Uwaga na krótkie terminy przy szkodach transportowych

Zgodnie z art. 792 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 121 ze zm.; dalej: k.c.) roszczenia z tytułu umowy przewozu rzeczy przedawniają się z upływem roku od dnia dostarczenia przesyłki, a w razie jej całkowitej utraty lub jej dostarczenia z opóźnieniem - od dnia, kiedy przesyłka miała być dostarczona. Jednak istotne jest, aby niezwłocznie złożyć reklamację na niewłaściwe wykonanie usługi transportowej. Termin na złożenie reklamacji to odpowiednio 7 lub 14 dni od zajścia zdarzenia.

W obiegu prawnym funkcjonuje rozporządzenie ministra transportu i budownictwa z 24 lutego 2006 r. w sprawie ustalania stanu przesyłek oraz postępowania reklamacyjnego (Dz.U. z 2006 r. nr 38, poz. 266), które określa szczegółowy tryb i sposób ustalania stanu przesyłek, warunki, jakim powinny odpowiadać reklamacje i wezwania do zapłaty z tytułu przewozu osób i przesyłek, oraz tryb postępowania reklamacyjnego.

Co istotne, roszczenia przysługujące przewoźnikowi przeciwko innym przewoźnikom, którzy uczestniczyli w przewozie przesyłki, przedawniają się z upływem sześciu miesięcy od dnia, w którym przewoźnik naprawił szkodę, albo od dnia, w którym wytoczono przeciwko niemu powództwo (art. 793 k.c.). A powództwo z roszczeniem w niniejszej sprawie zostało wytoczone po upływie ustawowego terminu, zatem sąd związany przepisami szczególnymi musiał oddalić powództwo. Tym bardziej że strona pozwana już w pierwszym piśmie procesowym podniosła zarzut przedawnienia.

Terminy przedawnień

W transporcie istotne są bowiem terminy przedawnień roszczeń. Regulują je różne ustawy. Uzależnione jest to od tego, czy mamy do czynienia z transportem krajowym, czy międzynarodowym, transportem osób, towarów, rzeczy. W transporcie krajowym obowiązują przepisy ustawy z 5 listopada 1984 r. - Prawo przewozowe (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 915), w transporcie międzynarodowym zaś - konwencja o umowie międzynarodowego przewozu drogowego towarów (CMR) sporządzona w Genewie 19 maja 1956 r. (Dz.U. z 1962 r. nr 49, poz.238 ze zm.; dalej: konwencja CMR). Osobne regulacje mają też spedycje, których roszczenia o zapłatę przedawniają się po roku od dnia wykonania zlecenia, tyle że odpowiedzialność spedytora jest mniejsza od odpowiedzialności przewoźnika.

Zgodnie z art. 77 ust. 1 prawa przewozowego roszczenia dochodzone na podstawie tej ustawy lub przepisów wykonawczych do niej przedawniają się z upływem roku. W różny sposób oblicza się bieg przedawnienia, datę początkową. I tak w przypadku utraty przesyłki będzie to dzień, w którym uprawniony mógł uznać przesyłkę za utraconą, w przypadku ubytku, uszkodzenia lub zwłoki w dostarczeniu - dzień wydania przesyłki, a w przypadku szkód niedających się zauważyć z zewnątrz - od dnia protokolarnego ustalenia szkody.

Po dwóch miesiącach przedawniają się roszczenia z tytułu zwłoki w przewozie, która nie spowodowała ubytku lub szkody w przesyłce. Przy czym okres przedawnienia roszczeń pomiędzy przewoźnikami wynosi 6 miesięcy liczonych od dnia, w którym przewoźnik naprawił szkodę, albo od dnia, w którym wytoczono przeciwko niemu powództwo.

Warto zaznaczyć, że zgodnie z art. 77 ust. 4 prawa przewozowego bieg przedawnienia zawiesza się na okres od dnia wniesienia reklamacji do dnia udzielenia odpowiedzi na reklamację i zwrócenia załączonych do reklamacji dokumentów, nie dłużej jednak niż na okres przewidziany do załatwienia reklamacji, czyli trzy miesiące.

Regulacje międzynarodowe

W transporcie międzynarodowym obowiązuje konwencja CMR.

Zgodnie z konwencją CMR roszczenia przedawniają się:

● z upływem jednego roku - to termin zasadniczy w przypadku braku odrębnych regulacji,

● z upływem trzech lat - wyjątek dotyczy sytuacji, gdy zachowanie zobowiązanego przewoźnika przy wykonywaniu umowy przewozu międzynarodowego miało cechy złego zamiaru lub niedbalstwa,

● z upływem 21 dni - dotyczy to sytuacji, w której przewoźnik opóźnia się z dostarczeniem towaru na czas określony w umowie.

Na kolei - odmiennie

Warto też wspomnieć, że nieco inne regulacje obowiązują w przewozach kolejowych. Okres przedawnienia zgodnie z konwencją o międzynarodowym przewozie kolejami (COTIF) sporządzoną w Bernie 9 maja 1980 r. (t.j. Dz.U. z 2007 r. nr 100, poz. 674) wynosi jeden rok. Okres ten odnosi się wyłącznie do roszczeń wynikających z samej umowy przewozu. Jego bieg rozpoczyna się w różnych datach w zależności od rodzaju roszczenia: od trzydziestego dnia po upływie terminu dostawy w przypadku całkowitego zaginięcia przesyłki, od dnia wydania przesyłki w przypadku częściowego zaginięcia, uszkodzenia lub przekroczenia terminu dostawy i od dnia wymagalności roszczenia we wszystkich pozostałych przypadkach. Termin ulega jednak wydłużeniu do dwóch lat, m.in. w przypadku szkód powstałych w wyniku działania lub zaniechania popełnionego albo z zamiarem spowodowania szkody, albo lekkomyślnie i ze świadomością prawdopodobieństwa powstania szkody.

Podsumowując, należy zaznaczyć, że reklamację składa się niezwłocznie i bezwzględnie w formie pisemnej, przesyła listem poleconym za potwierdzeniem odbioru. Taki dowód jest kluczowy dla sprawy sądowej i stawia stronę na silniejszej pozycji.

@RY1@i02/2015/169/i02.2015.169.21500070b.802.jpg@RY2@

Justyna Bartnik

prawnik, ekspert od prawa gospodarczego