Trzeba odróżnić mandat i kadencję

Jednym z najczęściej występujących w praktyce problemów związanych z działalnością organów spółek prawa handlowego są kwestie związanie z powoływaniem do pełnienia funkcji członka zarządu lub rady nadzorczej ewentualnie komisji rewizyjnej i związana z tym powołaniem kadencja. Pomimo iż z powyższymi kwestiami mamy do czynienia powszechnie w działalności spółek prawa handlowego, spółki wciąż mają problem ze stosowaniem przepisów kodeksu spółek handlowych w tym zakresie. Nie można za taki stan rzeczy winić wyłącznie polskiego ustawodawcy, choć może rzeczywiście przepisy w zakresie wygaśnięcia mandatu nie są oczywiste, a ich wykładnia nie jest spójna. Wydaje mi się jednak, że część winy za brak umiejętności określenia terminu wygaśnięcia własnego mandatu ponosi sam zainteresowany. Niejednokrotnie zdarza się bowiem, że zarówno członek organu spółki, jak i sama spółka nie mają świadomości, czy okres kadencji w ich spółce jest indywidualny, czy wspólny oraz jak w związku z tym wygasają poszczególne mandaty.

Należy odróżnić dwie instytucje: mandat i kadencję. Mandat członka organu spółki kapitałowej jest uprawnieniem do sprawowania funkcji piastuna organu tej spółki, natomiast kadencja wyznacza okres pełnienia funkcji w organie. Okres ten wynika albo z umowy (statutu) spółki, a jeżeli nie zostanie określony w umowie (statucie), wynika z ustawy. Oba te pojęcia należy zatem rozróżniać. W praktyce mandat i kadencja rzadko się ze sobą w pełni pokrywają. Upływ kadencji zazwyczaj nie powoduje równoczesnego wygaśnięcia mandatu. Ustawa wiąże ten skutek z dniem odbycia zgromadzenia zatwierdzającego sprawozdanie finansowe odpowiednio: dla spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w sytuacji, gdy członek zarządu lub rady nadzorczej, lub komisji rewizyjnej został powołany na okres roku lub krócej - za pierwszy pełny rok obrotowy pełnienia funkcji. Dla spółki z o.o. w sytuacji, gdy członek zarządu lub komisji rewizyjnej został powołany na okres dłuższy niż rok - za ostatni rok obrotowy pełnienia funkcji. Dla spółki akcyjnej - niezależnie od okresu powołania członka zarządu lub rady nadzorczej - za ostatni rok obrotowy pełnienia funkcji.

Wygaśnięcie mandatu następuje wówczas, gdy odbędzie się zgromadzenie, w trakcie którego dojdzie do zatwierdzenia sprawozdania finansowego za dany rok obrotowy. Jeżeli takie zgromadzenie się nie odbędzie, osoby powołane do pełnienia funkcji w składzie organów spółki zachowają swój mandat. Oznacza to, że będą przysługiwać im wszystkie kompetencje związane z pełnieniem dotychczasowej funkcji. Do wygaśnięcia mandatu członka zarządu nie wystarczy jednak samo odbycie walnego zgromadzenia w przedmiocie zatwierdzenia sprawozdania finansowego. Do wywołania takiego skutku niezbędne jest bowiem podjęcie uchwały zatwierdzającej sprawozdanie finansowe za ostatni rok obrotowy pełnienia funkcji członka zarządu (orzeczenie Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z 30 czerwca 2009 r., sygn. akt I Aca 251/09).

Wątpliwości może budzić kwestia wykładni terminu "z dniem odbycia zgromadzenia". Pojęcie to tłumaczyć należy w ten sposób, że mandat wygasa z chwilą zakończenia danego zgromadzenia, a nie z upływem dnia, w którym zgromadzenie to się odbyło. W celu dokładnego określenia daty zmiany w składzie organów spółek należy zatem szczegółowo określić godzinę zamknięcia zgromadzenia. Przepisy kodeksu spółek handlowych przewidują także, że wygaśnięcie mandatu może nastąpić także z upływem okresu wspólnej kadencji. Jeżeli członków organów powołuje się na okres wspólnej kadencji, wówczas mandat członka organu powołanego przed upływem kadencji wygasa równocześnie w wygaśnięciem mandatów pozostałych członków danego organu spółki. W przypadku jednak, gdy umowa (statut) określa okres kadencji i nie wskazuje, czy chodzi o kadencję indywidualną, czy wspólną, należy przyjąć kadencję indywidualną.

@RY1@i02/2011/177/i02.2011.177.210.002b.001.jpg@RY2@

Katarzyna Grzywacka, associate, Kancelaria Stopczyk & Mikulski

ES