Europejskie prawo pozwala bronić krajowe banki

Niedopuszczalne są zarówno skargi skierowane przeciwko instytucjom finansowym, które zaczęły korzystać z moratorium na długi, jak i niemożliwe jest ustanawianie zabezpieczeń na ich majątku - orzekł Trybunał Sprawiedliwości. Europejscy sędziowie dodali, że ochrona restrukturyzowanego banku przed wierzycielami działa nawet wstecz i kończy się dopiero z chwilą zamknięcia postępowania naprawczego lub likwidacyjnego, o ile tak stanowi prawo krajowe.

Wyrok europejskiego sądu sprowokowała sytuacja islandzkiego banku Landsbanki Islands (LBI), jednej z instytucji kredytowych zrujnowanych w czasie kryzysu finansowego w 2008 r. W listopadzie tego roku bowiem Frédéric Giraux dokonał dwóch zajęć zabezpieczających na rzecz Kepler Capital Markets. Starał się w ten sposób zagwarantować zapłatę wierzytelności, jaka mu przysługiwała wobec LBI.

Islandzki bank podjął jednak obronę przed sądem okręgowym w Paryżu, ponieważ chodziło o francuskie osoby - fizyczną i prawną. Islandzcy prawnicy dowodzili, że podjęte środki służące reorganizacji i likwidacji LBI są skuteczne wobec wszystkich wierzycieli, a tym samym jakiekolwiek zajęcia zabezpieczające są niedopuszczalne. Zgodnie bowiem z prawem Unii i islandzkimi przepisami krajowymi, wszelkie środki egzekucyjne podjęte wobec tej instytucji finansowej po 15 maja 2008 r. stały się nieważne, i to nawet z mocą wsteczną.

Dyrektywa 2001/24 w sprawie reorganizacji i likwidacji instytucji kredytowych stanowi, że władze państwa członkowskiego pochodzenia banku mają wyłączne prawo stanowienia i wdrażania środków reorganizacyjnych zgodnych z prawem i praktyką tam stosowaną. Z uwagi zaś na trudności z harmonizacją regulacji w tej dziedzinie, dyrektywa zaleciła wzajemne uznawanie przez państwa członkowskie środków podejmowanych przez każde z państw w celu przywrócenia rentowności ich instytucji kredytowych. Skutkiem tego środki służące reorganizacji wywołują skutki w całej Unii od chwili wejścia w życie w państwie członkowskim, w którym zostały podjęte. Podobnie wszystko, co wiąże się z procedurą restrukturyzacyjną banku, podlega wyłącznie prawu państwa, w którym toczy się sprawa o upadłość. Tym samym system, w którym działa zagrożona instytucja kredytowa, określa wpływ postępowania likwidacyjnego na sprawy wszczęte przez indywidualnych wierzycieli.

Islandzka ustawa o instytucjach finansowych mówi natomiast, że moratorium na długi, jakie może uzyskać bank w trudnej sytuacji, chroni go zarówno przed nowymi skargami sądowymi, jak i powinno zawieszać postępowania w toku. Dzieje się tak przez cały okres wstrzymania wypłacalności.

Skoro więc sąd w Rejkiawiku przyznał LBI moratorium, które zostało ogłoszone w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej, Islandczycy domagali się we Francji uchylenia zajęć aktywów banku. Giraux i Kepler Capital Markets wygrali jednak przed dwiema paryskimi instancjami. Dopiero francuski sąd kasacyjny zwrócił się do TS o ocenę sytuacji. Chciał się dowiedzieć m.in., czy moratorium nałożone na długi banku w jednym państwie członkowskim działa także wstecz w stosunku do środków zabezpieczających przyjętych w innych państwie UE.

Trybunał orzekł, że spełnienie francuskich żądań i utrudniałoby restrukturyzację LBI, i krzywdziłoby w razie orzeczenia upadłości banku innych wierzycieli. Dlatego TS podkreślił, że dopuszczalne są - zgodnie z dyrektywą 2001/24 - nie tylko przepisy prawa krajowego zakazujące wnoszenia spraw sądowych przeciw instytucji finansowej od momentu, w którym zaczęła ona korzystać z moratorium, lecz także i zawieszające skargi, i działające wstecz w stosunku do zabezpieczeń orzeczonych przed ogłoszeniem moratorium.

Ważne

Wszystko, co wiąże się z procedurą restrukturyzacyjną banku, podlega wyłącznie prawu państwa, w którym toczy się sprawa o upadłość

Dobromiła Niedzielska-Jakubczyk

 dobromila.niedzielska@infor.pl

ORZECZNICTWO

Wyrok TS w sprawie C-85/12. www.serwisy.gazetaprawna.pl/orzeczenia