Umowa musi być efektem kompromisu

Umowa faktoringowa jest umową nienazwaną. Nie podlega definiującym ją regułom przepisów prawa. Stosuje się do niej przede wszystkim przepisy kodeksu cywilnego, które mówią o swobodzie zawierania umów. Jest to umowa mieszana - poza cesją wierzytelności obejmuje również wiele czynności związanych z bieżącą obsługą finansów przedsiębiorstwa, np. pożyczki czy kredyt kupiecki.

W każdej firmie zajmującej się faktoringiem funkcjonują standardowe wzory umowy. Jednak nie sposób stosować ich mechanicznie. Każdy faktor stara się, aby zapisy umowy były efektem osiągniętego z usługobiorcą kompromisu i jak najbardziej odpowiadały potrzebom i możliwościom zarówno faktora, jak i faktoranta. Umowa zawiera postanowienia dotyczące rodzaju faktoringu, warunków współpracy faktora i faktoranta, wynagrodzenia za cesję i wynagrodzenia za usługi kredytowe (dyskonto) oraz warunki udzielenia zaliczki, jej wysokość i tryb zwrotu lub kompensaty. Zawiera też zapisy o cesji wierzytelności oraz oświadczenie faktoranta, że będzie przedstawiał do cesji tylko wierzytelności nadające się do potrącenia (bez zakazu cesji).

Treść umowy faktoringu obejmuje na ogół dwie części - pierwsza to tzw. warunki ogólne, a druga zawiera postanowienia szczegółowe. W praktyce przedmiotem transakcji są jedynie postanowienia szczegółowe. Jeżeli bowiem przedsiębiorcy nie odpowiadają warunki ogólne pierwszej części umowy, to po prostu nie przystępuje w ogóle do pertraktacji warunków szczegółowych. Dlatego już z pierwszej części umowy powinno wynikać, czy faktor bierze na siebie ryzyko wypłacalności dłużnika, czy też będzie ono nadal obarczać przedsiębiorcę. Należy tam też wskazać umowy zawarte pomiędzy przedsiębiorcą a jego dłużnikiem, z których wynikają wierzytelności przelewane przez przedsiębiorcę na faktora. Wskazanie to powinno obejmować co najmniej dokładne oznaczenie stron tamtych umów, daty ich zawarcia, ich przedmioty oraz terminy spełnienia świadczeń na rzecz przedsiębiorcy.

Jeżeli między przedsiębiorcą a jego dłużnikami zawarte zostały umowy dodatkowe (aneksy) to powinny one być wyszczególnione już w części podstawowej. Umowa faktoringu obejmuje nierzadko kilka (kilkanaście) umów dostawy, sprzedaży czy o usługi, jakie łączą przedsiębiorcę z jego kontrahentami. Występować tam mogą różne terminy zapłaty należności. Faktor i korzystający z jego usług podmiot mogą wówczas uzgodnić w umowie tzw. średni termin płatności dla wszystkich wierzytelności. Należy też określić kwotę należną sprzedawcy (dostawcy) czy usługodawcy z tytułu cesji ich wierzytelności.

Integralną i najważniejszą w praktyce częścią kontraktu faktoringowego są uzgodnienia szczegółowe. W tej części umowy zawarte są często postanowienia poszerzające zakres świadczeń faktora. Warto zadbać o umieszczenie tu precyzyjnego opisu świadczeń dodatkowych faktora na rzecz przedsiębiorstwa. Może tu chodzić o udzielanie pożyczek i kredytu kupieckiego, działalność reklamową i marketingową, kojarzenie dostawców i odbiorców, wybór agentów handlowych, doradztwo prawne i ekonomiczne, prowadzenie postępowań spornych i windykacyjnych w imieniu faktoranta, a także wykupywanie faktur na okres dłuższy, niż to wynika z terminu płatności.

Marek Łaniewski