Unijne orzecznictwo ma wpływ na polskie przepisy

@RY1@i02/2013/117/i02.2013.117.08800090f.803.jpg@RY2@

Nowelizacja ustawy z 29 stycznia 2004 r. - Prawo zamówień publicznych (Dz.U. z 2010 r. nr 113, poz. 759 z późn. zm.; dalej: p.z.p.) wprowadzona ustawą z 12 października 2012 r. o zmianie ustawy - Prawo zamówień publicznych oraz ustawy o koncesji na roboty budowlane lub usługi (Dz.U. z 2012 r. poz. 1271) wprowadziła dwie grupy przepisów. Pierwszą z nich są regulacje przenoszące na grunt prawa polskiego przepisy dyrektywy obronnej (2009/81/WE), drugą natomiast regulacje w pełni dostosowujące polskie przepisy do regulacji europejskich wynikających z dyrektywy klasycznej (2004/18/WE), sektorowej (2004/17/WE), jak również uwzględniające rozwiązania wskazane w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE).

Poniżej podajemy wybrane orzecznictwo TSUE wyznaczające kierunek wykładni przepisów prawa europejskiego w zakresie rozwiązań wprowadzonych nowelizacją do polskiego porządku prawnego.

Orzeczenie TSUE z 9 lipca 1987 r. w połączonych sprawach C-27-29/86 (CEI i Bellini) - odnoszące się do procedury udzielania zamówień publicz nych na roboty budowlane i okre ślenia sytuacji finansowej i potencjału ekonomicznego wykonawcy.

W tej sprawie TSUE wskazał, że dokumenty i oświadczenia umożliwiające określenie sytuacji finansowej i potencjału ekonomicznego nie są w sposób wyczerpujący wymienione w art. 25 dyrektywy 71/305/EEC. Od oferentów można żądać oświadczenia o całkowitej wartości udzielonych im zamówień jako dokumentów w znaczeniu art. 25 dyrektywy 71/305/EEC i ani ten artykuł, ani postanowienia dyrektywy nie zabraniają państwu członkowskiemu ustalenia wartości robót, jakie mogą być wykonywane równocześnie.

Artykuły 25, 26 i 28 dyrektywy 71/305 należy interpretować w ten sposób, że nie zabraniają one zamawiającemu wymagania od wykonawcy uznanego w innym państwie członkowskim, aby przedstawił dowód, że jego przedsiębiorstwo ma warunki finansowe i potencjał ekonomiczny oraz możliwości techniczne wymagane przez prawo krajowe. Jest to możliwe nawet wtedy, gdy wykonawca jest oficjalnie uznany w państwie członkowskim, w którym jego firma została założona, w klasie równoważnej do tej, jaka jest wymagana przez prawo krajowe, ze względu na wartość zamówienia, jakie ma zostać udzielone.

Orzeczenie TSUE z 3 marca 2005 r. w połączonych sprawach C-21/03 i C-34/03 (Fabricom SA) - odnoszące się do zakazu udziału w postępowaniu lub złożenia oferty skierowanego do osoby, która brała udział w przygotowaniu konkretnych robót budowlanych, dostaw lub usług.

TSUE orzekł, że dyrektywy (92/50/EWG, 93/36/EWG, 93/37/EWG oraz 93/38/EWG) stoją na przeszkodzie zasadzie, zgodnie z którą nie dopuszcza się do złożenia wniosku o udział lub złożenia oferty w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego na roboty budowlane, dostawy lub usługi przez osobę, na której spoczywał obowiązek wykonania prac o celach badawczych, eksperymentalnych, naukowych lub rozwojowych w zakresie tych robót budowlanych, dostaw i usług, bez umożliwienia tej osobie wykazania, że w danym przypadku zdobyte przez nią doświadczenia nie mogły zakłócić konkurencji.

