Obrona dobrego imienia przedsiębiorcy na drodze sądowej

Pomówiony właściciel firmy może również wystąpić z powództwem opartym na przepisach ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Takie żądanie może być skierowane przede wszystkim przeciwko przedsiębiorcy, który dopuścił się czynu nieuczciwej konkurencji. Jeżeli nieprawdziwe lub wprowadzające w błąd informacje są z kolei rozpowszechniane przez osobę fizyczną, która nie jest przedsiębiorcą, możliwość postawienia jej zarzutu popełnienia czynu nieuczciwej konkurencji może budzić wątpliwości. Co do zasady ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji chroni uczciwość gry konkurencyjnej, której uczestnikami są przedsiębiorcy. Tylko w niektórych przypadkach, traktowanych raczej jako wyjątek od powyższej zasady, ustawa wprost wskazuje jako czyn nieuczciwej konkurencji bezprawne działanie osób fizycznych. Uważam, że sądy powinny zachować elastyczność i uwzględniać okoliczność, że pewne działania osób fizycznych, np. używających domen internetowych myląco podobnych do znaków towarowych lub publicznie oczerniających pewnych przedsiębiorców, mogą przynieść osłabić pozycję przedsiębiorcy w relacjach z jego konkurentami. Przykładowo, jeżeli dawny pracownik, po zakończeniu z współpracy z przedsiębiorcą A, zostaje zatrudniony przez B, który konkuruje z A, np. na stanowisku przedstawiciela handlowego i ten pracownik, jako osoba fizyczna, zakłada stronę internetową, na której publikuje treści oczerniające A, to działanie takie – moim zdaniem – powinno być rozpatrywane również na gruncie ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji.

Przedsiębiorca może sprawę wytoczyć przed sąd właściwy miejscowo dla naruszyciela (tj. według adresu jego zamieszkania lub siedziby), albo właściwy dla miejsca, gdzie nastąpiło zdarzenie wywołujące szkodę (np. miejsce, w którym doszło do rozpowszechnienia informacji). Od pozwu o ochronę dóbr osobistych lub innych praw niemajątkowych uiścić należy opłatę stałą w wysokości 600 złotych. W przypadku ochrony praw majątkowych, np. na podstawie ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, uiścić należy wpis stosunkowy w wysokości 5 proc. wartości przedmiotu sporu lub przedmiotu zaskarżenia, jednak nie mniej niż 30 złotych i nie więcej niż 100 tysięcy złotych.

Należy pamiętać przede wszystkim o tym, że zarówno na podstawie kodeksu cywilnego, jak i ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, przedsiębiorca uzyskuje ochronę nie tylko wtedy, gdy do rozpowszechnienia nieprawdziwych informacji już doszło, ale również w razie zagrożenia takimi działaniami (lub ich powtórzeniem). Przedsiębiorca może domagać się zaniechania głoszenia nieprawdziwych informacji na jego temat.

Jeżeli nieprawdziwe informacje zostały już podane do publicznej wiadomości, wówczas przedsiębiorca może na drodze sądowej domagać się między innymi zamieszczenia odpowiedniego oświadczenia. Występując z takim żądaniem, powód powinien wskazać proponowaną treść oświadczenia, a także formę publikacji, tj. powierzchnię ogłoszenia, wielkość i typ czcionki oraz miejsce publikacji. Forma ogłoszenia powinna być adekwatna do rodzaju i rozmiaru naruszenia. Jeżeli zatem nieprawdziwe informacje podano w internecie, zwykle oświadczenie takie powinno również zostać zamieszczone na odpowiedniej stronie internetowej (analogicznie w razie rozpowszechnienia w prasie ogólnopolskiej, czasopismach fachowych, w biuletynie wewnątrzzakładowym itd.). Często złożenie odpowiedniego oświadczenia jest dla przedsiębiorców, dotkniętych rozpowszechnieniem nieprawdziwej informacji, celem najważniejszym. Przedsiębiorcy oczekują, że oświadczenie takie odwróci negatywne skutki wypowiedzi i posłuży odbudowie wizerunku i renomy. Ponadto w podobnych sytuacjach przedsiębiorca może żądać zapłaty określonej kwoty na wskazany przez siebie cel społeczny. Żądana kwota powinna pozostawać w związku z rozmiarem naruszenia i doznanego uszczerbku.

Na podstawie kodeksu cywilnego przedsiębiorca może również żądać zapłaty zadośćuczynienia w razie zawinionego naruszenia dóbr osobistych. Zarówno na podstawie kodeksu cywilnego, jak i ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, przedsiębiorca może domagać się naprawy wyrządzonej szkody. Ustalenie wysokości wyrządzonej szkody może jednak napotkać istotne trudności. Przedsiębiorca może domagać się naprawienia szkody wynikłej, to jest pozostającej w związku przyczynowo-skutkowym z naruszeniem.