocie podwyższenia kapitału zakładowego spółki, bez zmian umowy, z kwoty 200 tys. zł do kwoty 250 tys. zł, poprzez utworzenie 100 udziałów o wartości nominalnej 500 zł każdy i zaoferowanie ich w całości do wyłącznego objęcia podmiotowi niebędącemu wspólnikiem. Sąd I instancji stwierdził, że taka uchwała jest sprzeczna z ustawą.

: Sąd Apelacyjny w Poznaniu apelację pozwanej spółki oddalił i ustalił, że zgodnie z umową spółki wspólnicy w drodze uchwały mogą w terminie do 31 grudnia 2050 r. podwyższać kapitał zakładowy do wysokości 1 mln zł. Takie podwyższenie kapitału zakładowego nie stanowi zmiany umowy spółki. Podwyższenie kapitału zakładowego następuje przez podwyższenie wartości nominalnej udziałów istniejących lub poprzez ustanowienie nowych udziałów. Wspólnicy nie określili, że w razie podwyższenia kapitału zakładowego poprzez ustanowienie nowych udziałów, będą one oferowane innym niż wspólnicy podmiotom, z wyłączeniem prawa wspólników do nabycia udziałów.

Zarząd zaproponował podjęcie uchwały o podwyższeniu kapitału zakładowego spółki, bez zmiany jej umowy. W uzasadnieniu do proponowanej uchwały zarząd podał, że uchwała ma na celu dokapitalizowanie spółki zależnej F. I. SA udziałami pozwanej w celu zwiększenia jej majątku i podwyższenia wartości rynkowej oraz bilansowej spółki F. I. SA Za podjęciem uchwały oddano 204 głosy, przeciwko oddano 196 głosów, przy braku głosów wstrzymujących się.

Pełnomocnik powoda zgłosił sprzeciw i wniósł o jego zaprotokołowanie. Według powoda podjęta uchwała w efekcie uszczupla prawa udziałowe wspólnika i powinna być podjęta za zgodą wszystkich wspólników. Według sądów obu instancji zaskarżona uchwała naruszała art. 257 par. 1 k.s.h., art. 258 par. 1 k.s.h., art. 255 par. 1 i 3 k.s.h., art. 246 par. 1 i 3 k.s.h. Wspólnicy nie określili bowiem, że w razie podwyższenia kapitału zakładowego poprzez ustanowienie nowych udziałów będą one oferowane innym niż wspólnicy podmiotom, z wyłączeniem prawa wspólników do nabycia udziałów. Zgodnie z zaskarżoną uchwałą nowo utworzone udziały miały zostać zaoferowane w całości do wyłącznego objęcia innemu podmiotowi. Tego rodzaju uchwała w istocie wyłączała prawo poboru wspólników pozwanej spółki określone w art. 258 par. 1 k.s.h. Zaskarżona uchwała mogła zostać podjęta jedynie w trybie zmiany umowy spółki, gdyż zapis umowy dotyczący podwyższenia kapitału zakładowego, bez zmiany umowy spółki nie zawierał wskazania, że podwyższenie może nastąpić przez utworzenie nowych udziałów i zaoferowania ich innemu podmiotowi do wyłącznego nabycia, z wyłączeniem wspólników. Zaskarżona uchwała winna odpowiadać wszelkim wymogom przewidzianym dla uchwały zmieniającej umowę spółki, w tym określonym w art. 255 par. 1 i 3 k.s.h., art. 246 par. 1 k.s.h. Nadto jako że zmiana umowy spółki naruszała prawa udziałowe wspólników, powinna odpowiadać wymogom określonym w art. 246 par. 3 k.s.h.

Uchwała nie została podjęta stosunkiem 2/3 głosów – za uchwałą oddano 204 głosy, przeciwko 196 głosów, przy braku głosów wstrzymujących się. Nie została umieszczona w protokole sporządzonym przez notariusza. W końcu zaś uchwała, pomimo że uszczuplała prawa udziałowe wspólników, nie została podjęta za zgodą wszystkich wspólników, których dotyczyła, w tym powoda. Uchwała uszczuplająca prawa udziałowe wspólników musi być podjęta jednomyślnie przez wspólników, przy jej podjęciu. Jest to szczególny rodzaj kwalifikowanej większości głosów, na tle art. 246 par. 1, 2 i 3 k.s.h. oceniany w sposób kombinowany. Będzie to jednomyślność wszystkich wspólników, których uchwała dotyczy, a ponadto większość głosów wymagana do podjęcia ważnej uchwały o zmianie uchwały spółki, tj. większość 2/3 głosów, chyba że umowa stanowi surowsze warunki powzięcia tej uchwały (art. 246 par. 1 k.s.h.). Nie wystarczy też tylko sama zgoda wszystkich zainteresowanych wspólników, jeżeli uchwała nie uzyska wymaganej większości głosów. Uchwała o podwyższeniu kapitału zakładowego nieprzewidująca prawa pierwszeństwa uszczupla prawa udziałowe dotychczasowych wspólników, a w konsekwencji dla swej skuteczności wymaga zgody wszystkich wspólników, a takiej zgody powód w żadnej formie nie wyraził. Podwyższenie kapitału zakładowego spółki i zaoferowanie nowych udziałów osobom trzecim z pominięciem dotychczasowych wspólników w sytuacji braku odpowiednich uregulowań w treści umowy, wymagało zmiany umowy spółki. Brak w umowie regulacji w zakresie uprawnień oraz kręgu osób uprawnionych do objęcia nowych udziałów skutkować musiał podjęciem uchwały w przedmiocie zmiany umowy spółki z zachowaniem wszystkich wymogów formalnych z tym związanych. Skoro umowa nie zawierała wyłączenia prawa pierwszeństwa nabycia nowo utworzonych udziałów, to zaskarżona uchwała podjęta została z naruszeniem art. 257 k.s.h., a zatem, w myśl art. 258 k.s.h., dotychczasowym wspólnikom przysługiwało prawo pierwszeństwa nabycia tych udziałów.

sędzia Sądu Apelacyjnego w Poznaniu

Sąd Apelacyjny potwierdził poglądy doktryny, że jeżeli umowa o powstaniu spółki z o.o. uprawnia do podwyższenia kapitału zakładowego do określonej wysokości, lecz nie określa, że podwyższenie może nastąpić przez utworzenie nowych udziałów i objęcie ich przez osoby niebędące wówczas wspólnikami, to uchwalenie podwyższenia przez utworzenie nowych udziałów i objęcie ich przez osoby niebędące dotychczas wspólnikami stanowi zmianę umowy spółki, która dla swej ważności wymaga zaprotokołowania przez notariusza i przegłosowania jej 2/3 liczby głosów oddanych. Dopuszczalne jest podwyższenie kapitału zakładowego bez zmiany umowy spółki, ale jest to możliwe wyłącznie wtedy, kiedy umowa spółki w sposób jednoznaczny tę kwestię reguluje. Umowa pozwanej spółki nie przewidywała możliwości podwyższenia kapitału poprzez podwyższenie udziałów, które oferowane będą wyłącznie innym osobom niebędącym wspólnikami. Brak w umowie regulacji w zakresie uprawnień oraz kręgu osób uprawnionych do objęcia nowych udziałów skutkować musiał podjęciem uchwały w przedmiocie zmiany umowy spółki z zachowaniem wszystkich wymogów formalnych z tym związanych.