Uprawnienia niepełnosprawnych w czasie podróży lotniczej

Zarządca portu lotniczego jest odpowiedzialny za udzielenie pomocy osobom o ograniczonej sprawności poruszania się w dotarciu na pokład samolotu. Pomoc taka jest bezpłatna i obejmuje np. dokonania odprawy biletowo-bagażowej oraz przejście przez kontrolę bezpieczeństwa. Zasady bezpieczeństwa samej podróży osób, które mają trudności z poruszaniem się, ustalają linie lotnicze, które wraz z lotniskami i biurami podróży udostępniają jasne i dokładne informacje w tym zakresie. W większości przypadków zasady bezpieczeństwa zakładają, że osoby, które nie są w stanie samodzielnie zapiąć pasów, opuścić swoich miejsc i dotrzeć do wyjścia ewakuacyjnego, powinny podróżować w towarzystwie osoby zdolnej do udzielenia im niezbędnej pomocy. Z podobnych udogodnień korzystać mogą także pasażerowie mający trudności z oddychaniem, spożywaniem pokarmów, zażywaniem leków czy korzystaniem z toalet. Jeśli pomoc nie zostanie zapewniona, można złożyć skargę do portu lotniczego lub przewoźnika, a gdyby odpowiedź na zażalenie nie była satysfakcjonująca lub naruszone zostało prawo - można złożyć skargę do Komisji Ochrony Praw Pasażera, działającej w imieniu prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego.

Osoby, które nie mogą się swobodnie poruszać i w trakcie podróży lotniczej potrzebują pomocy, powinny poinformować o tym fakcie linię lotniczą, jej przedstawiciela lub organizatora wycieczki już podczas dokonywania rezerwacji. Co do zasady potrzebę pomocy należy zgłosić nie później niż 48 godzin przed lotem, jednak w razie przekroczenia tego terminu, a nawet braku zgłoszenia, przewoźnik i pracownicy lotniska podejmą starania, aby pasażera otoczyć odpowiednią opieką.

Jeśli właściwa pomoc nie zostanie udzielona, pasażer ma prawo do reklamacji, przy składaniu której na pewno pomoże pisemne potwierdzenie zgłoszenia zapotrzebowania na pomoc. Dlatego już w trakcie rezerwacji warto zadbać, aby stosowna wzmianka o tym znalazła się na bilecie lub w planie podróży.

Może się zdarzyć, że linie lotnicze odmówią dokonania rezerwacji dla osoby niepełnosprawnej. Taka sytuacja jest dopuszczalna, gdy zasady bezpieczeństwa nie pozwalają na przewóz takiej osoby lub gdy rozmiar samolotu albo jego drzwi sprawiają, że przyjęcie na pokład lub przewóz niepełnosprawnego pasażera są fizycznie niemożliwe. Gdy do odmowy dojdzie, przewoźnik ma obowiązek podać klientowi przyczyny swojej decyzji. W mniejszych samolotach zdarzają się ponadto ograniczenia w liczbie osób niepełnosprawnych podróżujących na pokładzie w tym samym czasie.

Pasażerowie wymagający pomocy podczas podróży samolotem mogą skorzystać ze specjalnych wyznaczonych przez porty lotnicze punktów, znajdujących się przy wejściach do terminali oraz na parkingu. W tym ostatnim miejscu znaleźć można także miejsca wyznaczone specjalnie dla osób niepełnosprawnych, choć niektóre porty lotnicze osobne miejsca parkingowe zapewniają także dla pasażerów wymagających pomocy, a niebędących osobami niepełnosprawnymi.

Poszczególne linie lotnicze określają, na ile przed odlotem osoby potrzebujące pomocy powinny zgłosić się do odprawy. W momencie dokonywania odprawy biletowo-bagażowej trzeba pamiętać o potwierdzeniu dokonanego wcześniej zgłoszenia pomocy.

Kontroli bezpieczeństwa, która jest przeprowadzana w sposób uwzględniający stopień i rodzaj niepełnosprawności, poddawani są nie tylko pasażerowie, ale także ich bagaże (w tym sprzęt używany do poruszania się). Podróżni, którzy pomimo ograniczonej sprawności ruchowej są w stanie samodzielnie przejść przez bramkę magnetyczną, są poddawani kontroli manualnej, także przy pomocy ręcznego wykrywacza metali. Jeśli jest to konieczne, sprzęt służący do poruszania się poddawany jest dodatkowej kontroli przy użyciu urządzeń rentgenowskich. Służby wykonujące kontrole bezpieczeństwa mogą poprosić o informację, w jaki sposób działa oraz z jakich baterii korzysta elektroniczny wózek inwalidzki.

