Korzystne zmiany w prawie upadłościowym i naprawczym

@RY1@i02/2009/190/i02.2009.190.087.003a.001.jpg@RY2@

Fot. Arch.

Justyna Burek, radca prawny, WEH Koksztys Inwestycje

Nowelizacja umożliwia wszczęcie procedury naprawczej przez przedsiębiorcę, gdy posiada on sumę niewykonanych zobowiązań nieprzewyższającą 10 proc. wartości bilansowej przedsiębiorstwa, a zwłoka ze spłatą zobowiązań nie przekracza trzech miesięcy. Oznacza to w praktyce szerszy dostęp do postępowania naprawczego we wcześniejszej fazie trudności finansowych przedsiębiorcy, a co za tym idzie, może on pod nadzorem sądu doprowadzić do ugód z wierzycielami i uniknąć ogłoszenia upadłości obejmującej likwidację majątku z uwagi na brak odpowiednio wcześniej reakcji na trudności finansowe. Obecnie sąd, gdy nie uzna podstaw do ogłoszenia upadłości, może przychylić się do wniosku dłużnika i wyrazić zgodę na wszczęcie postępowania naprawczego - art. 21 ust. 4 p.u.n.

Celem usprawnienia i przyspieszenia procedury wprowadzono obowiązek rozpatrzenia zażalenia na postanowienie w sprawie ogłoszenia upadłości przez sąd II instancji w terminie dwóch miesięcy od przedstawienia akt sprawy do rozpatrzenia - art. 27 ust. 3 p.u.n. Istotną zmianą, którą należy pozytywnie ocenić, jest wprowadzenie uprawnienia sądu do oddalenia wniosku o ogłoszenie upadłości i zezwolenie na wszczęcie wobec przedsiębiorcy procedury naprawczej. Powyższe rozwiązanie znacznie przyspieszy działania przedsiębiorcy i pozwoli szukać rozwiązań w ramach układu z wierzycielami, co było niemożliwe w poprzednim stanie prawnym i negatywnie odbijało się na samym celu do którego zmierza postępowanie naprawcze.

Istotną zmianą jest też owe brzmienie art. 36 p.u.n., z którego wynika, iż w przypadku zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości przez wierzyciela sąd nie będzie, tak jak dotychczas z urzędu, orzekał o zabezpieczeniu. W aktualnym stanie prawnym sąd nadal z urzędu będzie orzekał o udzieleniu zabezpieczenia, jeśli wniosek o ogłoszenie upadłości będzie pochodził od dłużnika, zaś jeśli będzie go zgłaszał wierzyciel lub inny podmiot, wówczas sąd udzieli zabezpieczenia, tylko jeśli podmiot ten złoży wniosek w tym przedmiocie. Nadto dodano przepis o obowiązku wydania przez sąd orzeczenia w przedmiocie zabezpieczenia niezwłocznie, nie definiując, co należy rozumieć poprzez wyrażenie niezwłocznie.

Wprowadzono w nowym brzmieniu art. 84 par. 2 p.u.n., zgodnie z którym - gdy upadły zawarł umowy uniemożliwiające lub utrudniające osiągnięcie celu postępowania upadłościowego, wówczas zapisy powyższych umów pozostają bezskuteczne w stosunku do masy upadłości. Ustawodawca nie wprowadził terminu zawarcia umów, które będą mogły być uznane za bezskuteczne wobec masy upadłości, co oznacza nieograniczenie czasowe. Powyższy brak cezury czasowej należy oceniać zdecydowanie negatywnie. Nadto omawiany przepis odnosi się do kategorii ocennej, pojęcia nieokreślonego w żaden sposób. Tak sformułowana klauzula generalna rodzi niebezpieczeństwo skorzystania przez syndyka bądź zarządcę z treści przepisu do podważenia postanowień umowy niezależnie od daty jej zawarcia oraz dobrej wiary stron umowy. Powyższy przepis stanowi o tyle niebezpieczną regulację, że w przypadku ogłoszenia upadłości przedsiębiorcy jego kontrahenci znajdą się w sytuacji, w której umowy wiążące go z upadłym mogą zostać uznane za bezskuteczne na podstawie nieostrych i mało precyzyjnych przepisów ustawy co z pewnością negatywnie wpłynie na pewność obrotu.

Celem zwiększenia ochrony wierzyciela zmieniono brzmienie art. 126 ust. 1 p.u.n. wprowadzając skuteczność umowy małżeńskiej majątkowej ustanawiającej rozdzielność umowną tylko wtedy, gdy umowa zawarta została co najmniej na dwa lata przed dniem złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości. Omawiany przepis zawiera swego rodzaju kolizję z uregulowaniem ważności umów małżeńskich majątkowych wynikających z kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.

Rozszerzono nadto zakres ochrony małżonka dłużnika, wprowadzając zapis przedłużający uznanie wyroku sądowego ustanawiającego rozdzielność majątkową za bezskuteczny wobec masy upadłościowej, jeśli pozew o rozdzielność został złożony na co najmniej dwa lata przed złożeniem wniosku o ogłoszenie upadłości - art. 124 ust. 1 p.u.n. mając na uwadze długotrwałość postępowania sądowego w tym przedmiocie.

Pozytywnie ocenić należy art. 376 ust. 1 p.u.n., który rozszerza krąg osób uprawnionych do złożenia wniosku wobec upadłego o pozbawienie go prawa prowadzenia działalności gospodarczej. Pozwala to bowiem przypuszczać, iż podmioty, który uzyskały to prawo, będą korzystając z niego dla dobra innych przedsiębiorców, chronić ich przed nierzetelnymi kontrahentami, kierując wnioski o zakaz prowadzenia działalności gospodarczej, wobec przedsiębiorców, którzy m.in. z własnej winy doprowadzili do stanu upadłości, nie wnosząc w odpowiednim czasie wniosku o jej ogłoszenie do sądu. W praktyce bowiem wierzyciele, którzy narażeni są na koszty związane z dochodzeniem swoich wierzytelności, niechętnie kierują wnioski w tym zakresie celem uniknięcia dalszych kosztów.

Wprowadzono możliwość złożenia zażalenia na postanowienie sędziego komisarza wypowiadającego umowę najmu lub dzierżawy upadłego z uwagi na utrudnianie likwidacji masy upadłości lub gdy czynsz najmu bądź dzierżawy odbiega od przeciętnych czynszów. W poprzednim stanie prawnym na postanowienie w tym przedmiocie nie przysługiwało zażalenie.

Justyna Burek

radca prawny, WEH Koksztys Inwestycje

z 6 marca 2009 r. o zmianie ustawy - Prawo upadłościowe i naprawcze, ustawy o Bankowym Funduszu Gwarancyjnym oraz ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz.U. nr 53, poz. 434).