Co oznacza nadużycie zaufania przez zarząd

Najczęstszym przewinieniem członków władz spółek, które powoduje konieczność pociągnięcia ich do odpowiedzialności karnej, jest działanie na szkodę spółki, inaczej nazywane nadużyciem zaufania spółki. Zgodnie z art. 585 kodeksu spółek handlowych, kto, biorąc udział w tworzeniu spółki handlowej lub będąc członkiem jej zarządu, rady nadzorczej, komisji rewizyjnej albo likwidatorem, działa na jej szkodę, podlega karze pozbawienia wolności do lat pięciu i grzywnie.

Przepis ten ma przede wszystkim na celu ochronę interesów całej spółki, jej wierzycieli oraz wspólników. Nie chodzi wyłącznie o ochroną interesów majątkowych spółki. Grożąca spółce szkoda może polegać oczywiście na ubytku jej majątku lub uniemożliwieniu czy ograniczeniu korzyści, jakie w danej sytuacji możliwe były do osiągnięcia, jak np. niewyegzekwowanie postanowień umowy, sprzedaż składników majątku spółki poniżej ich wartości czy niewniesienie środka odwoławczego od niekorzystnego dla spółki orzeczenia sądu. Szkoda ta może polegać jednak także na zagrożeniu lub naruszeniu dóbr niematerialnych spółki, jak chociażby jej dobremu imieniu. Nie jest jednak konieczne, aby w wyniku czynności podejmowanych przez członka władz spółki poniosła ona szkodę. Do popełnienia tego przestępstwa wystarcza bowiem już samo zagrożenie powstania szkody.

Przestępstwo działania na szkodę spółki mogą popełnić głównie osoby biorące udział w tworzeniu spółki, członkowie zarządu, rady nadzorczej i komisji rewizyjnej albo likwidatorzy. Przestępstwa tego nie mogą natomiast dopuścić się członkowie zgromadzenia wspólników stanowiącego organ spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz członkowie walnego zgromadzenia, jako organu spółki akcyjnej.

Popełnienie przestępstwa działania na szkodę spółki możliwe jest przede wszystkim poprzez działanie sprawcy, jak np. zawyżone lub nieodpłatne wynajęcie pomieszczeń lub urządzeń, zlecanie niepotrzebnych usług, udzielanie poręczeń bankowych firmom powiązanym z członkami zarządu lub rady nadzorczej. Przestępstwo działania na szkodę spółki może być jednak popełnione także przez zaniechanie, jak np. niedochodzenie należnych roszczeń czy też zaniechanie niezbędnych czynności w celu rzeczywistego podwyższenia kapitału zakładowego w przypadku emisji nowych akcji.

Członek władz spółki może je popełnić zarówno z zamiarem bezpośrednim, jak i z zamiarem ewentualnym.

Nie jest możliwe popełnienie tego przestępstwa w sposób nieumyślny. Dodatkowo sprawca musi działać, przekraczając swe uprawnienia lub niedopełniając ciążących na nim obowiązków. Jeżeli natomiast sprawca działa w granicach swych uprawnień i kompetencji, ale jego działania są nieudolne i wywołują szkodę lub zagrożenie jej powstania, to do popełnienia przestępstwa nie dochodzi, gdyż sprawca działał zgodnie z prawem. W takiej sytuacji wystarczającą sankcją jest sankcja korporacyjna, polegająca na odwołaniu nieudolnego funkcjonariusza spółki ze stanowiska.

Dla bytu przestępstwa działania na szkodę spółki nie ma żadnego znaczenia, czy działanie zostało podjęte po zarejestrowaniu, czy przed zarejestrowaniem spółki. Jeżeli jednak nie dojdzie do zarejestrowania spółki, to osoby działające na szkodę nie popełniają przestępstwa określonego w art. 585 k.s.h., bowiem ich działania wyrządzają szkodę wspólnikom, a nie spółce, która nie istniała i nie mogła ponieść szkody.

Ważne Do popełnienia przestępstwa działania na szkodę spółki wystarcza samo zagrożenie powstania szkody

Ustawa z 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (Dz.U. nr 94, poz. 1037 z późn. zm.).