Podczas negocjacji warto zadbać o precyzję i jednoznaczność zapisów umowy

@RY1@i02/2010/188/i02.2010.188.050.004b.001.jpg@RY2@

Fot. Arch.

Dawid Naglik, dyrektor obszaru usług finansowych arvato services Polska i wiceprzewodniczący Komitetu Wykonawczego Polskiego Związku Faktorów

Do sporu dochodzi najczęściej w sytuacji, gdy przynajmniej jedna ze stron nie wywiązuje się z obowiązków umownych. W takiej sytuacji druga strona ma prawo dochodzić swoich roszczeń w sposób określony w umowie lub, w przypadku braku takich określeń, na podstawie przepisów ogólnych. W praktyce transakcji faktoringowych, gdy jedna ze stron ma podejrzenia co do nierzetelności partnera, wzywa go do naprawy nieprawidłowości. Gdy brakuje odzewu lub zapisy umowy są interpretowane kontrowersyjnie, dochodzi do eskalacji sporu i złożenia pozwu sądowego. Klienci zarzucają faktorom np. nieprawidłowe naliczanie opłat, opieszałość w nadawaniu limitów i uruchamianiu transakcji, czy ich odmowę wykupu należności. Natomiast faktorzy oskarżają swoich klientów np. o nierzetelne przekazywanie informacji o przedmiocie umowy, zawieranie porozumień z kontrahentami bez uzgodnienia z faktorem, brak terminowości w przekazywaniu dokumentacji itp. Warto postarać się, by umowa faktoringowa była możliwe precyzyjna i jednoznaczna.

Treść umowy faktoringu jest proponowana klientowi przez instytucję faktoringową. W tym sensie jest to dokument standardowy. Każdy faktor proponuje własny wzór umowy, która dodatkowo uwzględnia specyfikę realizowanego rodzaju factoringu, np. pełny lub niepełny. W tym zakresie mamy na rynku bardzo znaczące różnice kształtu i treści umowy. Innym jeszcze aspektem są warunki cenowe zawarte w umowach. Nie tylko sama wysokość stawek, ale również sposób naliczania poszczególnych rodzajów opłat i zakres świadczonej usługi znacznie różni umowy. Odrębnym tematem jest możliwość zmian zapisów w drodze negocjacji stron lub dostosowania umowy do potrzeb. Wiele zależy tu od relacji handlowych oferenta z klientem oraz woli jednej ze stron do akceptowania rozwiązań niestandardowych.

Faktoring w polskim prawodawstwie jest umową nienazwaną, tzn. nie został zdefiniowany w żadnym z kodeksów. Umowy faktoringowe tworzone są na zasadzie swobody umów (art. 353 k.c.) i bazują głownie na zdefiniowanych w kodeksie cywilnym umowach cesji oraz zlecenia.

Cesja wierzytelności następuje zgodnie z przepisami art. 509 i dalszych k.c., pod warunkiem braku ograniczeń umownych lub ustawowych. Zgodnie z umową cesji następuje przejęcie wierzytelności przez faktora oraz wypłata ceny za nabytą wierzytelność. Mamy zatem do czynienia z dodatkowym elementem transakcji faktoringowej - finansowaniem. W samą umowę faktoringu nie są wprawdzie wkomponowane elementy dotyczące umowy pożyczki, jednak wypłata ceny za nabycie wierzytelności następuje najczęściej przed terminem jej umownej wymagalności, mamy więc do czynienia z funkcją finansowania oraz przychodami ze sprzedaży pieniądza, czyli odsetkami. Wobec nabytych wierzytelności faktor wykonuje czynności rozrachunkowe, takie jak księgowanie faktur i płatności, uzgodnienia sald, a w razie potrzeby windykuje niesolidnego dłużnika - działania te z kolei realizowane są na podstawie elementów umowy zlecenia. Kolejna składowa umowy faktoringu to tzw. przejęcie ryzyka niewypłacalności odbiorcy.

Dotychczasowa praktyka kształtowania umów rozwiązała ten dylemat jednak w inny sposób - mianowicie poprzez wprowadzenie warunkowości lub bezwarunkowości transakcji. Nie mówimy więc w umowach faktoringu pełnego o przejęciu ryzyka, ale o wypłacie ceny nabycia bez prawa regresu, niezależnie od dokonania zapłaty przez odbiorcę i analogicznie - prawie do żądania zwrotu ceny nabycia w przypadku braku zapłaty ze strony odbiorcy w faktoringu niepełnym. Podobny kształt mają umowy faktoringu na całym świecie. W wielu krajach umowa faktoringu jest nienazwana, a jednak zawiera te same zbliżone elementy i spełnia te same funkcje. Można więc stwierdzić, iż obecnie obowiązujące w Polsce rozwiązania prawne dają wystarczającą podstawę do stosowania faktoringu.

Rozmawiał Marek Łaniewski