Preferowanie ważnych klientów nie musi być nadużyciem

Polityka niskich cen stosowana wobec niektórych ważnych dawnych klientów konkurenta przez firmę pocztową zajmującą pozycję dominującą nie może być uznana za nadużycie tylko na tej podstawie, że zaproponowana cena jest niższa od średnich kosztów całkowitych usług doręczeniowych, ale wyższa niż związane z nią średnie koszty przyrostowe.

Po to więc, żeby ocenić, czy przedsiębiorca dopuścił się działań antykonkurencyjnych, należy zbadać, czy jego pozbawiona obiektywnego uzasadnienia polityka cenowa eliminuje konkurenta ze szkodą dla rynku, a tym samym i dla konsumentów.

Post Danmark i Forbruger-Kontakt to dwie wiodące firmy na całkowicie zliberalizowanym w duńskim rynku doręczania przesyłek nieadresowanych, czyli reklam, książek telefonicznych, przewodników czy lokalnych i regionalnych gazet. Jednocześnie duńska poczta miała monopol i towarzyszący mu obowiązek doręczania adresowanych lekkich listów i paczek. Po to żeby móc świadczyć te usługi, Post Danmark stworzyła sieć infrastrukturalną, pokrywającą cały kraj. Mogła więc wykorzystywać ją również do doręczania przesyłek nieadresowanych.

Forbruger-Kontakt doręcza przede wszystkim przesyłki nieadresowane. Po to żeby działać skutecznie, przedsiębiorca ten stworzył sieć na terenie niemal całej Danii przejmując mniejszych dystrybutorów.

Post Danmark faktycznie przejęła trzech dużych klientów Forbruger-Kontaktu, prowadzących supermarkety. Zaoferowała im bowiem nieco niższe ceny niż konkurent. Forbruger-Kontakt poskarżył się w tej sytuacji radzie do spraw konkurencji (Konkurrenceradet). Ta uznała, że poczta nadużyła swojej pozycji dominującej, stosując różne rabaty lojalnościowe dla różnych klientów. Tym bardziej że nie potrafiła przy tym uzasadnić istotnych różnic w cenach ani ich obniżkach wysokością ponoszonych kosztów. Konkurrenceradet uznał to działanie za pierwotną i wtórną dyskryminację cenową.

W dalszej kolejności uznano, że ceny zaproponowane przez pocztę koncernowi Coop (prowadzącemu supermarkety) nie pozwalały jej nawet na pokrycie średnich kosztów całkowitych, a tylko średnie koszty przyrostowe (są to koszty dodatkowego działania ponad planowane rozmiary). Ostatecznie organy ochrony konkurencji doszły do przekonania, że duńska poczta nie nadużyła pozycji dominującej, polegającej na stosowaniu drapieżnych cen, lecz uczyniła to stosując wybiórczo niskie ceny wobec dawnych klientów Konkurrenceradet. Stanowisko to podzielił Ostre Landsret (wschodni sąd regionalny). Podkreślił on jednocześnie, że Post Danmark nie potrafiła uzasadnić zróznicowanej polityki cenowej wobec klientów wysokością kosztów ponoszonych na świadczone im usługi. Sąd ten zapytał jednak luksemburski Trybunał Sprawiedliwości, czy wybiórcze obniżanie cen stanowi nadużycie mające na celu wyeliminowanie konkurenta.

Trybunał wskazał, że do przedsiębiorstwa zajmującego pozycję dominującą należy wykazanie, że wzrost jego efektywności, który może wynikać z konkretnego działania, neutralizuje wszelkie przypuszczalne szkodliwe skutki dla konkurencji, a tym samym także dla konsumentów. Co więcej, firma taka powinna dowieść przed organem stojącym na straży konkurencji, że określone działanie jest niezbędne dla uzyskania wzrostu efektywności, a także że nie eliminuje ono ani rzeczywistej, ani potencjalnej konkurencji. Niemniej polityka niskich cen stosowana w odniesieniu do niektórych ważnych dawnych klientów przez przedsiębiorstwo zajmujące pozycję dominującą nie może być uznana za nadużycie wyłącznie na tej podstawie, że cena zastosowana wobec jednego z klientów jest niższa od poziomu średnich kosztów całkowitych przypisywanych rozważanej działalności, choć wyższa niż związane z nią odpowiednio ocenione w postępowaniu średnie koszty przyrostowe. Po to więc, żeby ocenić, czy w okolicznościach takich jak w sprawie duńskiej poczty dopuszczono się działalności antykonkurencyjnej, należy zbadać, czy pozbawiona obiektywnego uzasadnienia polityka cenowa powoduje rzeczywiste lub choćby prawdopodobne wyeliminowanie konkurenta.

z 27 marca 2012 r. w sprawie C-209/10, Post Danmark A/S przeciwko Konkurrenceradet

opracowała Dobromiła Niedzielska-Jakubczyk