Kto może zostać kuratorem dla podmiotu gospodarczego

Podstawę do ustanowienia kuratora stanowi art. 42 kodeksu cywilnego. Zgodnie z tym przepisem - jeżeli osoba prawna nie może prowadzić swoich spraw z braku powołanych do tego organów, sąd ustanawia dla niej kuratora. Szczególna rola przypada kuratorowi w postępowaniach prowadzonych przez sądy rejestrowe i być może z tego względu, tylko w tym przypadku ustawa określa, kto może pełnić tę funkcję. Zaznaczyć należy, że kuratorem, w wielu przypadkach przewidzianych przez m.in. przepisy kodeksu postępowania cywilnego, ustawę - Prawo upadłościowe i naprawcze i inne akty prawne, ustanawiana jest osoba, która nie musi posiadać jakichkolwiek określonych kwalifikacji.

W postępowaniu prowadzonym przez sąd rejestrowy kurator występuje najczęściej w związku z tzw. postępowaniem przymuszającym. Zgodnie z art. 26. ust. 1 ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym, jeżeli osoba prawna wpisana do rejestru przedsiębiorców (pomimo stosowania grzywien) nie wykonuje obowiązków, do których jest zobowiązana na podstawie przepisów ustaw, na przykład nie złożyła wniosku o wpis do rejestru lub dokumentów, których złożenie jest obowiązkowe, pomimo upływu terminu - sąd rejestrowy może ustanowić dla niej kuratora na okres nieprzekraczający roku. Może przedłużyć ten okres o kolejne sześć miesięcy, jeżeli czynności kuratora nie mogły zostać zakończone przed upływem okresu, na który został ustanowiony.

Kurator w takich przypadkach nie przejmuje obowiązków organów osoby prawnej, ale jest zobowiązany do niezwłocznego przeprowadzenia czynności wymaganych do wyboru lub powołania władz osoby prawnej. Może także podjąć czynności zmierzające do likwidacji osoby prawnej, jeżeli nie dojdzie do wyboru lub powołania jej władz w terminie trzech miesięcy od dnia ustanowienia kuratora albo wybrane lub powołane władze nie wykonują obowiązków z art. 24 ust. 1 ustawy o KRS. Jeśli podjęte czynności nie doprowadzą do rozwiązania osoby prawnej i wszczęcia likwidacji, kurator może wystąpić do sądu rejestrowego o rozwiązanie osoby prawnej oraz ustanowienie likwidatora z powodu braku jej władz lub z innej ważnej przyczyny. Ponadto, jeśli przy wykonywaniu swych czynności stwierdzi, że istnieją przesłanki zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości osoby prawnej, dla której został ustanowiony, może zgłosić taki wniosek właściwemu sądowi.

Zgodnie z art. 26 ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym kuratorem może być tylko osoba fizyczna, która nie była karana za popełnione umyślnie przestępstwo przeciwko mieniu, obrotowi gospodarczemu oraz obrotowi pieniędzmi i papierami wartościowymi. Prezesi sądów okręgowych, w których okręgach działają sądy rejestrowe (Wydziały Krajowego Rejestru Sądowego), prowadzą listy kandydatów na kuratorów. Wymogi kwalifikacyjne i formalne określa rozporządzenie w sprawie kwalifikacji wymaganych od kandydatów na kuratorów ustanawianych na podstawie przepisów ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym, sposobu prowadzenia listy tych kandydatów i danych ujmowanych w liście kandydatów na kuratorów.

