Akcjonariusz może już głosować każdą akcją odmiennie

Ostatnia nowelizacja przepisów kodeksu spółek handlowych (k.s.h.), dodając do kodeksu art. 411³, wprowadziła nową instytucję niejednolitości głosowania (split voting). Polega ona na możliwości odmiennego głosowania na walnym zgromadzeniu z każdej posiadanej akcji.

O krok dalej niż dyrektywa

Doktryna prawa handlowego dość zgodnie wypowiadała się w przeszłości przeciwko możliwości odmiennego głosowania z każdej posiadanej akcji. Wobec braku znacznych sporów prawnych zaskakuje fakt, że polski ustawodawca poszedł o krok dalej w implementacji Dyrektywy 2007/36/WE, która w art. 13 ust. 4 daje możliwość niejednolitego głosowania profesjonalistom, którzy wykonują prawa głosu w ramach swojej działalności zawodowej w imieniu innych osób. Nowela k.s.h. z kolei rozszerza krąg podmiotowy uprawnionych do głosowania niejednolitego na wszystkich akcjonariuszy.

Korzystanie z prawa głosu

Zdaniem wielu praktyków przyjęte przez ustawodawcę rozwiązanie może prowadzić do nadużyć. Sądzę jednak, że tego rodzaju opinie czerpią argumenty bardziej ze starych przyzwyczajeń niż z rzeczywistego zagrożenia. Dlatego uważam, że ustawodawca słusznie uczynił, umożliwiając akcjonariuszom głosowanie niejednolite, tym bardziej że głosowanie nad uchwałami na walnym zgromadzeniu jest uprawnieniem akcjonariusza, a nie jego obowiązkiem. Teoretycznie całkowita rezygnacja z wykonywania prawa głosu również wydaje się sprzeczna z interesami akcjonariusza, a k.s.h. dopuszcza taką sytuację.

Niedokładna terminologia

W wielu komentarzach odnośnie do nowelizacji przepisów prawa handlowego pojawiał się termin split voting, który jednak nie do końca pasuje do opisu instytucji wprowadzonej art. 411³ k.s.h. Przede wszystkim unijny ustawodawca nie posługuje się nim w wersji anglojęzycznej Dyrektywy 2007/36/WE, która w art. 13 ust. 4 daje możliwość odmiennego głosowania z poszczególnych akcji. Termin ten za to jest powszechnie używany w prawie konstytucyjnym - gdzie oznacza sytuację, w której kandydaci o podobnych poglądach politycznych zabierają sobie wzajemnie głosy, uniemożliwiając wybranie któregokolwiek z nich.

Instytucję, którą w Polsce zwykło się nazywać terminem split voting, spotkamy np. w par. 700 kodeksu handlowego stanu Kalifornia (California Corporations Code), który konstytuuje zasadę, że jedna akcja oznacza jeden głos, a akcjonariusz (shareholder) - z zachowaniem pewnych wyjątków - może w konkretnej sprawie oddać część głosów za, a część przeciw uchwale. Co znamienne, przepis ten również nie posługuje się terminem split voting.

Wydaje się więc, że w odniesieniu do wykonywania prawa głosu z poszczególnych akcji dużo trafniejsze w polskich warunkach będzie stosowanie terminu niejednolitość głosowania.

Koniec prawnej fikcji

Nie sposób było dalej utrzymywać zasady jedności głosowania, gdyż nie tylko nie wynikała ona z przepisów k.s.h. ale można wykazać, że była z nią sprzeczna. Art. 411 par. 1 k.s.h. stanowi, że akcja daje prawo do jednego głosu na walnym zgromadzeniu, co wyraźnie konstytuuje zasadę, że prawo głosu jest związane z akcją, a nie z osobą akcjonariusza. Nowelizacja, wprowadzając niejednolitość głosowania, kończy więc z pewną fikcją prawną i wychodzi naprzeciw oczekiwaniom zagranicznych akcjonariuszy wykonujących swoje uprawnienia poprzez pośredników.

Rewolucji w głosowaniach nie należy się jednak spodziewać. Jak twierdzi profesor Thomas Hill z Chicago-Kent College of Law, akcjonariusze w Stanach Zjednoczonych pomimo formalnego posiadania takiego uprawnienia stosują je niezwykle rzadko.

Witold Jarzyński

absolwent Szkoły Prawa Amerykańskiego Chicago Kent-College we Wrocławiu, praktykuje w kancelarii V.Anweiler, P.Dębski, E.Szantyr i Wspólnicy Kancelaria Radców Prawnych CASUS IURIS.