Trzeba wykazać, dlaczego uchwały krzywdziły członków oczekujących

Pojęcie "pokrzywdzenie członka spółdzielni" należałoby wiązać z interesem członka spółdzielni. Interes członka spółdzielni to istotna sprawa, która wiąże się z pożytkiem, korzyścią członka, przy czym nie może on być subiektywny w tym znaczeniu, że zależny jedynie od oceny członka spółdzielni.

Powodowie (członkowie spółdzielni) wystąpili z pozwem przeciwko pozwanej spółdzielni o uchylenie uchwał walnego zgromadzenia spółdzielni dotyczących zgody na zbycie prawa użytkowania wieczystego dwóch nieruchomości oraz spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu użytkowego. Sąd okręgowy ustalił, że przy podziale spółdzielni w 2001 r. zaistniała pewna nieprawidłowość, która doprowadziła do podziału nieuwzględniającego członków oczekujących, a jedynie członków zamieszkujących w lokalach, i to tych, którzy stawali się członkami nowo tworzonych spółdzielni. W wyniku podziału spółdzielni nowo tworzone spółdzielnie otrzymały najwyższe udziały w nieruchomościach, a spółdzielnia matka pozostała z niewielkim udziałem i członkami oczekującymi, którym nie dała realnej szansy wybudowania domów. Sąd okręgowy uchylił zaskarżone uchwały, stwierdzając, iż godzą one w interesy członków oczekujących. Od wyroku apelację wniosła pozwana.

Sąd apelacyjny uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał sądowi okręgowemu do ponownego rozpoznania. Sąd ten bowiem nie rozpoznał istoty sprawy, a rozpoznanie istoty sprawy wymaga przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości. Sąd okręgowy uznał, że uchwały podjęte podczas walnego zgromadzenia pozwanej spółdzielni godzą w interesy członków oczekujących, jednak w uzasadnieniu zajął się jedynie stosunkiem uchwały o podziale spółdzielni do podjętych uchwał z czerwca 2008 r. i określeniu, jaki będzie ewentualny los członków oczekujących w przypadku wydania przez sąd rozstrzygnięcia w sprawie, w której zaskarżono uchwałę o podziale spółdzielni. Sąd okręgowy nie poczynił żadnych co do tego ustaleń, jak duża jest grupa członków oczekujących, jakie możliwości inwestycyjne ma pozwana spółdzielnia, nie rozważył okoliczności, że pozwanej spółdzielni przysługuje jedynie pewien udział w użytkowaniu wieczystym nieruchomości, nie rozważył także okoliczności, że pozostałe spółdzielnie powstałe po podziale sprzedawały swe udziały w użytkowaniu wieczystym.

Sąd okręgowy nie wziął pod uwagę, że co do zasady zapadły dwie uchwały podziałowe. Do jednej sąd apelacyjny wydał wyrok oddalający apelację. Sąd okręgowy nie ustalił i nie zbadał, jaki jest stosunek obu uchwał do siebie, czego de facto uchwały dotyczyły, a konkretnie, w jaki sposób dokonano podziału majątku pozwanej Spółdzielni i jaki majątek przypadł konkretnie pozwanej w wyniku podjętych uchwał o podziale. Okoliczność, że na skutek podziału spółdzielni w 2001 r. doszło do nieusprawiedliwionego podziału majątku, dla bytu zaskarżonych uchwał może mieć znaczenie tylko w sytuacji, gdy uchwały te mogłyby być zmienione i w ich wyniku, gdyby można było rozpocząć działalność inwestycyjną. Z zarzutów apelacji wynika, że członkom oczekującym oferowano nabycie lokali mieszkalnych w zasobach spółdzielni, a reakcją tych była albo odmowa, albo brak reakcji.

Przepis art. 42 par. 3 ustawy Prawo spółdzielcze stanowi, że uchwała sprzeczna z postanowieniami statutu bądź dobrymi obyczajami lub godząca w interesy spółdzielni albo mającą na celu pokrzywdzenie jej członków może być zaskarżona do sądu. Sąd okręgowy ,wydając zaskarżony wyrok, uznał (choć nie wskazał dlaczego), że uchwały podjęte przez walne zgromadzenie pozwanej mają na celu pokrzywdzenie członków oczekujących.

Przede wszystkim wymaga rozważenia treść pojęcia "pokrzywdzenie członka spółdzielni". Pojęcie to należałoby wiązać z interesem członka spółdzielni. Interes członka spółdzielni to istotna sprawa, która wiąże się z pożytkiem, korzyścią członka, przy czym nie może on być subiektywny w tym znaczeniu, że zależny jedynie od oceny członka spółdzielni. Ów istotny interes członka spółdzielni musi być rozważany na tle interesów spółdzielni, te zaś powinny być pochodną interesów innych członków spółdzielni. Nie oznacza to jednak jeszcze, że szczególnej ochrony powinny doznać interesy większości. Wartością, którą w takiej sytuacji należy rozważać, jest konieczność wyważenia istotnych interesów członka spółdzielni na tle interesów spółdzielni. Działalność spółdzielni to podejmowanie solidarnych decyzji w interesie wszystkich członków. Dla tej działalności wszelkie partykularne interesy powinny być odrzucone. W niniejszej sprawie takich ustaleń i rozważań sąd okręgowy nie poczynił. Ponownie rozpoznając sprawę, sąd okręgowy rozważy, czy istnieje prejudycjalny wpływ postępowania dotyczącego zaskarżenia uchwały podziałowej na rozpoznanie niniejszej sprawy, w dalszej kolejności rozważy te wszystkie okoliczności, które mają istotne znaczenie dla ustalenia czy podjęte przez walne zgromadzenie uchwały godziły w interesy członków oczekujących.

sędzia Sądu Apelacyjnego w Warszawie

Uchwały walnego zgromadzenia członków spółdzielni mogą być w określonych przepisem art. 42 ustawy Prawo spółdzielcze sytuacjach zaskarżone do sądu. Orzeczenie sądu może ustalać nieistnienie uchwały walnego zgromadzenia lub ustalać nieważność uchwały walnego zgromadzenia albo może uchylać uchwałę walnego zgromadzenia (art. 42 ust. 9 Prawa spółdzielczego). Podstawą powództwa ustalającego jest art. 189 k.p.c. Uchwała organu spółdzielni może być uznana za nieistniejącą jedynie w przypadku najpoważniejszych wad, wykluczających wyrażenie oświadczenia woli uprawnionych podmiotów, choćby z naruszeniem przepisów prawa. Uchwała organu spółdzielni jest nieważna, jeśli pozostaje w sprzeczności z ustawą. Także jeśli uchwała jest sprzeczna z postanowieniami statutu bądź dobrymi obyczajami lub godząca w interesy spółdzielni albo mająca na celu pokrzywdzenie jej członka, można doprowadzić do jej uchylenia.