Kiedy członek zarządu odpowiada za zobowiązania podatkowe spółki z o.o.

1 Czy członek zarządu spółki z o.o. może być pociągnięty do odpowiedzialności majątkowej za jej długi?

Taką możliwość przewiduje art. 299 par. 1 kodeksu spółek handlowych. Zgodnie z nim członek zarządu spółki z o.o. odpowiada wobec jej wierzycieli za zobowiązania spółki, które nie zostały wykonane, pod warunkiem jednak, że wierzyciel nie ma możliwości ich wyegzekwowania od spółki.

2 W jaki sposób wierzyciel udowodni, że nie może wyegzekwować zobowiązań od spółki?

W praktyce najczęściej przywoływany jest dowód w postaci postanowienia o bezskuteczności egzekucji. Dodatkowym, formalnym warunkiem skierowania do sądu sprawy o zapłatę przeciwko członkowi zarządu jest posiadanie przez wierzyciela tytułu egzekucyjnego, np. prawomocnego nakazu, wyroku sądu zasądzającego od spółki daną kwotę.

3 Jak członek zarządu może uchylić się od odpowiedzialności za zobowiązania spółki ?

Musi udowodnić, że wniosek o upadłość spółki zgłosił w terminie. Może też dowieść, że mimo niezłożenia wniosku o upadłości spółki we właściwym terminie, wierzyciel nie poniósł z tego powodu szkody, tj. sytuacja majątkowa spółki z o.o. nie uległa zmianie, a więc jej potencjał majątkowy nie uległ obniżeniu (SN w wyroku z 21 maja 2004 r., III CK 55/2003, LexPolonica nr 1625345 i uchwała siedmiu sędziów SN z 15 września 1993 r. II UZP 15/93 OSNCP 1994/3 poz. 48 ).

Praktyka pokazuje, że udowodnienie co najmniej jednej z tych okoliczności jest bardzo trudnym zadaniem. Określone ustawowo przesłanki zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości są dla spółki surowe. Wystarczy opóźnienie w płatności faktur do chociażby dwóch wierzycieli. Na podstawie tego kryterium można byłoby uznać, że w stanie upadłości znajduje się większość przedsiębiorców. Jednak w obrocie prawnym, w toku ewentualnego postępowania dotyczącego odpowiedzialności członka zarządu za długi spółki wspomniane kryterium nie ma większego znaczenia.

4 Czy członek zarządu odpowiada także za długi podatkowe spółki?

Reguły prawne dotyczące odpowiedzialności członków zarządu za długi podatkowe spółek kapitałowych są podobne do wyżej omówionych. Jednak występuje tu więcej okoliczności, które zwalniają ich z odpowiedzialności. Artykuł 116 par. 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa stanowi, że za zaległości podatkowe spółki z o.o. lub spółki akcyjnej odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu.

Odpowiedzialność ta powstaje dopiero z chwilą, gdy egzekucja zaległości podatkowych wobec spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna. Odpowiedzialność ta dotyczy niewykonanych zobowiązań podatkowych, których termin płatności upłynął w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu (art. 116 par. 2 Ordynacji podatkowej). W przeciwieństwie do rozwiązań prawnych w k.s.h. Ordynacja podatkowa definiuje większą liczbę kryteriów zwalniających członka zarządu z odpowiedzialności za długi podatkowe. Wystarczy, że członek zarządu wykaże choćby jedną z czterech przesłanek: we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości spółki (likwidacyjnej lub układowej), niewszczęcie postępowania upadłościowego w terminie nie nastąpiło z winy członka zarządu (np. złożył rezygnację z funkcji przed wystąpieniem stanu niewypłacalności - wynika z wyroku WSA w Bydgoszczy z 6 lica 2005 r., I SA/Bd 219/05, POP 2006, z. 3, poz. 41), był chory w okresie wystąpienia stanu niewypłacalności i został przegłosowany przez innych członków zarządu. Członek zarządu może też wskazać mienie spółki, które umożliwia prowadzenie egzekucji i zaspokojenie roszczeń fiskalnych z jej majątku.

5 Co organ podatkowy musi dowieść, by za długi podatkowe spółki pociągnąć do odpowiedzialności członka jej zarządu?

Na organie podatkowym spoczywa obowiązek udowodnienia istnienia zaległości podatkowych z okresu pełnienia funkcji członka zarządu oraz bezskuteczności egzekucji wszczętej w stosunku do spółki. Natomiast okoliczności związane ze zwolnieniem z odpowiedzialności powinien udowodnić już członek zarządu. Oznacza to, że jego bezczynność w toku postępowania w sprawie wydania decyzji o jego odpowiedzialności za dług podatkowy spółki ograniczy mu potem możliwość obrony i powoływania się na to, że organ podatkowy nie ustalił stanu rzeczywistego sprawy (wyrok NSA z 6 marca 2003 r., SA/Bd 85/03, LexPolonica nr 364379, POP 2003, nr 4, poz. 93).

@RY1@i02/2012/088/i02.2012.088.21500060a.803.jpg@RY2@

materiały prasowe

dr Tomasz Oczkowski, partner w Kancelarii Radców Prawnych Pilarski, Oczkowski spółka partnerska

Uwaga

Za niezapłacone długi spółki z o.o. odpowiada członek zarządu, który pełnił tę funkcję w okresie powstania danego zobowiązania. Odpowiada też członek zarządu, który objął tę funkcję po dacie powstania zobowiązania, o ile oczywiście nie zostało ono uregulowane

Rozmawiał Krzysztof Polak

Podstawa prawna

Ustawa z 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (Dz.U. nr 94, poz. 1037 z późn. zm.).

Ustawa z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2005 r., nr 8, poz. 60 z późn. zm.).