Milionowe kary? To nie teoria

Niedawna decyzja niemieckiego Urzędu Antymonopolowego, który nałożył na grupę kilkudziesięciu przedsiębiorców karę kilkuset milionów euro za zmowę cenową, dostarcza ciekawego kontekstu dla ostatnich zmian prawa w tej dziedzinie w Polsce.

Przypomnijmy: 17 lipca 2014 r. opublikowana została ustawa z 10 czerwca 2014 r. nowelizująca ustawę o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. z 2014 r. poz. 945, dalej: ustawa). Oznacza to, że od 18 stycznia 2015 r. zaczną obowiązywać nowe regulacje, których zasadniczym celem jest wzmocnienie w Polsce systemu ochrony konkurencji i konsumentów, poprzez przede wszystkim zwalczanie nielegalnych porozumień zawieranych między przedsiębiorcami. Ustawa wyposaża prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKiK) w instrumenty prawne, które w zamierzeniu ustawodawcy mają doprowadzić do wyeliminowanie szkodliwych dla rynku porozumień oraz ograniczyć ryzyko ich występowania. Najwięcej pytań i wątpliwości budzi przepis przyznający prezesowi UOKiK prawo do nałożenia kary pieniężnej do 2 mln zł na osobę zarządzającą przedsiębiorstwem, która w ramach sprawowanych funkcji umyślnie dopuściła przez swoje działanie lub zaniechanie do naruszenia przez tego przedsiębiorcę zakazu zawierania porozumień ograniczających konkurencję (art. 6a oraz art. 106a ust. 1 ustawy).

Po pierwsze, ukarane zostać mogą wszelkie osoby, które ustawa definiuje jako zarządzające, tj. kierujące przedsiębiorstwem, w szczególności zaś osoby pełniące funkcję kierowniczą lub wchodzące w skład organu zarządzającego przedsiębiorcy (art. 4 pkt 3a ustawy). Po drugie, podstawą odpowiedzialności tych osób są umyślne (a więc zawinione) działania lub zaniechania. Po trzecie, zachowanie osoby zarządzającej musi doprowadzić do naruszenia zakazu zawierania niedozwolonych porozumień antykonkurencyjnych, a więc wszelkich (poza zmową przetargową) form uzgodnień między przedsiębiorcami, których celem lub skutkiem było zakłócenie skutecznej konkurencji na rynku właściwym, np. w drodze uzgodnienia cen z konkurentami czy ustalenia cen odsprzedaży z dystrybutorami.

Ciekawego kontekstu dostarcza niedawna decyzja Niemieckiego Urzędu Antymonopolowego, na mocy której 21 przedsiębiorców oraz 33 osoby fizyczne zostało ukaranych sankcjami pieniężnymi w łącznej wysokości ok. 338 mln euro za zmowę cenową, zawiązaną pomiędzy producentami kiełbas. Zgodnie z par. 81 niemieckiej ustawy przeciwdziałającej ograniczeniom konkurencji (Gesetz gegen Wettbewerbsbeschränkungen) na osoby fizyczne, które umyślnie lub przez niedbalstwo dopuściły do naruszenia prawa konkurencji, może być nałożona kara pieniężna do 1 mln euro, zaś na przedsiębiorców kary do 10 proc. całkowitego (światowego) przychodu grupy kapitałowej, do której on należy.

Przykład z aktualnej praktyki niemieckiej potwierdza, iż omawiane zmiany legislacyjne na gruncie polskiego prawa konkurencji powinny stanowić czytelny sygnał, przypominający o konieczności wzmożonej ostrożności w podejmowaniu zachowań na rynku, z uwzględnieniem ryzyk naruszenia prawa konkurencji.

O tym, w jakim kierunku i zakresie zmiany te będą wpływać na codzienną praktykę stosowania prawa konkurencji w Polsce - zdecyduje w pierwszej kolejności linia interpretacyjna samego organu nakładającego kary. Już dziś jednak można przypuszczać, iż tak szeroki zakres (podmiotowy i przedmiotowy) wprowadzanych regulacji, przy wciąż niewystarczającym poziomie świadomości przedsiębiorców istnienia ryzyk antymonopolowych, może stać się powodem restrykcyjnego podejścia UOKiK wobec osób zarządzających, które doprowadziły do naruszenia prawa konkurencji.

Możliwość nałożenia przez prezesa UOKiK kary 2 milionów złotych na członka zarządu spółki za naruszenie prawa konkurencji w świetle niedawnej decyzji niemieckiego urzędu antymonopolowego wydaje się bardziej realna

@RY1@i02/2014/179/i02.2014.179.21500020b.802.jpg@RY2@

Jarosław Fidala associate, Kancelaria Prawna Schampera, Dubis, Zając i Wspólnicy sp. k.

Jarosław Fidala

associate, Kancelaria Prawna Schampera, Dubis, Zając i Wspólnicy sp. k.