Kto odpowiada za zobowiązania spółki kapitałowej w organizacji

@RY1@i02/2011/153/i02.2011.153.210.003b.001.jpg@RY2@

Agnieszka Grzywka, prawnik z Kancelarii Radcy Prawnego Małgorzaty Sobol

Z chwilą zawarcia przez wspólników umowy spółki (lub podpisania statutu przez założycieli przy spółce akcyjnej) powstaje tzw. spółka w organizacji. Posiada ona podmiotowość prawną, co oznacza, że może nabywać prawa, w tym własność nieruchomości, zaciągać zobowiązania, pozywać i być pozywana, a majątek nabyty przez spółkę z tytułu wniesionych przez wspólników wkładów stanowi majątek spółki (nie wspólność łączną wspólników). W firmie spółki w organizacji powinno być zawarte dodatkowe określenie "w organizacji".

Do reprezentowania spółki w organizacji uprawniony jest zarząd albo pełnomocnik powołany jednomyślną uchwałą wspólników (jednomyślność osób głosujących). Warto zaznaczyć, iż zarząd spółki nie może powołać pełnomocnika, a co za czym idzie zarząd nie może dokonać zgłoszenia spółki do rejestru poprzez pełnomocnika (np. radcę prawnego czy adwokata). Na zasadach określonych w umowie i w ustawie prawo do prowadzenia spraw spółki przypada zarządowi.

Wiele wątpliwości budzi przepis dotyczący pozbawienia prawa reprezentacji spółki jedynego wspólnika. Ustawodawca nie jest jednak konsekwentny, gdyż zezwala jedynemu wspólnikowi zostać jednym członkiem zarządu, a także nie wyklucza wspólnikowi możliwości zgłoszenia spółki do rejestru. Jedyny wspólnik może powołać pełnomocnika, a tym samym trudno sobie wyobrazić, aby ustanowiony pełnomocnik dokonał czynności wbrew swojemu mocodawcy, toteż takie rozwiązanie niekiedy może prowadzić jedynie do powstania zbędnych kosztów przy braku zwiększenia bezpieczeństwa obrotu.

W spółce w organizacji rozporządzenie udziałem przez wspólnika (zbycie udziału, ustanowienie na nim zastawu) przed wpisem spółki do rejestru jest nieważne. Niniejszy przepis odnosi się do rozporządzenia udziałem, toteż należy wnioskować, iż możliwe jest nabycie udziału np. w drodze dziedziczenia.

Jedną z najistotniejszych kwestii związanych ze spółką w organizacji jest odpowiedzialność spółki za jej zobowiązania, która jest solidarna z osobami działającymi w jej imieniu, tj. zarządu lub pełnomocnika. Odpowiedzialność tych osób powstaje na mocy ważnej umowy spółki i dotyczy czynności dokonanych już po jej zawiązaniu, co oznacza że nie dotyczy czynności, które nie były zdziałane w jej imieniu, np. kosztów porad prawnych udzielanych przed powstaniem spółki. Odpowiedzialność osób działających w imieniu spółki w organizacji ustaje dopiero po jej zatwierdzeniu przez zgromadzenie wspólników.

Wspólnik spółki w organizacji ponosi odpowiedzialność solidarnie ze spółką oraz osobami działającymi w jej imieniu do wartości niewniesionego wkładu na pokrycie swoich udziałów w spółce. Wraz z chwilą pokrycia udziału w całości odpowiedzialność wspólnika ustaje. Należy podkreślić, iż zarejestrowanie spółki nie zwalnia wspólnika od odpowiedzialności - skutek taki wywołuje natomiast wniesienie wkładów, które powinny być wniesione przez wspólnika przed rejestracją.

Spółka w organizacji ma przejściowy charakter, co oznacza, że istnieje od momentu jej zawiązania aż do przejścia w spółkę właściwą lub jej rozwiązania (gdy upłynie termin sześciu miesięcy do zgłoszenia spółki w organizacji do rejestru przedsiębiorców oraz gdy uprawomocni się postanowienie sądu odmawiające zarejestrowania). Rozwiązanie umowy spółki następuję poprzez niezwłoczne rozliczenia ze wspólnikami wniesionych przez nich wkładów i uregulowanie zobowiązań z wierzycielami albo przeprowadzenie postępowania likwidacyjnego, stosując odpowiednio przepisy o likwidacji spółki z o.o.

ES

Ustawa z 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (Dz.U. nr 94, poz. 1037 ze zm.).