Łatwiejsza egzekucja roszczeń z UE

Z pogłębianiem się integracji w ramach Unii Europejskiej, w tym z coraz intensywniejszą wymianą handlową między obywatelami państw członkowskich, pojawia się praktyczny problem skutecznego dochodzenia i egzekucji roszczeń pieniężnych od kontrahentów z państw Unii. Standardowo w sprawach z elementem zagranicznym postępowanie sądowe jest utrudnione i trwa stosunkowo długo. Unijny prawodawca dostrzegając problem i kierując się wolą usprawnienia funkcjonowania rynku wewnętrznego ustanowił dla pewnych kategorii spraw uproszczone procedury - tzw. europejskie postępowania w sprawach transgranicznych, będące fakultatywną alternatywą dla normalnego trybu przewidzianego przepisami poszczególnych państw. Procedury te stosuje się w transgranicznych sprawach cywilnych i handlowych - gdy przynajmniej jedna ze stron ma miejsce zamieszkania lub miejsce stałego pobytu w państwie członkowskim innym niż państwo sądu rozpoznającego sprawę. Właściwość miejscową sądu ustala się w oparciu o rozporządzenie Rady nr 44/2001 z 22 grudnia 2000 r. - co do zasady właściwy jest sąd miejsca zamieszkania pozwanego, a gdy źródłem roszczenia jest umowa - także sąd miejsca, gdzie zobowiązanie umowne zostało lub miało być wykonane. W Polsce rzeczowo właściwe są sądy rejonowe i okręgowe.

Rozporządzenie nr 1896/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z 12 grudnia 2006 r. ustanowiło postępowanie w sprawie europejskiego nakazu zapłaty. Nakaz taki, wydawany jest w celu dochodzenia udokumentowanych i w założeniu bezspornych roszczeń pieniężnych o oznaczonej wysokości i wymagalnych w chwili wniesienia pozwu bez ich weryfikacji przez sąd. Jest on uznawany i wykonywany w każdym państwie UE oprócz Danii. Nie ma więc potrzeby przeprowadzania dodatkowego postępowania mającego na celu stwierdzenie wykonalności nakazu w innym państwie. Art. 2 rozporządzenia zawiera szereg wyłączeń spod zakresu jego stosowania, w tym dotyczących np. spraw skarbowych, celnych, administracyjnych czy z zakresu prawa rodzinnego. Celem ustanowienia tej procedury było uproszczenie, przyspieszenie i ograniczenie kosztów postępowania. Służą temu liczne rozwiązania przyjęte w rozporządzeniu. Przede wszystkim w obrębie całej Unii obowiązują jednolite formularze służące do przeprowadzania czynności procesowych, dostępne w każdym języku urzędowym UE. Formularze wnosi się w języku państwa, w którym znajduje się sąd właściwy. Sąd ten rozpatruje sprawę tak szybko, jak to możliwe - w założeniu w terminie do 30 dni od wniesienia pozwu. Jeżeli sąd wyda nakaz, pozwany może w takim samym terminie wnieść sprzeciw i wówczas sprawa może albo zostać skierowana do zwykłego postępowania, albo - jeśli zażąda tego powód - zakończona. Wykonalny nakaz zapłaty przedstawia się organom egzekucyjnym państwa wykonania wraz z tłumaczeniem na język tego państwa. Sąd państwa wykonania może odmówić wykonania nakazu tylko pod specjalnymi warunkami (art. 22). Do wniesienia pozwu i sprzeciwu od nakazu zapłaty nie jest obowiązkowe zastępstwo profesjonalnego pełnomocnika.

Drugą z transgranicznych procedur w prawie UE jest europejskie postępowanie w sprawie drobnych roszczeń, ustanowione rozporządzeniem nr 861/2007 Parlamentu Europejskiego i Rady z 11 lipca 2007 r. Postępowanie to ma ułatwić dochodzenie roszczeń, które ze względu na niską wartość nie byłyby dochodzone w kosztownym i długim procesie. W odróżnieniu od procedury nakazowej jest to zwykłe postępowanie sporne, w zasadzie pisemne, lecz w razie potrzeby można przeprowadzić rozprawę, także w ramach wideokonferencji. Kończy się ono wydaniem zwykłego wyroku (który nie podlega odrębnej procedurze stwierdzania wykonalności) i ma zastosowanie do spraw, w których wartość przedmiotu sporu nie przekracza 2 tys. euro, lecz - co istotne - z wyłączeniem wszystkich odsetek, wydatków i nakładów. Również i tutaj przewiduje się szereg wyłączeń spod zakresu stosowania (art. 2). Także tu wszelkie pisma procesowe mają postać ujednoliconych formularzy. Brak jest w ogóle obowiązku zastępstwa procesowego, a zeznania świadków, odmiennie niż w polskiej procedurze cywilnej, mogą być przedstawiane, co do zasady, na piśmie.

@RY1@i02/2011/220/i02.2011.220.21500020c.802.jpg@RY2@

Piotr Sadownik, adwokat i partner w Kancelarii Gide Loyrette Nouel

Piotr Sadownik

adwokat i partner w Kancelarii Gide Loyrette Nouel