Kiedy firma według definicji jest małym przedsiębiorstwem

Wsparcie ze środków pomocowych Unii Europejskiej na rozwój przedsiębiorczości co do zasady nie może być adresowane do wszystkich rodzajów podmiotów prowadzących działalność gospodarczą. Jest ono przeznaczone dla sektora małych i średnich przedsiębiorców. Występują przypadki, w których duże przedsiębiorstwa mogą aplikować o dotacje z funduszy unijnych, jednak są one dość rzadkie. Unia Europejska niechętnie wspiera ten sektor, twierdząc, że duża firma ma już na tyle stabilną pozycję na rynku, że nie potrzebuje wsparcia ze środków publicznych.

Dlatego w pierwszym kroku w poszukiwaniu unijnej dotacji, z której można sfinansować projekt inwestycyjny, należy określić, do jakiej kategorii zalicza się nasza firma. Polska ustawa o prowadzeniu działalności gospodarczej z 2004 roku wyznacza jasne granice wielkości firm. Zgodnie z nią mikroprzedsiębiorcą jest taki podmiot, który w co najmniej jednym z dwóch ostatnich lat obrotowych spełniał łącznie następujące kryteria: zatrudniał średniorocznie mniej niż 10 pracowników oraz osiągnął roczny obrót netto ze sprzedaży towarów, wyrobów i usług oraz operacji finansowych nieprzekraczający równowartości w złotych 2 milionów euro lub sumy aktywów jego bilansu sporządzonego na koniec jednego z tych lat nie przekroczyły równowartości w złotych 2 milionów euro.

Natomiast małym przedsiębiorcą jest podmiot, który w co najmniej jednym z dwóch ostatnich lat obrotowych zatrudniał średniorocznie mniej niż 50 pracowników oraz osiągnął roczny obrót netto ze sprzedaży towarów, wyrobów i usług oraz operacji finansowych nieprzekraczający równowartości w złotych 10 milionów euro lub sumy aktywów jego bilansu sporządzonego na koniec jednego z tych lat nie przekroczyły równowartości w złotych 10 milionów euro.

Dla porządku warto podać, że średnia firma to podmiot, który w co najmniej jednym z dwóch ostatnich lat obrotowych zatrudniał średniorocznie mniej niż 250 pracowników oraz osiągnął roczny obrót netto ze sprzedaży towarów, wyrobów i usług oraz operacji finansowych nieprzekraczający równowartości w złotych 50 mln. euro lub sumy aktywów jego bilansu sporządzonego na koniec jednego z tych lat nie przekroczyły równowartości w złotych 43 mln euro. Każdy przedsiębiorca, który wykracza poza te kryteria, jest klasyfikowany jako duży przedsiębiorca i tym samym ma bardzo ograniczone możliwości korzystanie z pomocy unijnej.

W celu określenia progu zatrudnienia oraz pułapów finansowych przedsiębiorcy przyjmują dane roczne za ostatni zatwierdzony okres obrachunkowy. W przypadku, gdy na ostatni dzień bilansu przedsiębiorstwo przekracza lub spada poniżej progu zatrudnienia lub pułapu finansowego dla danej kategorii przedsiębiorcy, uzyskanie lub utrata statusu średniego, małego lub mikroprzedsiębiorstwa nastąpi tylko wówczas, gdy zjawisko to powtórzy się w ciągu dwóch następujących po sobie lat.

Mimo że polskie prawo jasno określa kwestie kryterium wielkości firmy, to przy procesie aplikowania należy stosować kryteria ustalone przez Unię Europejską. Zostały one określone w załączniku I do rozporządzenie KE 364/2004. Zgodnie z art. 2 załącznika I wyodrębnia się następujące kategorie przedsiębiorstw:

● średnie przedsiębiorstwo

- zatrudnia mniej niż 250 pracowników oraz

- jego roczny obrót nie przekracza 50 milionów euro lub całkowity bilans roczny nie przekracza 43 milionów euro

● małe przedsiębiorstwo

- zatrudnia mniej niż 50 pracowników oraz

- jego roczny obrót nie przekracza 10 milionów euro lub całkowity bilans roczny nie przekracza 10 milionów euro

● mikroprzedsiębiorstwo

- zatrudnia mniej niż 10 pracowników oraz

- jego roczny obrót nie przekracza 2 milionów euro lub całkowity bilans roczny nie przekracza 2 milionów euro.

Jak widać, te kryteria są identyczne do tych zastosowanych w polskiej ustawie o swobodzie prowadzenia działalności gospodarczej. Jednak załącznik I do rozporządzenia 364/2004 wprowadza dodatkowe kryteria ustalania wielkości przedsiębiorstwa. Dotyczą one ustalenia istnienia stosunku dominacji, który powoduje wyłączenie firmy z przynależności do sektora MSP.

