Za zgodą wspólnika jego udział może być umorzony w drodze nabycia przez spółkę

Na podstawie art.199 par. 1 zd.2 kodeksu spółek handlowych (k.s.h.) za zgodą wspólnika jego udział może być umorzony w drodze nabycia udziału przez spółkę (umorzenie dobrowolne). Umorzenie takie może być m.in. sfinansowane z czystego zysku spółki, co jest znacznie korzystniejsze - ze względów czasowych - od umorzenia udziałów na skutek obniżenia kapitału zakładowego, które wymaga przeprowadzenia długiego postępowania konwokacyjnego. Z punktu widzenia wspólnika, który chciałby szybko zakończyć swoje uczestnictwo w spółce, najlepsze więc będzie sfinansowanie umorzenia udziałów z czystego zysku spółki.

Do tego, by skutecznie dokonać dobrowolnego umorzenia udziału z czystego zysku spółki, muszą być łącznie spełnione niżej wymienione przesłanki.

Po pierwsze spółka musi być wpisana do rejestru przedsiębiorców. Umorzenie udziałów nie jest w żaden sposób możliwe w sytuacji, gdy spółka pozostaje w fazie organizacji. Po drugie spółka musi mieć czysty zysk. Niestety kodeks spółek handlowych nie wprowadził definicji czystego zysku. Przyjmuje się więc, że jest to zysk netto roku obrotowego oraz zyski lat poprzednich, jeżeli nie zostały przeznaczone w sposób wykluczający ich swobodne wykorzystanie, np. na kapitał zakładowy lub umowny fundusz rezerwowy służący wyłącznie do pokrywania strat, z tym zastrzeżeniem, że należy oczywiście uwzględnić zaległe straty.

Po trzecie umowa spółki musi zawierać odpowiednie postanowienia dotyczące umorzenia udziałów. W sytuacji umorzenia dobrowolnego postanowienia umowy spółki w tym zakresie mogą być enigmatyczne. Wystarczy zmieścić ogólne postanowienie, że udziały mogą być umarzane za zgodą wspólnika na zasadach wynikających z kodeksu spółek handlowych.

Po czwarte zgromadzenie wspólników musi podjąć stosowną uchwałę dotyczącą umorzenia udziałów. Umorzenie udziału wymaga uchwały zgromadzenia wspólników, która powinna określać w szczególności podstawę prawną umorzenia (tj. wskazanie na treść art.199 par. 1 k.s.h. oraz art. 199 par. 6 k.s.h., a także powołanie odpowiedniego postanowienia umowy spółki bądź aktu założycielskiego), dokładny opis umarzanych udziałów oraz uprawnionych wspólników i wreszcie wysokość wynagrodzenia przysługującego wspólnikowi za umorzony udział (art.199 par. 2 zd.1 k.s.h.) oraz termin jego wymagalności.

Po piąte wspólnik musi wyrazić zgodę na umorzenie jego udziałów. Zgoda taka może być wyrażona w ww. uchwale zgromadzenia wspólników. Po szóste spółka musi nabyć udziały własne od wspólnika w celu ich umorzenia. Umowa taka wymaga formy pisemnej z podpisami notarialnie poświadczonymi (art. 180 k.s.h.). Zarząd nie może nabyć udziałów za cenę wyższą niż określona w uchwale zgromadzenia wspólników. W umowie należy wyraźnie wskazać, że nabycie przez spółkę udziałów następuje w celu umorzenia. Należy przy tym pamiętać, że jeśli wspólnik zbywający udziały jest równocześnie członkiem zarządu, wówczas zastosowanie znajdzie przepis art. 210 k.s.h. oraz 173 k.s.h.

Niezwykle istotna w przypadku dobrowolnego umorzenia udziałów jest kolejność czynności. Spółka bowiem nie może nabywać udziałów własnych od wspólnika w celu ich umorzenia bez uprzedniej uchwały zgromadzenia wspólników. Odmienna sytuacja mogłaby bowiem prowadzić do naruszenia zakazu nabywania przez spółkę udziałów własnych, określonego w art. 200 par. 1 zd. 1 k.s.h., gdyż zarząd, nabywając udziały własne, zanim zapadła uchwała zgromadzenia wspólników o umorzeniu, nie może wiedzieć, czy nabywa udziały własne w celu umorzenia.

W przypadku gdy nabycie udziałów finansowane jest z czystego zysku spółki, do umorzenia udziałów dochodzi z chwilą nastąpienia skutku rozporządzającego umowy zbycia udziałów i zasadniczo jednoczesnej zapłaty ceny za zbycie udziałów.

Ostatni, siódmy wymóg, który musi być spełniony, by skutecznie dokonać dobrowolnego umorzenia udziału z czystego zysku to zgłoszenie nowej listy wspólników do sądu rejestrowego. Warto zaznaczyć, że umorzenie udziałów z czystego zysku prowadzi do sytuacji, w której iloczyn liczby udziałów pozostałych po umorzeniu i ich wartości nominalnej daje kwotę mniejszą niż niezmieniona wysokość kapitału zakładowego, który nie został obniżony mimo unicestwienia pewnej liczby udziałów umorzonych. Sytuacja taka jest jak najbardziej prawidłowa i może być trwała, jednakże dopuszczalne jest również dokonanie zmiany umowy spółki w celu dostosowania wartości nominalnej pozostałych (nieumorzonych) udziałów do niezmienionej wysokości kapitału zakładowego. Zachowuje aktualność pogląd Sądu Najwyższego wyrażony w uchwale z 9 kwietnia 1997 r., III CZP 15/97 (OSNC 1997, nr 6-7, poz. 74), że w razie umorzenia w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością części udziałów z czystego zysku dopuszczalne jest powzięcie przez wspólników uchwały zmieniającej umowę spółki i dostosowującej wartość pozo0stałych po umorzeniu udziałów do niezmienionej wysokości kapitału zakładowego.

● spółka jest wpisana do rejestru przedsiębiorców,

● spółka posiada czysty zysk,

● umowa spółki zawiera odpowiednie postanowienia dotyczące umorzenia udziałów.

● zgromadzenie wspólników podjęło stosowną uchwałę dotyczącą umorzenia udziałów,

● wspólnik wyraził zgodę na umorzenie jego udziałów,

● spółka nabyła udziały własne od wspólnika celem ich umorzenia,

● nowa lista wspólników została zgłoszona do sądu rejestrowego.

@RY1@i02/2011/046/i02.2011.046.210.007a.001.jpg@RY2@

Sylwia Zarzycka, radca prawny, komplementariusz Casus Zarzycka & Wspólnicy Kancelaria Prawna Sp. k.

Sylwia Zarzycka

radca prawny, komplementariusz Casus Zarzycka & Wspólnicy Kancelaria Prawna Sp. k.

Ustawa z 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (Dz.U. nr 43, poz. 296 z późn. zm.).