Sam kształt produktu nie uzasadnia szczególnej ochrony

Nie można zarejestrować znaku towarowego, którym byłby wyłącznie kształt przedmiotu wynikający z jego funkcji. To samo dotyczy formy znacznie podnoszącej wartość rzeczy, czyli nadającej towarowi szczególną atrakcyjność - uznał w swojej opinii dla luksemburskiego Trybunału Sprawiedliwości jego rzecznik generalny Maciej Szpunar.

Holenderski sąd najwyższy zapytał TS o wykładnię dyrektywy 89/104/EWG mającej na celu zbliżenie ustawodawstw państw członkowskich odnoszących się do znaków towarowych. Chodziło o sytuację, kiedy obiekt staje się oznaczeniem samego siebie. Czterdzieści lat temu Peter Opsvik stworzył bowiem projekt krzesła Tripp Trapp, pozwalającego siedzieć małemu dziecku przy dużym stole. Rzecz była wielokrotnie nagradzana i wystawiana w muzeach. Na rynek zaś wprowadziła go grupa Stokke, do której należą spółki o tej samej nazwie - norweska i holenderska. Prawa własności intelektualnej należą do nich, do Opsvika i jego norweskiej spółki Peter Opsvik.

W 1998 r. Stokke uzyskała w Beneluksie rejestrację przestrzennego znaku towarowego będącego kształtem krzesełka Opsvika. Z czasem takie meble zaczęła sprzedawać również niemiecka spółka Hauck. Dlatego Stokke i Opsvik wytoczyli jej proces o naruszenie praw autorskich i praw z rejestracji znaku towarowego Tripp Trapp. Hauck wystąpiła jednak z powództwem wzajemnym. Zażądała przy tym stwierdzenia nieważności rejestracji znaku towarowego.

W 2000 r. holenderski sąd przyznał, że Niemcy naruszyli prawa autorskie, którymi dysponowali Stokke i Opsvik, choć jednocześnie orzekł o nieważności rejestracji znaku towarowego Tripp Trapp. Sąd odwoławczy wydał wyrok jeszcze bardziej niekorzystny dla właścicieli praw. Stwierdził, że znak towarowy składający się wyłącznie z kształtu, którego zasadnicze właściwości wynikają z charakteru towaru i nadają mu dużą wartość, powinien być nieważny na mocy konwencji Beneluksu.

Obie strony procesu wniosły skargi kasacyjne, a holenderski sąd najwyższy zadał europejskiemu trybunałowi pytania o podstawę odmowy rejestracji i unieważniania znaku w przypadku oznaczeń składających się z samego kształtu rzeczy.

TS zlecił opinię swojemu rzecznikowi generalnemu. Prof. Maciej Szpunar przypomniał w niej, że ważnym celem realizowanym przez dyrektywę 89/104/EWG jest zapobieżenie sytuacji, w której ochrona znaku towarowego utrudniałaby konkurencji oferowanie towarów o takich samych rozwiązaniach technicznych albo właściwościach użytkowych. Rejestracja takiego przestrzennego znaku dawałaby bowiem właścicielowi nieuzasadnioną przewagę konkurencyjną.

Co się zaś tyczy kształtu znacznie zwiększającego wartość towaru, to stosowanie tej negatywnej przesłanki rejestracyjnej dotyczy nie tylko dzieł sztuki, także użytkowej. Wiąże się ona również z towarami niepostrzeganymi jako pełniące funkcję zdobniczą, lecz także m.in. mebli designerskich, których kształt decyduje jedynie o ich wyższej atrakcyjności i cenie, a nie tylko o walorach użytkowych. Dlatego zastrzeżenie kształtu na rzecz jednego przedsiębiorcy prowadziłoby do uzyskania przez niego nieuczciwej przewagi rynkowej, podważając cel ochrony znaków towarowych.

Dobromiła Niedzielska-Jakubczyk

dobromila.niedzielska@infor.pl

ORZECZNICTWO

Opinia rzecznika generalnego TSUE w sprawie C-205/13. www.serwisy.gazetaprawna.pl/orzeczenia