Jak można bronić się przed usunięciem

W jaki sposób udziałowcy spółki z o.o. mogą zabezpieczyć roszczenie o wykluczenie wspólnika?

W pewnych przypadkach z ważnych powodów, w szczególności gdy dalsze pozostawanie wspólnika w spółce zagraża interesom spółki i pozostałych wspólników (przykładowo gdy przekazuje on informacje objęte tajemnicą handlową spółki podmiotom konkurencyjnym, bojkotuje posiedzenia zgromadzenia wspólników), ci wraz z pozwem lub jeszcze wcześniej mogą wystąpić do sądu z wnioskiem o zabezpieczenie ich powództwa. Zabezpieczenie może polegać na zawieszeniu wspólnika w wykonywaniu jego praw udziałowych. Sąd może orzec w trybie zabezpieczenia o zawieszeniu w wykonywaniu wszystkich praw, jak też tylko niektórych z nich. Sąd może zawiesić wspólnika w wykonywaniu praw majątkowych (np. zakaz pobierania dywidendy) lub niemajątkowych (np. zakaz głosowania). Zasadność wniosku o zabezpieczenie oraz zakres zabezpieczenia jest każdorazowo indywidualnie oceniana przez sąd.

Jak wspólnik może się bronić przed wyłączeniem ze spółki?

Wspólnik, którego wyłączenia żądają inni, może bronić się w dwojaki sposób: powołując się na przesłanki formalne, twierdząc przykładowo, że z roszczeniem nie wystąpili wszyscy pozostali wspólnicy, albo że ci, którzy wystąpili, nie reprezentują więcej niż połowy kapitału zakładowego albo powołując się na przesłanki merytoryczne, twierdzą, iż nie zachodzą ważne przyczyny dotyczące jego osoby. W zależności od tego, co zarzucają mu pozostali wspólnicy, musi wykazać, że jest odwrotnie, przykładowo że nie podjął działalności konkurencyjnej, że nie ujawnił tajemnicy przedsiębiorstwa spółki itp.

W jaki sposób w praktyce dochodzi do wykupienia udziału wykluczonego wspólnika?

Jeżeli obrona się nie powiedzie, sąd orzeka o wyłączeniu. Orzekając, wyznacza termin, w ciągu którego wspólnikowi ma być zapłacona cena przejęcia wraz z odsetkami od dnia doręczenia pozwu pod rygorem bezskuteczności orzeczenia o wyłączeniu. Cenę przejęcia ustala sąd na podstawie rzeczywistej wartości w dniu doręczenia pozwu. Nie jest możliwe umorzenie udziałów lub ich nabycie przez samą spółkę. Wyrok wyłączający wspólnika zastępuje jego oświadczenie o zbyciu udziałów. Stąd jeżeli wyrok o wyłączeniu wspólnika uprawomocni się, do nabycia konieczne jest tylko odpowiednie oświadczenie nabywcy w formie pisemnej z podpisem notarialnie poświadczonym i zapłata ceny na rzecz wyłączonego wspólnika. Należy podkreślić, iż do przejemcy stosują się ograniczenia obrotu udziałami, przewidziane w umowie spółki. Co oznacza, iż jeżeli umowa spółki przewiduje prawo pierwszeństwa wspólników do nabycia udziałów, wspólnicy ci mają prawo do przejęcia udziałów przed osobami trzecimi. Jeżeli umowa spółki nie reguluje kwestii zbywania udziałów, w doktrynie proponuje się, aby w drodze analogii stosować przepisy art. 258 par. 1 k.s.h. dotyczące prawa pierwszeństwa wspólników do objęcia udziałów w podwyższonym kapitale zakładowym. Jeżeli takie rozwiązanie nie doprowadzi do wyłonienia wspólników, którzy mogliby przejąć udziały, wskazuje się, iż to wspólnicy, którzy wystąpili z pozwem, powinni sami przejąć i wskazać osoby przejmujące udziały. Tak też najczęściej dzieje się w praktyce - to wspólnicy, którzy wystąpili z pozwem, przejmują udziały wyłączonego wspólnika. Jeżeli jednak pozostali wspólnicy lub osoby trzecie nie złożą oświadczenia i nie zapłacą ceny, wyłączenie nie wywołuje skutków prawnych. Natomiast w przypadku gdy wspólnik odmawia przyjęcia zapłaty, należy złożyć cenę przejęcia do depozytu sądowego.

@RY1@i02/2012/201/i02.2012.201.21500050c.802.jpg@RY2@

wojciech górski

Anna Bajerska radca prawny, partner, Chałas i Wspólnicy Kancelaria Prawna

Rozmawiał Leszek Jaworski