Reprezentacja łączna nie przeszkadza w złożeniu zażalenia

Członek dwuosobowego zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, w której obowiązuje zasada reprezentacji łącznej, może sam wnieść za upadłego zażalenie na postanowienie o ogłoszeniu upadłości, wydane na wniosek złożony za spółkę tylko przez drugiego członka zarządu.

Sąd rejonowy ogłosił upadłość sp. z o.o. obejmującą likwidację majątku dłużnika. Wniosek o ogłoszenie upadłości złożył jeden z członków dwuosobowego zarządu dłużnika, uprawniony do łącznej reprezentacji spółki. Zażalenie na to postanowienie wniósł upadły reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika procesowego, działającego na podstawie pełnomocnictwa podpisanego przez drugiego członka zarządu spółki. Stało się tak, ponieważ między członkami zarządu istniał spór co do potrzeby złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości. Sąd okręgowy, rozpatrując zażalenia przedstawił Sądowi Najwyższemu pytanie: czy przepis art. 54 ust. 1 w zw. z art. 21 ust. 2 ustawy z 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz.U. nr 60, poz. 535 ze zm.), w przypadku ogłoszenia upadłości spółki z o.o., której statut przewiduje reprezentację łączną, wyłącza uprawnienie członka zarządu, który wniosku o ogłoszenie upadłości spółki nie składał, do wniesienia zażalenia na postanowienie o ogłoszeniu upadłości?

Zdaniem Sądu Najwyższego związany z tym pytaniem problem dotyczy kwestii, czy przewidziana w art. 20 ust. 2 pkt 2 ustawy - Prawo upadłościowe i naprawcze (p.u.n.) modyfikacja, polegająca na tym, że osoba uprawniona jedynie do reprezentacji łącznej może samodzielnie złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości, dotyczy także wniesienia za upadłego zażalenia na postanowienie o ogłoszeniu upadłości na podstawie art. 54 ust. 1 p.u.n. W doktrynie i w orzecznictwie przyjmuje się, że przepis art. 20 ust. 2 pkt 2 modyfikuje obowiązujące w spółce zasady reprezentacji, aby za spółkę wniosek o ogłoszenie jej upadłości mogły złożyć osoby, które z powodu obowiązujących zasad reprezentacji nie mogłyby dokonać za nią skutecznych czynności procesowych. Celem tej modyfikacji jest przede wszystkim ochrona wierzycieli. W ich interesie leży, by przedsiębiorca będący osobą prawną, niespełniający wymagalnych zobowiązań lub którego zobowiązania przekraczają wartość majątku, został stosunkowo szybko poddany rygorowi postępowania upadłościowego. Kondycja ekonomiczna przedsiębiorstwa może być odmiennie oceniana przez osoby uprawnione do reprezentowania spółki, mogą też one różnie oceniać najwłaściwszą drogę wyjścia z kryzysu. Przyznanie każdej z nich prawa do samodzielnego złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości pozwala przeciwdziałać temu, aby w wypadku reprezentacji łącznej lub braków w składzie organów uprawnionych do działania za spółkę, wewnętrzne spory spółki nie opóźniały poddania jej reżimowi postępowania upadłościowego i nie powodowały zwłoki w zabezpieczeniu majątku (art. 36 p.u.n.).

Zdaniem SN wynikająca z art. 20 ust. 2 pkt 2 p.u.n. modyfikacja zasady reprezentacji obejmuje także etap postępowania zażaleniowego. To oznacza, że zażalenie na postanowienie o ogłoszeniu upadłości mogłaby skutecznie złożyć za upadłego każda z osób uprawnionych do reprezentacji samodzielnie lub łącznie z innymi, a więc każdy z członków zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, niezależnie od obowiązujących w spółce zasad reprezentacji. Mankamentem tego stanowiska jest brak wyraźnej podstawy prawnej. Przeszkodą do jego przyjęcia nie jest jednak art. 54 ust. 1 p.u.n. Uznanie, że wynikająca z art. 20 ust. 2 pkt 2 p.u.n. modyfikacja obowiązującej w spółce zasady reprezentacji dotyczy także art. 54 ust. 1 p.u.n. Nie oznacza bowiem, że zażalenie składa inna osoba niż upadły, lecz jedynie to, iż uległa zmianie - w stosunku do zasad ogólnych - reprezentacja spółki. Funkcja art. 54 ust. 1 p.u.n. polega jedynie na ograniczeniu kręgu osób uprawnionych do złożenia zażalenia na postanowienie o ogłoszeniu upadłości. Wymieniony przepis nie dotyka natomiast w ogóle zasady reprezentacji tych podmiotów. Nie można zatem na jego podstawie przesądzać, że zażalenie za upadłego nie może zostać skutecznie wniesione przez jednego tylko z członków zarządu spółki uprawnionych do łącznej reprezentacji.

Teresa Siudem

@RY1@i02/2009/190/i02.2009.190.087.004b.001.jpg@RY2@

Karolina Niemirska-Fido, radca prawny, Kancelaria Adwokatów i Radców Prawnych Miller, Canfield, W. Babicki, A. Chełchowski i Wspólnicy

radca prawny, Kancelaria Adwokatów i Radców Prawnych Miller, Canfield, W. Babicki, A. Chełchowski i Wspólnicy

Zgodnie z uchwałą SN, każdy z członków zarządu spółki z o.o. uprawniony jest samodzielnie do wniesienia zażalenia na postanowienie sądu o ogłoszeniu upadłości, a to niezależnie od obowiązujących w spółce zasad reprezentacji. Takie stanowisko pozbawione jest wyraźnej podstawy prawnej, a oparte jest na racjach celowościowych. Przepisy przewidują odstępstwo od przestrzegania zasad reprezentacji w odniesieniu do składania wniosku o ogłoszenie upadłości - każdy, kto ma prawo reprezentować spółkę sam lub łącznie z innymi osobami, może samodzielnie zgłosić taki wniosek. Żadna norma nie stanowi w sposób równie jednoznaczny o dopuszczeniu odpowiedniej modyfikacji zasad reprezentacji, do postępowania zażaleniowego na postanowienie o wszczęciu upadłości. Zażalenie takie przysługuje upadłemu, który, jak należałoby zakładać, wnosi je zgodnie z obowiązującą w spółce zasadą reprezentacji. SN, dokonując analizy, słusznie odrzucił opisane wyżej stanowisko, uznając, że przyjęcie takiej koncepcji mogłoby stać w sprzeczności z dobrze pojętym interesem spółki. Istnieje ryzyko, że złożenie wniosku tylko przez jednego z uprawnionych do reprezentacji łącznej członków zarządu może nastąpić wbrew woli drugiego z nich. Przyjęcie takiej koncepcji skutkować by więc mogło pozbawieniem takiej osoby możliwości wpłynięcia na decyzję sądu, co przecież równocześnie stałoby w sprzeczności z przyznanym tej osobie uprawnieniem do reprezentacji spółki. Należy zgodzić się z tezą powyższej uchwały. Na poparcie zasługują argumenty, wedle których modyfikacja obowiązującej w spółce zasady reprezentacji dotyczy również postępowania zażaleniowego. Przyjęcie tej zasady nie oznacza, że zażalenie składa inna osoba niż upadły, lecz jedynie to, iż uległa zmianie - w stosunku do zasad ogólnych - reprezentacja spółki.