Prawo do odmowy służby wojskowej

W skardze do Strasburga podnieśli naruszenie art. 9 konwencji – prawo do wolności sumienia i wyznania (sprawa Mushfig Mammadov i inni p. Azerbejdżanowi, skarga nr 14604/08). W wyroku z 17 października 2019 r. ETPC zauważył, że ich odmowa wynikała ze szczerych uczuć religijnych stojących w konflikcie z obowiązkową służbą wojskową. Podkreślił również, że wolność wyznania jest podwaliną społeczeństwa demokratycznego. Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem trybunał daje państwom – stronom konwencji margines uznania co do zakresu i potrzeby wprowadzania ograniczeń wolności wyznania. Rolą ETPC przy ocenianiu omawianej sprawy było zważenie, czy wprowadzone ograniczenia były uzasadnione i proporcjonalne. W tym zakresie strasburscy sędziowie przypomnieli, że Azerbejdżan został przyjęty do Rady Europy pod warunkiem, że w ciągu dwóch lat od podpisania umowy wprowadzi prawo regulujące zastępczą służbę wojskową zgodnie z europejskimi standardami. Ponadto art. 76 par. 2 azerskiej konstytucji daje prawo do służby zastępczej, gdy służba w armii stoi w sprzeczności z czyimiś przekonaniami. Pomimo międzynarodowego zobowiązania nie wprowadzono ustawy regulującej alternatywną służbę wojskową. Postępowanie karne i skazanie skarżących w związku z odmową szkolenia wojskowego wynikało z braku systemu zastępczej służby dla osób, które sprzeciwiają się poborowi ze względu na wyznanie. Tego typu ingerencja nie była niezbędna w demokratycznym społeczeństwie. Tym samym w sprawie doszło do naruszenia art. 9 konwencji.

Trybunał przyznał skarżącym zadośćuczynienie w różnych wysokościach (3,5–10,5 tys. euro) w zależności od surowości postępowania karnego.