Bez rzecznika patentowego coraz trudniej

W Polsce jest 931 rzeczników patentowych. 285 osób ma tytuł europejskiego rzecznika patentowego, czyli mogą prowadzić postępowania zgłoszeniowe przed Europejskim Urzędem Patentowym. Mają coraz więcej pracy, bo przybywa firm, które chcą skorzystać z ich fachowej pomocy. Ochronie podlega u nas ponad 200 tys. zarejestrowanych znaków towarowych, ok. 70 tys. patentów, a także kilkadziesiąt tysięcy wzorów użytkowych, przemysłowych i innych przedmiotów własności przemysłowej. Ta konkurencja sprawia, że uzyskanie ochrony na kolejny wynalazek czy zarejestrowanie nowego znaku lub wzoru przemysłowego jest coraz trudniejsze.

Fachowcowi łatwiej

Wśród rzeczników patentowych są osoby zarówno z wykształceniem prawniczym, jak i technicznym ukierunkowanym na różne branże. Taka specjalizacja jest bardzo potrzebna, szczególnie w przypadku ochrony wynalazków. Rzecznik, znający się na sferze nauki lub techniki, której dotyczy rozwiązanie, jest w stanie lepiej je zrozumieć i umiejętnie przygotować opis patentowy. Dzięki odpowiedniemu sformułowaniu opisu oraz zastrzeżeń patentowych zwiększają się szanse na uzyskanie ochrony w procedurze ubiegania się o patent i zmniejsza się prawdopodobieństwo naruszenia cudzego, chronionego rozwiązania.

– Rzecznicy posiadają specjalistyczną wiedzę, sprawnie poruszają się po bazach patentowych, a prowadząc wiele spraw, dzięki doświadczeniu mogą często doradzić rozwiązania, które samemu przedsiębiorcy czy wynalazcy nie przyjdą do głowy. Są też zaznajomieni z praktyką i działaniem Urzędu Patentowego. To wszystko pomaga im tak formułować dokumentację patentową, żeby zwiększyć szanse na objęcie danego wynalazku ochroną – komentuje Karolina Tołwińska z kancelarii JWP Rzecznicy Patentowi.

Odpowiednie przygotowanie opisu i zastrzeżeń patentowych ma ogromne znaczenie, ponieważ procedury wnioskowania o patent nie da się powtórzyć. Raz odrzuconego wniosku nie można zgłosić ponownie. – Złożenie dokumentacji oznacza bowiem ujawnienie danego rozwiązania, gdyż zgłoszenie patentowe jest publikowane w biuletynie Urzędu Patentowego RP. Wiedza zawarta w zgłoszeniu trafia do tzw. stanu techniki, czyli ogółu światowej wiedzy technicznej. Tym samym każdy ma dostęp do takiego rozwiązania, przestaje być ono nowe i nie można ponownie ubiegać się o jego ochronę – podkreśla Karolina Tołwińska.

Pomoc rzecznika jest przydatna też na wcześniejszym etapie, czyli prac nad danym wynalazkiem. W czasach globalizacji nietrudno sobie wyobrazić, że w dwóch różnych miejscach na świecie pracuje się równolegle nad podobnym rozwiązaniem. Rzecznik patentowy, dzięki dostępowi do różnego rodzaju baz danych krajowych i światowych oraz umiejętności korzystania z nich jest w stanie sprawdzić, jakie rozwiązania są obecnie patentowane na całym świecie. – Tym samym da firmie odpowiedź, czy dalsze angażowanie się w badania i rozwój wynalazku ma sens.

Nakreśli mapę trendów technologicznych. Podpowie, w jakim kierunku lepiej zmierzać z pracami nad rozwiązaniem, a to pozwoli lepiej spożytkować siły i fundusze – mówi Karolina Tołwińska.

Google nie wystarczy

Przed zgłoszeniem wniosku o udzielenie ochrony na dany wynalazek konieczne jest wykonanie oceny czystości patentowej. Jej celem jest ustalenie, czy wprowadzenie na dany rynek wyrobu lub przemysłowe zastosowanie technologii nie spowoduje naruszenia cudzych praw wyłącznych albo jakie jest ryzyko postawienia takiego zarzutu. Dla przedsiębiorcy zrobienie tego na własną rękę jest dużym wyzwaniem. Jak zauważają eksperci kancelarii JWP, Google Patents mogłoby być narzędziem wystarczającym do zrobienia wstępnego poszukiwania, gdyby nie fakt, że obejmuje jak dotąd jedynie kolekcje patentowe z 17 państw świata. To za mało, by mieć pełen obraz stanu techniki, konieczny do bardziej zaawansowanych analiz patentowych, takich jak chociażby badanie zdolności patentowej czy też sprawdzenie czystości patentowej rozwiązania.

Co oznacza, że w tej sytuacji lepiej zdać się na pomoc fachowców. Rzecznik patentowy, który na co dzień przegląda bazy, wie, jakie parametry wpisać, by otrzymać miarodajny wynik.

– Nie wystarczy podać branżę i przedmiot rozwiązania – komentuje Karolina Tołwińska.

Trzeba też zawsze liczyć się z tym, że dane rozwiązanie, choć dla przedsiębiorcy wyjątkowe, nie zostanie objęte ochroną patentową.

– Według przepisów prawa rozwiązanie techniczne może zostać opatentowane jeżeli jest nowe, czyli nie stanowi części istniejącego stanu techniki, jest nieoczywiste, a także posiada przemysłowe zastosowanie – tłumaczy Karolina Tołwińska i dodaje, że w razie odrzucenia wniosku przez Urząd Patentowy rzecznik wciąż może opracować i doradzić inne sposoby ochrony rozwiązania, np. rejestrację jako wzór użytkowy lub przemysłowy. Tym samym wynalazek, którego opracowanie pochłonęło czas i fundusze, nie pozostanie zupełnie bez ochrony.

