Są sposoby na długi spółki z o.o.

Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością stanowią jedną z najpopularniejszych form prowadzenia działalności biznesowej. Część z nich jednak wpada w tarapaty finansowe i nie spłaca swoich długów. Jeżeli na pokrycie zobowiązań nie wystarcza majątku takiej spółki, to jej wierzyciele często starają się ściągnąć należne im pieniądze z majątku osobistego prezesa i pozostałych członków zarządu. Zgodnie bowiem z art. 299 kodeksu spółek handlowych (Dz.U. z 2000 r. nr 94, poz. 1037 ze zm.), jeżeli egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna, to za jej zobowiązania solidarnie odpowiadają członkowie zarządu. Jakie jednak są praktyczne szanse na odzyskanie w ten sposób pieniędzy?

- Taka odpowiedzialność spoczywa na członkach zarządu, którzy pełnili funkcję w czasie, kiedy wierzytelność istniała, a jednocześnie powstał obowiązek zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości spółki z o.o. Odpowiedzialność ta ma charakter odszkodowawczy. Członek zarządu może się jednak od niej uwolnić, jeżeli wykaże, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości spółki lub wszczęto postępowanie układowe. Członek zarządu nie będzie też płacił z własnych pieniędzy długów spółki, gdy udowodni, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości spółki oraz niewszczęcie postępowania układowego nastąpiło nie z jego winy, albo że mimo niezgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości spółki oraz niewszczęcia postępowania układowego wierzyciel nie poniósł szkody. Jak z tego wynika, nie zawsze prezes będzie mógł uniknąć odpowiedzialności za zobowiązania spółki z o.o. Jeżeli więc okaże się, że musi zapłacić za jej długi, to wierzyciele powinni ustalić, czy mają prawo ściągać pieniądze tylko z jego własnego majątku osobistego, czy również ze wspólnego majątku małżeńskiego - wyjaśnia Maciej Prusak, adwokat, partner zarządzający w kancelarii BSJP Brockhuis Jurczak Prusak.

Jak podkreśla, przepis art. 41 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (k.r.o.) uzależnia możność zaspokojenia z majątku wspólnego od tego, czy małżonek dłużnika wyraził zgodę na zaciągnięcie zobowiązania przez drugiego małżonka. Praktycznie niespotykana będzie taka sytuacja, w której małżonek wyraziłby zgodę na zaciągnięcie zobowiązania na podstawie wspomnianego już art. 299 k.s.h. Jednak nawet w razie braku zgody małżonka członka zarządu, wierzyciel spółki z o.o. może żądać zaspokojenia nie tylko z jego osobistego majątku. Ma do dyspozycji także wybrane składniki majątku wspólnego - wynagrodzenie za pracę i dochody uzyskane z innej działalności zarobkowej, jak również z korzyści czerpane z praw autorskich i pokrewnych, praw własności przemysłowej oraz innych praw twórcy.

Należy również zwrócić uwagę na przepisy art. 52 par. 1a k.r.o. Regulacje te przewidują, że wierzyciel może zażądać ustanowienia przez sąd rozdzielności majątkowej małżonków. Ma do tego prawo, jeżeli uprawdopodobni, że zaspokojenie wierzytelności stwierdzonej tytułem wykonawczym wymaga dokonania podziału majątku wspólnego małżonków.

Jeżeli rozdzielność majątkowa została ustanowiona na żądanie wierzyciela, to małżonkowie mogą zawrzeć własną umowę majątkową małżeńską dopiero po dokonaniu podziału majątku wspólnego uzyskaniu przez wierzyciela zabezpieczenia, zaspokojeniu wierzytelności albo po upływie trzech lat od ustanowienia rozdzielności (art. 52 par. 3 k.r.o.). W okresie tych trzech lat wierzyciele powinni skutecznie przeprowadzić egzekucję z ułamkowego udziału dłużnika w majątku stanowiącym współwłasność małżonków.

Zatem wierzyciel po przeprowadzeniu egzekucji z majątku spółki, majątku osobistego członka zarządu i niektórych składników majątku wspólnego będzie mógł - jeżeli uprawdopodobni, że to konieczne - skutecznie doprowadzić do podziału majątku wspólnego małżonków i poszukać zaspokojenia roszczeń z tego dodatkowego majątku.

Krzysztof Tomaszewski

krzysztof.tomaszewski@infor.pl

Podstawa prawna

Art. 299 ustawy z 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (Dz.U. nr 94, poz. 1037 z późn. zm.).

Art. 41 i 52 ustawy z 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. nr 9, poz. 59 z późn. zm.).