W myśl przepisów tego rozporządzenia kandydat na kuratora powinien posiadać wykształcenie wyższe prawnicze, administracyjne lub ekonomiczne, ponadto nie może być karany za popełnione umyślnie przestępstwo przeciwko mieniu, obrotowi gospodarczemu lub obrotowi pieniędzmi i papierami wartościowymi. Nie może też figurować w rejestrze dłużników niewypłacalnych jako osoba, wobec której orzeczono na podstawie prawa upadłościowego i naprawczego zakaz prowadzenia działalności gospodarczej na własny rachunek oraz pełnienia funkcji reprezentanta lub pełnomocnika przedsiębiorcy, członka rady nadzorczej i komisji rewizyjnej w spółce akcyjnej, z ograniczoną odpowiedzialnością lub spółdzielni. Ponadto osoba taka nie może też mieć statusu osoby odsuniętej przez sąd od pełnienia obowiązków syndyka lub być odwołana z funkcji kuratora z powodu nienależytego pełnienia obowiązków.

Osoba ubiegająca się o wpis na listę kandydatów na kuratorów zostaje wpisana po złożeniu wniosku do prezesa sądu okręgowego i wykazaniu posiadania wymienionych wyżej kwalifikacji. Adwokat, radca prawny, biegły rewident i osoba fizyczna wpisana na listę kandydatów na syndyków (do 10 października 2010 r.) oraz posiadająca licencję syndyka zwolnieni są od obowiązku wykazywania wymienionych kwalifikacji przy ubieganiu się o wpis na listę kuratorów. Na marginesie zauważyć należy, że w przeciwieństwie do wymogów określonych dla syndyków, gdzie osoba ubiegająca się o licencję syndyka może legitymować się jakimkolwiek wykształceniem wyższym, wymóg posiadania określonego wykształcenia przy ubieganiu się o wpis na listę kuratorów jest sprecyzowany i ograniczony do trzech rodzajów wykształcenia wyższego.

Na podstawie art. 32. ust. 1 ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym kurator ma prawo do wynagrodzenia za swoją działalność oraz do zwrotu uzasadnionych wydatków, które poniósł w związku z wykonywaniem swoich obowiązków. Wynagrodzenie przyznaje postanowieniem sąd rejestrowy, w wysokości stosownej do zakresu dokonanych przez kuratora czynności, zasądzając na rzecz kuratora należne mu kwoty od osób zobowiązanych do pokrycia kosztów jego działalności. Koszty działalności kuratora obciążają solidarnie osobę prawną, dla której został ustanowiony, oraz członków jej organu pełniącego funkcję zarządu. Stawki minimalne i maksymalne wynagrodzeń za czynności kuratorów określa rozporządzenie w sprawie określenia dolnej i górnej granicy wynagrodzeń za działalność kuratorów. Wynoszą one nie mniej niż 150 złotych, maksymalnie 4000 złotych. W szczególnych przypadkach sąd może przyznać wynagrodzenie w wysokości do 6000 złotych, jeżeli uzasadnia to rodzaj i stopień zawiłości sprawy.

Na listach kandydatów na kuratorów umieszcza się następujące dane osobowe: imię i nazwisko, miejsce zamieszkania wraz z adresem oraz adres do korespondencji, numer PESEL, datę i miejsce urodzenia, informację o wykształceniu, z uwzględnieniem ukończonego kierunku studiów, w tym również podyplomowych oraz daty ich ukończenia.

@RY1@i02/2009/229/i02.2009.229.087.008a.001.jpg@RY2@

Anna Gnys, główny specjalista w Departamencie Sądów Powszechnych Ministerstwa Sprawiedliwości

główny specjalista w Departamencie Sądów Powszechnych Ministerstwa Sprawiedliwości

Ustawa z 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz.U. z 2007 r. nr 168, poz. 1186 ze zm.).

Rozporządzenie ministra sprawiedliwości z 21 grudnia 2000 r. w sprawie kwalifikacji wymaganych od kandydatów na kuratorów ustanawianych na podstawie przepisów ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym, sposobu prowadzenia listy tych kandydatów i danych ujmowanych w liście kandydatów na kuratorów (Dz.U. nr 117, poz. 1241).

Rozporządzenie ministra sprawiedliwości z 21 grudnia 2000 r. w sprawie określenia dolnej i górnej granicy wynagrodzeń za działalność kuratorów (Dz.U. nr 117, poz. 1242).