Kluczowi rewidenci do zmiany

Wymóg ten nie dotyczy wszystkich podmiotów podlegających rewizji, ale tych, które uważane są za jednostki zainteresowania publicznego, jak spółki giełdowe czy banki. Zasadę, że biegły rewident odpowiedzialny za badanie sprawozdań (a nie cały podmiot audytorski) może wykonywać czynności maksymalnie przez pięć lat, wprowadziła ustawa o biegłych rewidentach, która obowiązuje od 6 czerwca 2009 r. Jak wyjaśnia na stronie internetowej Ministerstwo Finansów, wspomniany pięcioletni okres liczy się od momentu wejścia w życie ustawy. Minął właśnie w tym roku, 6 czerwca.

Wyjątkiem - jak podkreśla resort - są czynności rewizji finansowej wykonywane w zakładach ubezpieczeń, do których zastosowanie ma ustawa o działalności ubezpieczeniowej. Obowiązujący od 18 czerwca 2009 r. art. 170 tej ustawy stanowi, że wyboru podmiotu uprawnionego do badania sprawozdania finansowego dokonuje się przed upływem roku obrotowego. Jednak ten sam podmiot nie może być wybrany na okres dłuższy niż pięć lat.

- Obecne brzmienie przepisu wskazuje wyraźnie, że zakład ubezpieczeń dokonuje wyboru nie konkretnego biegłego rewidenta, ale ogólnie podmiotu uprawnionego do badania sprawozdań finansowych (zatrudniającego biegłych rewidentów) na okres maksymalnie pięciu lat - tłumaczy MF. I dodaje, że w tym przypadku pięcioletni okres wykonywania czynności rewizji finansowej w tej samej jednostce zainteresowania publicznego rozpoczyna bieg od momentu wyboru podmiotu uprawnionego do badania sprawozdań finansowych dla danego zakładu ubezpieczeń, a nie od daty wejścia w życie ustawy o działalności ubezpieczeniowej.

Wymagania dyrektywy

Pozostałe JZP muszą wymienić w tym roku kluczowego biegłego rewidenta, jeżeli wcześniej tego nie robiły. Jednak Komisja Nadzoru Finansowego wielokrotnie stawała na stanowisku, że zmianie powinna podlegać firma audytorska, a nie kluczowy biegły.

Niedługo zasady w tym zakresie mogą się zmienić, bo do 17 czerwca 2016 r. Polska, tak jak inne kraje UE, musi wdrożyć zmiany w dyrektywie dotyczące badania rocznych sprawozdań finansowych. Nowe rozwiązania dotyczą właśnie rewizji finansowej JZP, czyli banków czy spółek giełdowych. Dyrektywa wymaga zmiany firmy audytorskiej co najmniej raz na 10 lat, a nie tylko kluczowego rewidenta. Kraje unijne, wdrażając dyrektywę, mogą wydłużyć ten czas do 20 lat lub go skrócić.

Zakończenie umowy

Gdyby jednak podmiot chciał rozwiązać umowę z podmiotem audytorskim i zatrudnić kolejny - musi o tym poinformować Komisję Nadzoru Audytowego (organ nadzoru publicznego m.in. nad zawodem biegłego rewidenta). Do tego zobowiązane są obie jej strony: kierownik badanej jednostki (np. zarząd), w której przeprowadzane są czynności, oraz podmiot uprawniony do rewizji finansowej. Można to uczynić na przygotowanym w tym celu i rekomendowanym przez komisję formularzu. Jest on dostępny na stronie internetowej resortu finansów: www.mf.gov.pl. Warto pamiętać, że zgodnie z art. 66 ust. 7 ustawy z 29 września 1994 r. o rachunkowości (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 330 ze zm.) rozwiązanie umowy z podmiotem audytorskim jest możliwe jedynie wtedy, gdy istnieje do tego uzasadniona podstawa. Nie dają jej różnice poglądów w sprawie stosowania zasad rachunkowości lub standardów rewizji finansowej.

Trzeba zdążyć przed inwentaryzacją

Podmioty, które nie wybrały jeszcze audytorów, nie powinny zwlekać. Biegły musi uczestniczyć w inwentaryzacji znaczących składników majątku. Niektóre z tych czynności można rozpocząć trzy miesiące przed końcem roku obrotowego, czyli z końcem września. Wyboru takiego podmiotu nie może dokonać zarząd. Do jego kompetencji należy tylko podpisanie z nim umowy. Wyboru powinien dokonać organ zatwierdzający sprawozdanie finansowe (np. wspólnicy), chyba że statut, umowa lub inne wiążące jednostkę przepisy stanowią inaczej. Umowa zawarta między audytorem a zarządem w zakresie badania sprawozdania bez uchwały organów uprawnionych jest nieważna.

Katalog podmiotów

Jednostkami zainteresowania publicznego są m.in.:

● spółki giełdowe,

● banki krajowe, oddziały instytucji kredytowych i oddziały banków zagranicznych,

● SKOK-i,

● zakłady ubezpieczeń i główne oddziały zakładów ubezpieczeń oraz zakłady reasekuracji,

● otwarte fundusze emerytalne oraz powszechne towarzystwa emerytalne,

● fundusze inwestycyjne otwarte, specjalistyczne fundusze inwestycyjne otwarte oraz fundusze inwestycyjne zamknięte, których publiczne certyfikaty inwestycyjne nie zostały dopuszczone do obrotu na rynku regulowanym,

● podmioty prowadzące działalność maklerską z wyłączeniem podmiotów prowadzących działalność wyłącznie w zakresie przyjmowania i przekazywania zleceń nabycia lub zbycia instrumentów finansowych lub w zakresie doradztwa inwestycyjnego.

Agnieszka Pokojska

agnieszka.pokojska@infor.pl

Podstawa prawna

Ustawa z 7 maja 2009 r. o biegłych rewidentach i ich samorządzie, podmiotach uprawnionych do badania sprawozdań finansowych oraz o nadzorze publicznym (Dz.U. nr 77, poz. 649 ze zm.).

Ustawa z 22 maja 2003 r. o działalności ubezpieczeniowej (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 768).