Ponadto TSUE wskazał, że dyrektywy (89/665/EWG i 92/13/EWG) stoją na przeszkodzie temu, aby podmiot zamawiający mógł aż do zakończenia procedury rozpatrywania ofert odmówić udziału w postępowaniu lub złożenia oferty przedsiębiorstwu powiązanemu z osobą, na której spoczywał obowiązek wykonania prac o celach badawczych, eksperymentalnych, naukowych lub rozwojowych w zakresie robót, dostaw lub usług, kiedy przesłuchane w tym względzie przez instytucję zamawiającą przedsiębiorstwo twierdzi, że z tego tytułu nie odniosło nieuzasadnionej korzyści mogącej zakłócić normalne warunki konkurencji.

Orzeczenie TSUE z 16 grudnia 2008 r. w sprawie C-213/07 (Michaniki AE) - odnoszące się do przypadków wykluczenia z udziału w zamówieniu.

W tej sprawie TSUE orzekł, że art. 24 akapit pierwszy dyrektywy Rady 93/37/EWG należy interpretować w ten sposób, że wymienia on w sposób wyczerpujący przypadki oparte na obiektywnych względach dotyczących cech zawodowych mogące uzasadniać wykluczenie przedsiębiorcy z udziału w zamówieniu publicznym na roboty budowlane. Jednakże dyrektywa ta nie stoi na przeszkodzie, by państwo członkowskie wprowadziło inne środki umożliwiające wykluczenie z udziału w zamówieniu, mające na celu zapewnienie poszanowania zasad równego traktowania oferentów i przejrzystości, o ile środki te nie wykraczają poza to, co jest niezbędne dla osiągnięcia tego celu.

Prawo wspólnotowe należy interpretować w ten sposób, że stoi ono na przeszkodzie stosowania przepisu krajowego, który służąc uzasadnionym celom w postaci równego traktowania oferentów i przejrzystości w ramach procedur udzielania zamówień publicznych, wprowadza jednocześnie niewzruszalne domniemanie braku możliwości łączenia statusu lub funkcji właściciela, wspólnika, głównego akcjonariusza lub członka kadry zarządzającej przedsiębiorstwa prowadzącego działalność w sektorze środków masowego przekazu ze statusem lub funkcją właściciela, wspólnika, głównego akcjonariusza lub członka kadry zarządzającej przedsiębiorstwa, któremu państwo lub osoba prawna sektora publicznego w szerokim znaczeniu powierzyły wykonanie zamówienia publicznego na roboty budowlane, dostawy lub usługi.

Orzeczenie TSUE z 19 maja 2009 r. w sprawie 538/07 (Assitur Srl) - odnoszące się do uregulowań krajowych wykluczających z udziału w tej samej procedurze udzielania zamówień publicznych na zasadach konkurencji spółek, które znajdują się względem siebie w stosunku dominacji lub z których jedna wywiera znaczny wpływ na pozostałe.

W tej sprawie TSUE wskazał, że art. 29 akapit pierwszy dyrektywy Rady 92/50/EWG należy interpretować w ten sposób, że nie stoi on na przeszkodzie, by państwo członkowskie przewidziało, poza podstawami wykluczenia wymienionymi w tym przepisie, inne podstawy wykluczenia służące zapewnieniu poszanowania zasad równego traktowania i przejrzystości. Pod warunkiem jednak, że takie środki nie wykraczają poza to, co jest niezbędne dla osiągnięcia tego celu.

Prawo wspólnotowe sprzeciwia się ustanowieniu przepisu prawa krajowego, który służąc uzasadnionym celom w postaci równego traktowania oferentów i przejrzystości w ramach procedur udzielania zamówień publicznych, wprowadza całkowity zakaz równoczesnego i konkurencyjnego udziału w tym samym postępowaniu przetargowym przedsiębiorstw, między którymi istnieje stosunek dominacji lub które są ze sobą powiązane, bez pozostawienia im możliwości wykazania, że taki stosunek nie miał wpływu na ich zachowanie w ramach tego postępowania.

Joanna Czarnecka

specjalista, Departament Unii Europejskiej i Współpracy Międzynarodowej Urząd Zamówień Publicznych