W poczekalniach przedodlotowych specjalnie dla osób z ograniczoną sprawnością poruszania się znajdują się miejsca siedzące i odpowiednio przystosowane toalety.

Pasażer powinien posiadać zaświadczenie lekarskie zezwalające na lot, jeśli podróż samolotem może negatywnie wpłynąć na jego zdrowie. Taki dokument umożliwi ponadto przeniesienie przez kontrolę bezpieczeństwa w podręcznym bagażu płynnych lekarstw lub sprzętu medycznego. Zaświadczenie lekarskie będzie potrzebne dopiero podczas podróży powietrznej, nie jest zaś wymagane przy samym zgłaszaniu potrzeby pomocy.

Podróżni niepełnosprawni oraz mający kłopoty z poruszaniem się są zazwyczaj wprowadzane na pokład samolotu w pierwszej kolejności. Jeżeli nie są one w stanie samodzielnie wejść, np. po schodach, personel użyje specjalnie przystosowanych wózków, krzeseł z szelkami zapewniającymi bezpieczeństwo lub wind. Gdy pasażer potrzebuje pomocy, aby przejść do swojego miejsca w samolocie - zostanie przetransportowany na przeznaczonym do tego celu wózku inwalidzkim. Jednak trzeba liczyć się z tym, że przemieszczanie się po pokładzie samolotu może być utrudnione, gdyż rozmiary kabiny nie zawsze pozwalają na umieszczanie w niej wózków inwalidzkich.

Przewoźnik lotniczy powinien tak rozdysponować miejsca siedzące, aby sprostać potrzebom osób o ograniczonej sprawności ruchowej, a gdy takiemu pasażerowi w podróży pomaga osoba towarzysząca - podjąć starania, by pomocnikowi zapewnić miejsce obok podopiecznego. Pamiętajmy, że ze względów bezpieczeństwa osoby ograniczone ruchowo nie mogą np. siedzieć w miejscach, gdzie potencjalnie utrudniony byłby dostęp do sprzętu ratunkowego lub mogłaby być zakłócona sprawność ewakuacji pasażerów (np. miejsca przy drzwiach ewakuacyjnych).

Jeśli z obiektywnych względów podróżny potrzebuje więcej niż jednego miejsca w samolocie, przewoźnik zazwyczaj pobierze dodatkową opłatę, ale często zaproponuje przy tym specjalną zniżkę.

Przewoźnicy lotniczy mają obowiązek transportowania sprzętu medycznego oraz nie więcej niż dwóch urządzeń do poruszania się na jedną osobę o ograniczonej sprawności ruchowej. Warunkiem jest powiadomienie ich o tym fakcie 48 godzin przed wylotem. Pasażerowie korzystający z wózka inwalidzkiego najczęściej mogą pozostać na nim aż do chwili opuszczenia poczekalni przedodlotowej. Jeżeli pozostanie we własnym wózku inwalidzkim nie będzie możliwe, prywatny wózek zostanie odprawiony, a pasażer będzie mógł skorzystać z wózka udostępnionego przez port lotniczy.

Osoby wymagające pomocy podczas zejścia z pokładu, zazwyczaj opuszczą kabinę pasażerską jako ostatni, gdyż takie rozwiązanie jest znacznie łatwiejsze dla personelu i wygodniejsze dla pozostałych podróżnych. W sytuacji gdy wymagający pomocy pasażer potrzebuje szybciej opuścić samolot, powinien wcześniej poinformować o tym przewoźnika. Sprzęt służący do poruszania jest zazwyczaj dostępny zaraz po wylądowaniu. Jeśli nie jest to możliwe - zarządzający portem lotniczym musi dostarczyć tymczasowy sprzęt zastępczy. Personel portu lotniczego udziela pomocy potrzebującym nie tylko w przemieszczeniu do hali bagażowej, ale także odbiorze bagażu, dostaniu się do punktów postoju taksówek lub autobusów czy w uzyskaniu lotów połączeniowych.

Daria Stojak

daria.stojak@infor.pl

Rozporządzenie (WE) nr 1107/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z 5 lipca 2006 r. w sprawie praw osób niepełnosprawnych oraz osób o ograniczonej sprawności ruchowej podróżujących drogą lotniczą.