Układy zawarte przez związki zawodowe urzędników są ważne

Uznanie przez państwo za nieznaczące i nieważne układów zbiorowych zawartych przez związek zawodowy stanowi nieuprawnioną ingerencję w prawo związku do prowadzenia działalności, gwarantowane przez europejską konwencję praw człowieka i podstawowych wolności.

Sprawę do Strasburga wniósł turecki związek zawodowy pracowników administracji publicznej. Związek ten zawarł z władzami gmin prowincji układ zbiorowy regulujący warunki pracy w gminach, w tym m.in. wynagrodzenia. Zgodnie z tym porozumieniem gminy przekazywały pracującym w nich urzędnikom, którzy należeli do tego związku, dodatkowe świadczenia w stosunku do tych, jakie przewidywało tureckie prawo.

Kiedy turecki Trybunał Obrachunkowy zbadał ten układ zbiorowy, w czerwcu 2009 r. uznał, że księgowi, którzy zatwierdzili dodatkowe świadczenia i je wypłacili, powinni je zwrócić do budżetu państwa. Zaznaczył, że zgodnie z tureckim prawem status urzędników, w tym wynagrodzenie i świadczenia dodatkowe, zostały określone w ustawie nr 657, której podlegają także urzędnicy gminni i zgodnie z nią nie mogą pobierać świadczeń innych niż te przewidziane prawem.

Wskazał też, że zgodnie z ustawą o związkach zawodowych urzędników mają one prawo do prowadzenia negocjacji zbiorowych, ale nie mogą zawierać bezpośrednio z administracją ważnych porozumień zbiorowych; tak jak mogą to robić związki zawodowe ze swoimi pracodawcami w innych branżach.

Obecnie w Turcji księgowi nie mają już obowiązku zwracania do budżetu państwa dodatkowych świadczeń, które zostały wypłacone urzędnikom. W 2012 r. zmieniono też prawo w taki sposób, by związki zawodowe urzędników miały prawo negocjowania i zawierania z administracją układów zbiorowych.

Zanim jednak do tego doszło, związek zawodowy Tum Bel-Sen skierował sprawę do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu. Zarzucił naruszenie europejskiej konwencji praw człowieka w zakresie wolności stowarzyszania się, tworzenia związków zawodowych i przystępowania do nich w celu obrony swoich interesów.

Europejski Trybunał Praw Człowieka zaznaczył, że chociaż od 2010 r. w Turcji księgowi nie muszą zwracać do budżetu państwa kwot dodatkowych świadczeń wypłaconych związkowcom w administracji publicznej, to układy zbiorowe między związkowcami a administracją nie zostały uznane. Stało się to dopiero w trakcie zmiany legislacyjnej w 2012 r.; ale to nie zmienia sytuacji związku zawodowego, który skierował sprawę do Strasburga. Nie miał on bowiem możliwości wyegzekwowania zapisów zawartego wcześniej układu zbiorowego, gdyż został uznany za nieważny.

"Wyrok Trybunału Obrachunkowego uznający za nieznaczące i nieważne układy zbiorowe zawarte przez skarżący związek zawodowy w wyniku negocjacji zbiorowych z administracją, stanowi nieuprawnioną ingerencję w prawo związku do prowadzenia działalności związkowej, gwarantowane przez art. 11 europejskiej konwencji praw człowieka i podstawowych wolności" - uznał trybunał. Zaznaczył, że doszło do naruszenia konwencji.

z 18 lutego 2014 r. , w sprawie 38927/10 i 47475/10 (Tum Bel-Sen przeciw Turcji)

Oprac. ED