Umowa jest podstawą współpracy franczyzowej

Przede wszystkim treść umowy musi być jasna i precyzyjna do tego stopnia, by przedsiębiorca, który ma zamiar zostać franczyzobiorcą, mógł taki dokument zrozumieć bez pomocy prawnika. Franchising nie jest normowany regulacjami prawa cywilnego, ale nie ma zupełnej dowolności w kształtowaniu treści umowy. Ze względu na różnorodność działania systemów franczyzowych nie da się z prawnego punktu widzenia opracować jednego szablonu albo gotowego wzorca uniwersalnej umowy franczyzowej, którą można by było powielać do wszystkich transakcji franczyzowych. Istnieje jednak pewien określony szkielet umowy franczyzowej.

Każda umowa powinna rozpoczynać się od preambuły. W tej części powinien zostać określony stan faktyczny, w tym intencje stron umowy, a także idee i wartości, w oparciu o które będą funkcjonować relacje pomiędzy partnerami. Następnie, by w przyszłości nie dochodziło do sporów, umowa powinna definiować podstawowe pojęcia i terminy stosowane w treści umowy.

Kolejne postanowienia dobrze sporządzonej umowy powinny zawierać poszczególne etapy i warunki współpracy. W zasadzie są trzy etapy: postanowienia związane z zawarciem umowy, opis praw i obowiązków stron w trakcie obowiązywania umowy, regulacje i postanowienia odnoszące się do ewentualnych przyczyn i sposobów rozwiązania umowy franczyzowej.

Dobry kontrakt powinien zawierać kroki albo zasady, które są konieczne do podjęcia, a następnie prowadzenia i zakończenia współpracy pomiędzy stronami umowy. Trzeba pamiętać, że umowa to zbiór logicznych sformułowań i postanowień oraz zasad współpracy.

Dopuszczalność zawierania umów franczyzowych wynika z tzw. zasady swobody zawierania umów gospodarczych unormowanej w art. 353 kodeksu cywilnego. A więc według tego przepisu strony umowy mogą ułożyć stosunek prawny według własnego uznania, ale w granicach przyjętych norm zwyczajowych i zachowania zasady równości praw i obowiązków stron umowy. Zasada ta jednak nie zawsze jest przestrzegana.

Franczyzowe umowy nienazwane są tworzone w granicach swobody kontraktowania. Granice te w przypadku franchisingu są wyznaczone m.in. przez bezwzględnie obowiązujące przepisy ustawy z o ochronie konkurencji i konsumentów. Między stronami powinna być wyznawana zasada: dobrej wiary, uczciwego obrotu, dobrych obyczajów oraz względy słuszności. W związku z brakiem prawnej definicji franchisingu, trudno jest ustalić cechy charakterystyczne umowy franczyzowej i zakwalifikować ją jako nazwaną. Dlatego ważny w tej sytuacji jest art. 56 kodeksu cywilnego. Stanowi on m.in., że czynność prawna wywołuje nie tylko skutki w niej wyrażone, ale również te, wynikające z określonych ustaw, ustalonych zwyczajów i z zasady współżycia społecznego.

W przypadku franchisingu rozwiązania stosowane przez polskie przedsiębiorstwa pozostają pod silnym wpływem prawnych i zwyczajowych rozwiązań z państw europejskich i USA. Ale nie ma jak dotychczas wypracowanej dyrektywy unijnej odnoszącej się do franchisingu.

Należy też pamiętać, że umowa franchisingu nie jest umową dystrybucji, najmu, dzierżawy, agencji ani zlecenia. Jest podobna częściowo do umowy licencyjnej. Obie zawierają element zezwolenia na korzystanie przede wszystkim ze znaku towarowego i know-how. Podstawowa różnica jest taka, że umowa franczyzowa jest z natury obszerniejsza. Oprócz elementów licencyjnych musi zawierać zasady określające wzajemne prawa i obowiązki stron. Do tych zasad np. należą: warunki udzielania pomocy, postanowienia dotyczące dostaw, zatrudnienia i szkolenia pracowników, adaptacje lokalu na potrzeby działalności oraz inne określenia.

Ponadto franczyzodawca zwykle ma większe uprawnienia niż licencjodawca. Jego rola jest aktywna w trakcie trwania umowy franczyzowej. Może kontrolować franczyzobiorców pod względem dbałości o jednolitość systemu i wizerunku sieci, a nie tylko dbałości o zysk i prawidłowe korzystanie z licencji.

1. Zasady przystąpienia do systemu

2. Okres obowiązywania umowy

3. Teren działania franczyzobiorcy

4. Prawa i obowiązki stron

5. Ochrona znaków towarowych i oznaczeń sieci

6. Ochrona tajemnicy przedsiębiorstwa

7. Działalność konkurencyjna

8. Szkolenia

9. Opłaty licencyjne i opłaty marketingowe

10. Promocja i reklama

11. Uprawnienia kontrolne franczyzodawcy

12. Zasady rozwiązania umowy.

Umowy franczyzowe mogą zawierać dodatkowe postanowienia m.in. dotyczące kar umownych w przypadku zerwania warunków umowy, zabezpieczeń, wierzytelności franczyzodawcy albo ustalające zobowiązania stron po zakończeniu współpracy. Jak w każdej umowie powinny być zawarte postanowienia końcowe, w których najczęściej są podane normy prawne mające zastosowanie w sprawach nieuregulowanych w umowie.

Andrzej Skowroński