Załącznik I ze względu na powiązania kapitałowe dzieli przedsiębiorców na trzy kategorię:

● przedsiębiorców niezależnych,

● przedsiębiorców partnerskich,

● przedsiębiorców powiązanych.

Przedsiębiorca niezależny to taki przedsiębiorca, który nie ma żadnych powiązań kapitałowych z innymi firmami. Załącznik stanowi, że jest to przedsiębiorca, który:

● nie posiada 25 proc. lub więcej udziałów u innego przedsiębiorcy,

● inny przedsiębiorca bądź instytucja rządowa, lub samorządu terytorialnego (instytucja państwowa), albo kilku przedsiębiorców powiązanych lub instytucji państwowych razem nie jest właścicielem 25 proc. lub więcej jego udziałów

● nie sporządza rachunków skonsolidowanych i nie jest uwzględniane w rachunkach przedsiębiorcy, który sporządza takie rachunki, przez co nie jest traktowany jako przedsiębiorca związany.

Od tych zasad są wyjątki. Status przedsiębiorcy niezależnego przysługuje podmiotowi, który nie jest ściśle powiązany ze swoim inwestorem/udziałowcem. Art. 3 ust. 2 akapit drugi załącznika I uznaje za samodzielne takie przedsiębiorstwa, w których wartość 25 proc. udziałów została osiągnięta lub przekroczona przez następujące podmioty:

● publiczne korporacje inwestycyjne, spółki kapitałowe podwyższonego ryzyka, osoby fizyczne lub grupy osób prowadzące regularną działalność inwestycyjną podwyższonego ryzyka, które inwestują kapitał własny w firmy nienotowane na giełdzie, pod warunkiem że cała kwota inwestycji tych inwestorów w to samo przedsiębiorstwo nie przekroczy 1 250 000 euro,

● uniwersytety lub niedochodowe ośrodki badawcze,

● inwestorów instytucjonalnych, łącznie z regionalnymi funduszami rozwoju,

● samorządy lokalne z rocznym budżetem nie przekraczającym 10 milionów euro oraz liczbą mieszkańców poniżej 5 tysięcy.

Przedsiębiorca partnerski to taki przedsiębiorca, które nie kwalifikuje się jako firma niezależna lub powiązana i posiada samodzielnie lub wspólnie z jednym lub z kilkoma innymi firmami 25 proc. lub więcej kapitału lub praw głosu w drugim przedsiębiorstwie.

Natomiast za przedsiębiorcę powiązanego uznaje się przedsiębiorcę, który pozostaje w następujących stosunkach z innymi firmami:

● posiada większość praw do głosowania udziałowców lub członków w innym przedsiębiorstwie,

● ma prawo wyznaczyć lub odwołać większość członków organu administracyjnego, zarządzającego lub nadzorczego innego przedsiębiorstwa,

● ma prawo wywierać dominujący wpływ na inne przedsiębiorstwo stosownie do umowy zawartej z tym przedsiębiorstwem lub do postanowienia w jego memorandum lub statucie,

● będąc udziałowcem lub członkiem innego przedsiębiorstwa, kontroluje samodzielnie, stosownie do umowy z innymi udziałowcami lub członkami tego przedsiębiorstwa, większość praw do głosowania udziałowców w tym przedsiębiorstwie.

Jeżeli przedsiębiorca jest przedsiębiorcą niezależnym, ustalając jego przynależność do sektora MSP bierzemy pod uwagę tylko jego zatrudnienie oraz obroty lub bilans roczny. W pozostałych dwóch przypadkach bierzemy wskaźniki nie tylko samego przedsiębiorstwa ubiegającego się o wsparcie, ale także przedsiębiorstw, z którymi pozostaje ono w określonych związkach (w układzie przedsiębiorstw partnerskich lub przedsiębiorstw związanych). Dotyczy to także przedsiębiorstw samodzielnych, które swój status zawdzięczają opisanym wyżej przykładom.

W sytuacji gdy przedsiębiorca posiada przedsiębiorstwa partnerskie, do danych tego przedsiębiorstwa dotyczących zatrudnienia oraz danych dotyczących wielkości przychodów i majątku należy dodać dane każdego przedsiębiorstwa partnerskiego proporcjonalnie do procentowego udziału w kapitale lub prawa głosu (w zależności, który jest większy).

W przypadku przedsiębiorstw posiadających nawzajem akcje/ udziały/ prawa głosu (cross-holding) stosuje się wyższy procent.

W sytuacji gdy przedsiębiorca posiada przedsiębiorstwa związane, do danych tego przedsiębiorstwa dotyczących zatrudnienia w tych przedsiębiorstwach oraz danych dotyczących wielkości przychodów i majątku dodaje się w 100 proc. dane każdego przedsiębiorstwa związanego.