Ochrona uzasadnionych oczekiwań nie objęła unijnych dotacji

Większa niż pierwotnie zakładano redukcja płatności bezpośrednich dla europejskich rolników - z pięciu do nawet 12 proc. - nie łamie zasad tworzenia prawa europejskiego - orzekł luksemburski Trybunał Sprawiedliwości.

Odwołania i pytanie sądu krajowego do TS wywołane zostały przez zmniejszenie dotacji dla niemieckich rolników na utrzymanie odpowiedniego standardu życia społeczności wiejskich. Odbyło się to wskutek zmiany rozporządzenia 1782/2003 mówiącego o modulacji, czyli stopniowym, proporcjonalnym do sytuacji zmniejszaniu płatności bezpośrednich. Dość duża niemiecka rolnicza spółdzielnia odwołała się od decyzji urzędników kraju związkowego, którzy przyznali jej na 2009 rok prawie o 167 tys. euro mniej z tytułu płatności jednolitej niż wynosiła tymczasowo ustalona kwota.

Landrat oddalił odwołanie spółdzielni, więc ta złożyła wniosek do sądu administracyjnego we Frankfurcie. Dowodziła, że została pozbawiona płatności, które należały się jej zgodnie z ochroną podstawowej w Unii zasady słusznych oczekiwań. Miała je bowiem na mocy rozporządzenia Rady z 2003 r. przewidującego, że płatności bezpośrednie w latach 2009-2012 będą w każdym roku zmniejszane o 5 proc. Tymczasem kolejne rozporządzenie z 2009 r. ustanowiło zasadę, że w tym roku płatności bezpośrednie wyższe niż 5 tys. euro spadły o 7 proc., a w kolejnych latach - progresywnie - do 10 proc. Dodatkowo zmniejszenia miały rosnąć o 4 punkty procentowe w wypadku płatności wyższych niż 300 tys. euro. Sąd krajowy rozpatrujący sprawę zwrócił się więc do trybunału o wyjaśnienie, czy przepis rozporządzenia zmieniający metodę obliczania wsparcia jest ważny, skoro obowiązuje ochrona słusznych oczekiwań.

Trybunał przyznał, że każdemu przedsiębiorcy i obywatelowi w UE przysługuje prawo powoływania się na tę regułę - o ile pierwotna informacja pochodziła z wiarygodnych źródeł. Niemniej kiedy rozsądny i przezorny podmiot gospodarczy jest w stanie przewidzieć wydanie wspólnotowych przepisów, które mogą wpłynąć na jego interesy, to nie wolno mu przywoływać swoich oczekiwań w razie pojawienia się takiego aktu. Trybunał przypomniał, że w pierwotnym rozporządzeniu w sprawie modulacji płatności napisano, że systemy wsparcia będą w razie konieczności szybko dostosowane do sytuacji rynkowej. Dlatego niemiecka spółdzielnia powinna była się spodziewać, że dotacje do rolniczych dochodów zostaną zmniejszone. Większa natomiast redukcja znaczących płatności nie narusza zasady niedyskryminacji dużych beneficjentów. Radzie wolno było uznać, że szczególnie oni mniej potrzebują na poprawę warunków życia. Tym bardziej że zaoszczędzone w ten sposób pieniądze i tak wspierają rozwój obszarów wiejskich, choć z innej puli.

Dobromiła Niedzielska-Jakubczyk

dobromila.niedzielska@infor.pl

Wyrok Trybunału Sprawiedliwości UE w sprawie C-545/11.