Znak i wzór

Skorzystanie z usług rzecznika patentowego jest bardzo użyteczne przy projektowaniu marki czy logotypu, które mają być zarejestrowane jako znak towarowy. Znak i wzór są to elementy związane silnie z wizerunkiem przedsiębiorstwa i jego produktów, mające duże znaczenie marketingowe. Konkurencja na rynku jest ogromna, co oznacza wysokie prawdopodobieństwo natrafienia na inną firmę, używającą takiego samego lub podobnego oznaczenia. Ponadto znak towarowy powinien spełniać pewne warunki by UPRP go zarejestrował. Musi mieć indywidualny charakter i nadawać się do odróżniania produktów jednej firmy od drugiej. Dlatego najlepiej zwrócić się do rzecznika patentowego już na etapie zlecania projektu agencji brandingowej lub grafikowi. Rzecznik przeprowadzi badania znaku i ustali np. jakie symbole lub słowa powtarzają się najczęściej w oznaczeniach produktów z danego segmentu rynku. Dzięki temu ma szansę powstać oznaczenie indywidualne i oryginalne.

Wbrew pozorom ten dodatkowy koszt może dać znaczne oszczędności. Zgłoszenie znaku, który jest w konflikcie z już obecnym na rynku, wiąże się po pierwsze z możliwością wejścia w spór z firmą mającą prawa do wcześniejszego znaku, po drugie z unieważnieniem takiego spornego oznaczenia przez Urząd, a po trzecie, z koniecznością projektowania wszystkiego od nowa.

– Rzecznik patentowy mający dostęp do licznych baz szybciej i z większą dokładnością ustali, czy na rynku ktoś już posługuje się takim samym lub podobnym znakiem. A tym samym wykluczy ewentualny konflikt na tym polu. Warto dodać, że w Polsce od dwóch lat Urząd Patentowy nie bada podobieństwa nowo zgłaszanych oznaczeń do wcześniej zarejestrowanych znaków towarowych. W Europejskim Urzędzie ds. Własności Intelektualnej nigdy nie robiono takich analiz. Ryzyko naruszenia jest zatem duże, a odpowiedzialność za ochronę oznaczeń spoczywa na przedsiębiorcach. To oni powinni monitorować nowe zgłoszenia i sprawdzać, czy ktoś nie narusza ich praw, próbując zarejestrować podobne znaki – wskazuje Karolina Tołwińska.

Rzecznik patentowy podpowie również, w jakiej formie najlepiej dokonać rejestracji: słownej, graficznej, przestrzennej, dźwiękowej czy kombinacji tych możliwości. Pomoże wybrać klasy towarowe, w których można zarejestrować znak, a jest ich do wyboru 45 oraz obszary, w których firma powinna wystąpić o ochronę znaku lub wzoru.

Kancelarie rzeczników patentowych świadczą dziś nie tylko pojedyncze usługi. Zatrudniają cały sztab specjalistów. Dlatego są w stanie opracować kompleksową strategię ochrony własności przemysłowej i intelektualnej. Kancelaria doradzi, jaką formę ochrony wybrać, jaką przyjąć strategię wobec naruszycieli, wesprze w sporach sądowych, pomoże zwalczać podróbki. Kancelarie prowadzą także audyty praw własności przemysłowej, doradzają przy wycenach i obrocie prawami wyłącznymi, a także sporządzają analizy dla funduszy inwestujących w innowacje.

Dla kogo rzecznik

Z usług fachowców powinny korzystać firmy działające za granicą. Ochrona własności przemysłowej na skalę europejską czy światową wymaga starannego zaplanowania, by zminimalizować koszty przy zapewnieniu jak najszerszej ochrony. Wymaga też wiedzy na temat obcych rynków. Wybierając rzecznika, warto sprawdzić, czy ma on uprawnienia do występowania przed Europejskim Urzędem Patentowym (EPO), Biurem ds. Własności Intelektualnej UE (EUIPO) czy Światową Organizacją ds. Własności Intelektualnej (WIPO).

Kancelaria rzeczników patentowych to też dobry adres dla firm mających szerokie portfolio znaków towarowych, wzorów przemysłowych lub patentów oraz działających w wysoce konkurencyjnych branżach, gdzie naruszenie praw zdarza się często. Rzecznik patentowy wesprze w ugodowym załatwieniu sprawy, np. wystąpi do konkurenta o dobrowolne zaprzestanie naruszeń, a jeśli to okaże się bezskuteczne, pomoże w sprawie sądowej.

Kancelarie rzeczników patentowych oferują też swoim klientom odnowienia praw własności przemysłowej. Ochrona nie jest bowiem dana raz na zawsze. Na wynalazek przysługuje przez 20 lat, a na wzór użytkowy przez 10 lat od daty zgłoszenia, jednak pod warunkiem regularnego wnoszenia opłat. Znak towarowy można chronić w nieskończoność, o ile opłaty są wnoszone regularnie i w terminie.

Przy wyborze rzecznika patentowego najlepiej kierować się jego specjalizacją w danej dziedzinie. Szczególnie dotyczy to firm chcących skutecznie chronić rozwiązania mechaniczne, techniczne czy biotechnologiczne. Warto sprawdzić też referencje oraz portfolio klientów.

Dla firm działających na rynkach zagranicznych istotne jest, czy kancelaria ma zaufanych partnerów w innych krajach.

Ochrona własności intelektualnej